શીતળા સાતમમાં પરંપરા સાથે તૈયાર ફૂડનો વધતો ટ્રેન્ડ
સુરતમાં રાંધણ છઠ અને શીતળા સાતમની ઉજવણીમાં પેઢી બદલાતા મેનુમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર આવ્યો છે. નવી પેઢી લાંબા સમય રાખેલા ઠંડા ભોજનને ઓછી પ્રાથમિકતા આપતા હોવાથી પરંપરાગત વાનગીઓ સાથે દહીંવડા, પાતરા અને પાણીપુરી જેવા તૈયાર ફૂડના ઓર્ડરમાં વધારો જોવા મળે છે.
સમયના અભાવે લોકો બહારથી તૈયાર ભોજન મંગાવતા હોવાથી નાના કેટરર્સ, ઘેરેથી રસોઈ બનાવી આપતી મહિલાઓ અને ફરસાણ દુકાનદારોને શ્રાવણ માસ દરમિયાન વધારાની રોજગારી મળી રહી છે. મેનુમાં ફેરફાર અને નવી પસંદગીઓ મૂળ સુરતી પરંપરા મુજબ રાંધણ છઠના દિવસે મગ-મઠની પુરી, ખાટા વડા, મોહનથાળ, લાડુ, બાસુંદી, સુકા બટાકાનું શાક, બાફેલા પાતરા, ગુલાબજાંબુ, શ્રીખંડ-પુરી અને સક્કરપારા જેવી વાનગીઓ બનાવવાની પરંપરા હતી.
આજે સમય અને પસંદગી બદલાતા એવા જ પરંપરાગત વાનગીઓની સાથે ખોરાકમાં દહીંવડા, દહીંપુરી, ભેળપુરી, પાણીપુરી અને સેન્ડવીચ જેવી વાનગીઓનો સમાવેશ પણ થવા લાગ્યો છે. સુરતમાં ખાસ પ્રકારની પરંપરાગત વાનગીઓમાં મોહનથાળ, રવા-મેંદાની ફરસીપુરી અને કેળા-મેથીના ભજીયા માટે હજુ પણ મજબૂત માંગ છે; એવાં વાનગીઓ લાંબા સમય સારી રહેતા શીતળા સાતમ માટે અનુકૂળ માનવામાં આવે છે.
પરંતુ અનેક પરિવારો હવે એવી વાનગીઓ પસંદ કરે છે જે તહેવારના દિવસે સારી સ્થિતિમાં રહે અને તૈયાર ખરીદવાનો વિકલ્પ પણ અપનાવે છે. નાના કેટરિંગ અને ઘરગથ્થુ રસોઈ માટે રોજગારી નોકરી-વ્યવસાય અને સમયની ઉણપના કારણે ઘણાં પરિવારો આખો દિવસ ઘરમાં રહી રાંધવા માટે સમય નથી ફાળવેતા; પરિણામે તહેવારથી પહેલાંથી જ નાના ઓર્ડર મળી જાય છે.
ઓર્ડર નાના પેકેજથી લઈ મોટા પેકેજ સુધી પરિવારના સભ્યોની સંખ્યાની આધારે મળે છે, જેના કારણે નાના રસોઈયા, ઘરેથી રસોઈ બનાવી આપનારી મહિલાઓ અને નાનાં કેટરર્સ માટે શીતળા સાતમ સીઝનલ આવકનું સાધન બન્યું છે.
મોરાભાગળ વિસ્તારમાં રસોઈનું કામ કરતા જશવંત ત્રિવેદી જણાવે છે કે મૂળ સુરતી પરિવારોએ આજે પણ પરંપરાગત વાનગીઓની માંગ જાળવી છે અને ખાસ કરીને મોહનથાળ, રવા-મેંદાની ફરસીપુરી અને કેળા-મેથીના ભજીયા માટે ઓર્ડર મળે છે. કતારગામમાં કેટરિંગનું કામ કરતા રાજુભાઈ જણાવે છે કે સમાજ અને વિસ્તારમાં ભિન્નતા હોય તે પ્રમાણે ઓર્ડરો અલગ પ્રકારના આવતા હોવાથી નાના કેટરર્સને વધુ તક મળે છે.
ફરસાણ દુકાનો અને પાણીપુરી વેપારીઓ માટે વધતી માંગ પાતરા જેવી મજૂરીખોર વાનગી ઘરેથી બનાવવાની જગ્યાએ ફરસાણની દુકાનમાંથી તૈયાર ખરીદવાની પસંદગી વધતી જોવા મળે છે. રાંધણ છઠની નજીક ફરસાણ દુકાનોમાં પાતરાની ખાસ માંગ રહે છે અને દુકાનદાર સામાન્ય દિવસે કરતાં વધુ જથ્થામાં પાતરા તૈયાર કરે છે.
પાણીપુરીની પુરી બનાવનારા વેપારીઓ માટે તો વર્ષભરમાં વેપાર ચાલેવો રહે છે—વાસ્તવમાં વર્ષના 365 દિવસ તેમના માટે વ્યવસાયની સીઝન તરીકે ગણાય છે—પરંતુ રાંધણ છઠ અને શીતળા સાતમ જેવી તહેવારો દરમિયાન તેમની આવકમાં ખાસ ઉછાળો જોવા મળે છે. તહેવારે જ વધી ગયેલી પુરી અને તૈયાર પાણીની માંગ નાના વેપારીઓને પણ મોટા ઓર્ડર આપતી હોય છે.
પરંપરા અને નવા ટ્રેન્ડનું મિળન પેઢીઓ બદલાતાં રાંધણ છઠ અને શીતળા સાતમની ઉજવણીમાં ભોજનની પસંદગી બદલાઈ રહી છે, પણ તહેવાર સાથે જોડાયેલી ભાવના અને પરંપરા યથાવત રાખવા પરિવારો નવી રીતો અપનાવી રહ્યા છે. આ બદલાવનો સીધો લાભ નાના રસોઈયા, ઘરગથ્થુ રસોઈ બનાવનારા અને કેટરર્સને મળી રહ્યો છે; પરંપરાગત તહેવાર હવે અનેક નાના વ્યવસાયકારો માટે શ્રાવણ માસમાં વધારાની આવક અને સીઝનલ રોજગારીનું કારણ બની રહ્યો છે.