વડોદરામાં હવાની ગુણવત્તા
શિયાળાની શરુઆત સાથે વડોદરામાં હવાના પ્રદૂષણમાં વધારો નોંધાયો છે. કારેલીબાગમાં હોઈ રહેલા એક એર ક્વોલિટી મોનિટરિંગ સેન્ટર પરથી AQI 109 નોંધાતા હવાની ગુણવત્તા યલો ઝોનમાં પહોંચી છે અને નાગરિકોથી શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલીની ફરિયાદો પણ આવેલા છે.
હાલ કોર્પોરેશનના કુલ 6 એર ક્વોલિટી મોનિટરિંગ સ્ટેશન બંધ હોવાથી માત્ર એક જ સ્ટેશનના આંકડાઓ ઉપલબ્ધ છે, જેના કારણે સમગ્ર શહેરનો પ્રતિનિધિત્વ યોગ્ય રીતે થઈ નથી શકતું. હવાનું માપન અને તાજી સ્થિતિ ગત એક મહિનામાં કારેલીબાગ વિસ્તારનો હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) સામાન્ય રીતે 85થી 95 વચ્ચે ગ્રીન ઝોનમાં નોંધાતો રહ્યો હતો.
ગઇકાલે રાત્રે તાપમાનમાં ઘટાડો થતાં ધુમાડો અને ધૂળ મિશ્રિત વાતાવરણનું સર્જન થયું અને પરિણામે આજે કારેલીબાગમાં AQI 109 નોંધાયો છે, જે યલો ઝોનને સૂચવે છે.
મોનિટરિંગ સ્ટેશનોની સ્થિતિ
મોનિટરિંગ સ્ટેશનોનું બંધ રહેવું અને અસર બે વર્ષ પહેલાં મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને શહેરમાં સુભાનપુરા, ટીપી-13, મંગળ બજાર, જાંબુઆ સહિત કુલ 6 સ્થળોએ એર ક્વોલિટી મોનિટરિંગ સ્ટેશન ચાલી રહ્યા હતા અને તે ડેટા કોર્પોરેશનની વેબસાઇટ પર લાઈવ જોવા મળતા હતા. જોકે, કોર્પોરેશનનાં આઈટી વિભાગ દ્વારા મેન્ટેનન્સને સમજાવતા આ તમામ સિસ્ટમો બંધ કરી દેવામાં આવી છે અને હજુ સુધી ફરી કાર્યરત કરવામાં આવી નથી.
પરિણામે હવે કારેલીબાગમાં સંગમ ચાર રસ્તા નજીક ૨૪ કલાક કાર્યરત હોવાનું એક જ મોનિટરિંગ સ્ટેશનના આંકડા જ ઉપલબ્ધ છે, જે સમગ્ર વડોદરા શહેરનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે પૂરતું નથી.
પ્રદૂષણની ફરિયાદો
પ્રદૂષણની ફરિયાદો અને સંવેદનશીલ વિસ્તારો જાંબુઆની કચરું ડમ્પિંગ સાઇટની આસપાસના તરસાલી અને મકરપુરા વિસ્તારોમાં વારંવાર હવા પ્રદૂષણ અંગે ફરિયાદો ઊઠતી રહે છે. નગરના ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભાગોમાં નંદેસરી અને રણોલી જેવા ઔદ્યોગિક વસાહતો હોવાથી ત્યાં પણ ઔદ્યોગિક વાયુ પ્રદૂષણ સંબંધિત ફરિયાદો ચાલતી રહે છે.
આવા વિસ્તારમાં હવાના પ્રમાણ અને પ્રદૂષણ મર્યાદા અંગે ચોકસાઇપૂર્વક માહિતી મેળવવા પૂરતી મોનિટરિંગ વ્યવસ્થા જરૂરી છે. માનવ સંસાધન અને નિરીક્ષણ ક્ષમતા વડોદરા વિભાગમાં GPCB પાસે માત્ર ૫ એન્જિનિયર અને ૭ સાયન્ટિસ્ટ સહિત કુલ ૧૨ કર્મચારી કામ કરે છે.
સાથોસાથ શહેર-જિલ્લામાં રૂ. ૨ હજારથી વધુ ઔદ્યોગિક એકમો વર્તમાનમાં નોંધાયા છે જ્યારે શહેરમાં ૧૭૫થી વધુ નોંધાયેલ ઔદ્યોગિક એકમો છે અને અનેક બિનનોધાયેલા એકમો પણ હોવાની વાત sourceમાં ઉલ્લેખિત છે. ઉદ્યોગોની સંખ્યાની તુલનામાં સ્ટાફ ઓછો હોવાથી તમામ એકમો પર અસરકારક દેખરેખ અને નિયમિત તપાસ અંગે પ્રશ્ન ઉભા થયા છે.
જીપીસીબી અને પાલિકાની કાર્યવાહી
જીપીસીબીના વડોદરા પ્રાદેશિક અધિકારી માર્ગીબેન પટેલે જણાવ્યું છે કે વિવિધ ઔદ્યોગિક એસોસિએશન અને પ્રતિનિધિઓને જરૂરી પગલાં લેવા પત્રો મોકલવામાં આવ્યા છે. નગરપાલિકાને કચરો સળગાવવાની પ્રવૃત્તિ પર અંકુશ લાવવા અને વોર્ડ ઓફિસરોને મોનિટરિંગ માટે સૂચના આપવાની પણ હિપ્ત આપવામાં આવી છે.
મોટી ઔદ્યોગિક કંપનીઓને હવાનું પ્રદૂષણ વધારી શકે તેવા પ્રવર્તનો પર તકેદારી રાખવા કહ્યું છે. તેમજ પ્રાદેશિક પાયા પર ટીમો રાત્રિના સમયે મોનિટરિંગ કરતી છે અને એક ટીમ ઔદ્યોગિક વસાહતોમાં અણધાર્યા નિરીક્ષણ પણ કરતી હોવીની માહિતી આપી છે.