સાબરકાંઠામાં જળસંકટ
સાબરકાંઠાના ખેડબ્રહ્મા અને પોશીના તલાકાના આદિવાસી વિસ્તારોમાં ચોમાસું પૂરું થતાં જ જળસંકટ ઘેરાયો છે. અપૂરતા અને અનિયમિત વરસાદને કારણે ઓક્ટોબરમાં જ તળાવો અને સ્થાનિક જળસ્ત્રોતો સુકાઈ ગયા છે. ચાંગોદ, દોતડ સહિતના 20થી વધુ ગામોમાં પીવાનું પાણી અને પશુઓ માટેના ઘાસચારોની ગંભીર કમી જોવા મળી રહી છે.
કોલંદનું તળાવ પણ સુકાઈ જતાં રવિ પાક અને પશુધન પર તાત્કાલિક જોખમ ઊભું થયું છે. જળસંકટના કારણ અને પરિસ્થિતિ ચાલુ વર્ષે સરેરાશ કરતાં નહિવત અને અનિયમિત વરસાદના પરિણામે એ વિસ્તારોના તળાવો ઓક્ટોબરમાં જ તળિયાઝાટક બની ગયા છે. સામાન્ય રીતે આ તળાવો એપ્રિલ-મે મહિનાઓ સુધી ભરાયેલા રહેતા હોય તેમ હાલ સાવ સૂક્યા દેખાઈ રહ્યા છે.
જળાશયો ખાલી પડતા જમીનમાં રિચાર્જીંગ અટકી ગઈ છે અને સ્થાનિક કૂવા તેમજ બોરવેલના તળ ચોક્કસ રીતે ઊંડા ઊતર્યા છે. પ્રભાવિત તાલુકા અને ગામડાઓમાં ખેડબ્રહ્મા તાલુકાનાં ચાંગોદ, સૂકાઆંબા, રતનપુર, બાવળ કાંઠિયા, બાડીયાનું તળાવ, સેબલિયા અને પોશીના તાલુકાનાં દોતડ, કોટડા, ચોલીયા, નવાગરા, દેમતી, માલવાસ, નાડા, દંત્રાલ, ટેટેબડા, દેડકા અને પોલાપાણ સહિતના ગામડાઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ ગામડાઓમાં પીવાનું પાણી અને ઘાસચારોની કમી ગંભીરરૂપે અનુભવાય છે. પશુધન અને ખેતી પર અસર જળસંકટ સાથે જ ઘાસચારો પણ સાવ સુકા પડી ગયા છે. પરિણામે પશુઓને ખોરાક મેળવવા માટે વહેલી સવારથી પહાડો અને કોટરો ખૂંદીને દૂર સુધી ભટકવું પડે છે.
સ્થાનિક આદિવાસી પરિવારો માટે પશુપાલન મુખ્ય આજીવિકા હોવાથી ઘાસચારો અને પાણીની અછતથી દુધનું ઉત્પાદન ઘટી રહ્યું છે અને તેમના આજીવન ધોરણ પર જોખમ ઊભો થયો છે. કોલંદ તળાવ સુકાઈ જવાના કારણે રવિ સિઝનમાં પાક અને પશુધન બંનેને જોખમ મંડાઈ ગયું છે.
સ્થાનિક ચિંતાઓ અને સંભાવનાઓ સ્થાનિકોએ જણાવ્યું છે કે કૂવો અને બોરવેલની કિમી થઈ જાણે તેનાથી તેમને વધુ ઊંડા ખોદવામાં રાહ જોવી પડી રહી છે અને પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બને તેવી ભયજનક સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. અહેવાલ મુજબ જો વહીવટી તંત્ર દ્વારા સરહદી ગામોની વાસ્તવિક સ્થિતિનો તાગ લઈને પાણી અને ઘાસચારાની વ્યવસ્થા સાથે સાથે ઊંડા તળાવમાં નર્મદા કે ધરોઈ યોજનાના પાણી ઠાલવવાની આગોતરી વ્યવસ્થા ન કરવામાં આવે તો આગામી દિવસોમાં આ પંથકમાંથી મોટાપાયે પશુઓ અને શ્રમજીવી પરિવારોનું સ્થળાંતર અનિવાર્ય બનવાની એંધાણો વર્તાઈ રહ્યા છે.