જર્મન અભ્યાસમાં કોમન બ્લેકબર્ડના ગીતનો સર્વોચ્ચ સ્કોર
જર્મનીમાં થયેલા નવા વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસમાં માનવ શ્રોતાઓને 123 યુરોપિયન પક્ષીઓના ટૂંકા અવાજ રેકોર્ડિંગ્સ સાંભળવામાં આવ્યા અને દરેક અવાજને 1થી 5 ના સ્કેલ પર રેટ કરવા કહ્યું હતું. કુલ 84 લોકોએ ભાગ લીધું અને કોમન બ્લેકબર્ડ (Turdus merula)ને સર્વોચ્ચ مقام મળે પ્લેસ એ સરેરાશ 4.52 ± 0.84 નો સ્કોર મળ્યો.
સંગઠિત રીતે આ પરિણામને સમગ્ર વિશ્વ માટે સામાન્યકરણ ન કરવાની સ્પષ્ટતા પણ સંશોધકોએ કરી છે કારણ કે રેકોર્ડિંગ્સ જર્મનીમાં સામાન્યપણે જોવા મળતી યુરોપિયન પ્રજાતિઓની હતી અને નમૂનો સીમિત હતો. અભ્યાસની પદ્ધતિ અભ્યાસ યુનિવર્સિટી ઓફ ટ્યુબિંગેનના સંશોધકો નાડિન કાલ્બ, ગેસા વોન લ્યુકેન, જુડિથ લુકાનોવ્સ્કી, ફ્લોરિયન ડેખાન્ટ અને ક્રિસ્ટોફ રાન્ડલરે કરાયો.
ભાગ લેનારા 84 લોકોએ 123 પક્ષીઓના ટૂંકા અવાજ રેકોર્ડિંગ્સ સાંભળ્યા અને દરેકને 1 (ઓછું સુખદ) થી 5 (અતિ સુખદ) ના સ્કેલ પર રેટ કરવાનું કહાયું. ભાગ લેનારાઓમાં 22 પુરુષ, 61 મહિલાઓ અને 1 વ્યક્તિએ અન્ય કેટેગરી દર્શાવી હતી; તેમની ઉંમર 19થી 81 વર્ષ વચ્ચે હતી.
ઓડિયો રેટિંગની પ્રક્રિયા નવેમ્બર 2022 થી જાન્યુઆરી 2023 દરમિયાન 37 લોકો સાથે અને પછી મે 2025માં વધુ 47 લોકો સાથે કરવામાં આવી. સંશોધકોએ અવાજોની આવર્તન, તીવ્રતા, ફ્રીક્વન્સી બેન્ડવિડ્થ અને ગીતની જટિલતા જેવા ધ્વનિગત ગુણધર્મોનું પણ વિશ્લેષણ કર્યું.
અભ્યાસના મુખ્ય પરિણામો
મુખ્ય પરિણામો અભ્યાસના પરિણામો મુજબ કોમન બ્લેકબર્ડનું ગીત સર્વોચ્ચ રહ્યું અને તેને સરેરાશ 4.52 ± 0.84 નો સ્કોર મળ્યો. ટોચના સ્થાનોમાં વિલો વૉર્બલર (4.45) અને બ્લેકકેપ (4.43) સમાવિષ્ટ રહ્યા. મિસ્ટલ થ્રશને 4.33, ગાર્ડન વૉર્બલર અને ડનૉકને 4.30 અને ચાફિન્ચને 4.29 નો સ્કોર મળ્યો. ભારતમાં સામાન્ય રીતે પસંદ થતા પક્ષીઓમાંથી એશિયન કોયલને 4.13 નો સ્કોર સાથે 15મા ક્રમે સ્થાન મળ્યું.
કોમન નાઇટિંગેલ (જેને સામાન્ય રૂપે બુલબુલ કહેવામાં આવે છે)ને 4.26 નો સ્કોર મળ્યો અને તે 8મા ક્રમે રહ્યો. યુરોપિયન ગોલ્ડફિંચને પણ 4.26 મળી હતી. અન્ય સ્કોર્સમાં યુરોપિયન રોબિન 4.04 અને બ્લુ ટિટ 3.92 રહ્યા. સૌથી નીચું pleasantness રેટિંગ બાર્ન આઉલ (Tyto alba)ને મળ્યું; તેને 5 માંથી માત્ર 1.32 નો સરેરાશ સ્કોર મળ્યો.
ધ્વનિગત ગુણધર્મોનું વિશ્લેષણ
ધ્વનિગત ગુણધર્મોનું વિશ્લેષણ સંશોધન દર્શાવે છે કે વધુ સુખદ ગણાયેલા અવાજોમાં કેટલીક સામાન્ય ધ્વનિગત લાક્ષણિકતાઓ જોવા મળતી હતી. ખાસ કરીને મધ્યમ તીવ્રતાવાળા અવાજો વધુ પસંદ કરવામાં આવ્યા; સાંકડી ફ્રીક્વન્સી બેન્ડવિડ્થ સાથે કેટલીક ઊંચી ફ્રીક્વન્સીઓનું પ્રભાવ જોવા મળ્યું; અને ગીતની વધુ જટિલતા તથા વૈવિધ્યસભર ધ્વનિ તત્વો વધતા pleasantness રેટિંગ પણ વધતી જોવા મળ્યું.
આ આંકડાકીય નિરીક્ષણ સંશોધકો માટે રસપ્રદ હતું કારણ કે સામાન્ય ધારણા હોય છે કે સરળ અને વારંવાર પુનરાવર્તિત અવાજો સરળતાથી ગમશે, પરંતુ અહીં વધુ જટિલ અને વૈવિધ્યસભર અવાજોએ ઊંચા રેટિંગ મેળવ્યા.
અનુભવ અને બર્ડવોચિંગ જ્ઞાનનો પ્રભાવ અભ્યાસે દર્શાવ્યું કે કોઈનું પક્ષીઓ વિશેનું જ્ઞાન અથવા બર્ડવોચિંગનો અનુભવ અવાજને સુખદ ગણાવવા પર નોંધપાત્ર અસર કરતો દેખાયો નહીં. તેમ છતાં, સામાન્ય રીતે જે લોકો પક્ષીઓને વધુ પસંદ કરતા હતા, તેઓએ અવાજોને વધુ ઊંચા રેટિંગ આપવાની વૃત્તિ દર્શાવી.
ઉપયોગિતા અને મર્યાદાઓ
સંશોધકોનું માનવું છે કે આવા તારણો શહેરી ગ્રીન સ્પેસ, પાર્ક અને અન્ય આરામદાયક જાહેર સ્થળોના સાઉન્ડસ્કેપને સમજવામાં અને ડિઝાઇન કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. તે ઉપરાંત વધુ સુખદ ગણાયેલા અવાજો અને અગાઉનાં અભ્યાસોમાં નોંધાયેલા restorative potential વચ્ચે સકારાત્મક સંબંધ જોવા મળ્યો.
સંશોધકોએ અભ્યાસની મર્યાદાઓ પણ જણાવીછે: નમૂનો માત્ર 84 લોકોનો હતો અને રેકોર્ડિંગ્સ જર્મનીમાં સામાન્ય પ્રજાતિઓની હતી. તેઓએ નિર્દેશ કર્યો કે પક્ષીઓ કેટલા વાર અવાજ કરે છે જેવા કેટલાક પરિબળોનું આ અભ્યાસમાં પરિક્ષણ કરવામાં આવેલું નથી. ભવિષ્યમાં વિવિધ સંસ્કૃતિઓ, større નમૂનાઓ અને વધુ અનુભવી બર્ડવોચર્સને સામેલ કરીને અભ્યાસ કરવાની જરૂર રહેશે.
પ્રકાશન અને સંશોધકો અભ્યાસના પરિણામો Frontiers in Bird Scienceમાં 2 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ પ્રકાશિત થયા. સંશોધકોએ નાડિન કાલ્બ, ગેસા વોન લ્યુકેન, જુડિથ લુકાનોવ્સ્કી, ફ્લોરિયન ડેખાન્ટ અને ક્રિસ્ટોફ રાન્ડલરનો સમાવેશ થાય છે.