પ્રોજેક્ટ લાયન 2047
ગુજરાત સરકારે 29 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ બરડા ક્ષેત્રમાં એશિયાટિક સિંહોના પુનર્વસન અને વન વહીવટને મજબૂત બનાવવા માટે પોરબંદર ફોરેસ્ટ ડિવિઝનનું વ્યાપક પુનર્ગઠન કર્યું છે. પુનર્ગઠનની રૂપરેખા હેઠળ પોરબંદર રેન્જને 80 ગામોમાં 6,840.84 હેક્ટરમાં અને રાણાવાવ રેન્જને 27 ગામોમાં 13,051.25 હેક્ટરમાં પુનઃસંગઠિત કરવામાં આવ્યા છે.
બરડા અભયારણ્યમાં વર્તમાનમાં 17 એશિયાટિક સિંહો નોંધાયા છે અને રાજ્ય સરકારે નવા નિવાસસ્થાનોના વિકાસ માટે ₹180 કરોડ ફાળવ્યા છે. ફોરેસ્ટ ડિવિઝનના બંધોબસ્તમાં થયેલા ફેરફારો પુનર્ગઠન દરમિયાન વન રેન્જ, ગામની સીમાઓ અને બીટ મર્યાદાઓમાં બદલાવ કરવામાં આવ્યા છે.
પોરબંદર રેન્જને 80 ગામોમાં 6,840.84 હેક્ટરમાં પુનઃસંગઠિત કરી તેના બીટમાં પોરબંદર શહેર, ગોસાબારા, મોકર, વિસાવાડા, કંટેલા, માધવપુર અને સતીયાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. રાણાવાવ રેન્જ હવે 27 ગામોમાં 13,051.25 હેક્ટરને આવરી લે છે અને તેના બીટમાં ગોઢાણા, બિલેશ્વર, સાવડીવદર અને રાણાવાવનો સમાવેશ થાય છે.
જામનગર ફોરેસ્ટ ડિવિઝન હેઠળ ભાણવડ તાલુકાના કંદરડા જોગણા, સાજડિયાળા, જૂના અને જંબુસર ગામોની કુલ 305.94 હેક્ટર વન જમીન હવે પોરબંદર ફોરેસ્ટ ડિવિઝનની ભાણવડ રેન્જમાં ટ્રાન્સફર કરી આપવામાં આવી છે. ઉપરાંત, કુતિયાણા, પોરબંદર સોશિયલ ફોરેસ્ટ્રી અને રાણાવાવ સોશિયલ ફોરેસ્ટ્રી રેંજનો સીધો વહીવટ પણ પોરબંદર ફોરેસ્ટ ડિવિઝન હેઠળ લાવવામાં આવ્યો છે.
બરડા અભયારણ્યમાં સિંહો અને વન્યજીવ વ્યવસ્થા વર્ષ 2023 ના વન્યજીવ આંકડા મુજબ બરડા અભયારણ્યમાં 17 એશિયાટિક સિંહો (બચ્ચા સહિત) અને 25 દીપડા નોંધાયા હતા. પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત સિંહો માટે શિકારની ઉપલબ્ધતા વધારવા માટે જૂન 2024 થી ગીર જંગલમાંથી ચિત્તળ (Spotted Deer) અને સાંભરને બરડા અભયારણ્યમાં ટ્રાન્સલોકેટ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવામાં આવી હતી.
બરડા અભયારણ્યને ગીર પછી એશિયાટિક સિંહોના બીજા કુદરતી નિવાસસ્થાન તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે અને સિંહો આશરે 143 વર્ષના લાંબા ગાળાના વિરામ બાદ કુદરતી રીતે બરડા વિસ્તારમાં પરત ફર્યા છે. નાણાકીય ફાળવણી અને પ્રોજેક્ટ લાયન રાજ્ય સરકારે નવા સિંહ નિવાસસ્થાનોના વિકાસ માટે ₹180 કરોડ ફાળવયા છે.
વ્યાપક આયોજન માટે ‘પ્રોજેક્ટ લાયન @ 2047’ મેગા પ્રોજેક્ટ હેઠળ નિવાસસ્થાન પુનઃસ્થાપન, શિકાર આધાર વધારવા અને સ્થાનિક સમુદાયની સહભાગિતા મજબૂત કરવા માટે 10 વર્ષના સમયગાળા માટે ₹2,927 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. કાનૂની અને વૈશ્વિક સંરક્ષણતી સ્થિતિ IUCN રેડ લિસ્ટ સ્ટેટસ: સંકટગ્રસ્ત (Endangered). CITES: પરિશિષ્ટ I (Appendix I). વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ (1972): અનુસૂચિ I (Schedule I).