પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજના અને નમો શ્રી યોજનાનો લાભ
રાજ્યના 9 જિલ્લાઓમાં ‘અન્ન સુરક્ષા અધિકાર અભિયાન’ દ્વારા કરવામાં આવેલ સર્વેમાં ખુલ્યું છે કે પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજનાનો લાભ માત્ર 27.4% મહિલાઓને થયો છે. જ્યારે રાજ્યની ‘નમો શ્રી’ યોજના ફક્ત 4.8% અરજદારો સુધી પહોંચી છે.
પ્રસૂતિ ખર્ચ અને ગરીબી
ટેકનોલોજી અને વહીવટી ખામીઓના કારણે 77.2% મહિલાઓએ પ્રસૂતિ ખર્ચ પોતાના ખિસ્સામાંથી ભરવો પડ્યો અને સર્વે અનુસાર સરેરાશ ખર્ચ રૂ. 16,951 નોંધાયો.
સર્વેના મુખ્ય નિષ્કર્ષ
સર્વેના મુખ્ય નિષ્કર્ષ ‘અન્ન સુરક્ષા અધિકાર અભિયાન’ દ્વારા કરાયેલા અભ્યાસના મુખ્ય મુદ્દા નીચે મુજબ છે:
- કેન્દ્રની ‘પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજના’નો લાભ માત્ર 27.4% મહિલાઓને મળ્યો છે.
- ‘નમો શ્રી’ યોજનાની પહોંચ ફક્ત 4.8% અરજદારો સુધી જ સીમિત રહી છે.
- 77.2% મહિલાઓએ પ્રસૂતિ દરમિયાનનો તમામ તબીબી ખર્ચ પોતે જ ભોગવ્યો.
- ગરીબ અને શ્રમિક પરિવારો માટે પ્રસૂતિનો સરેરાશ ખર્ચ રૂ. 16,951 રહ્યો છે.
ટેકનોલોજી અને વહીવટી ખામીઓ
સર્વેમાં જણાયું છે કે ડિજિટલ પ્રોસેસ હોવા છતાં વહીવટી જટિલતાઓ અને ટેકનોલોજી સંબંધિત મુશ્કેલીઓ લાભપ્રાપ્તિને અવરોધી રહી છે. નોંધપાત્ર આંકડા પ્રમાણે: 93.2% મહિલાઓ પાસે આધાર કાર્ડ છે, છતાં લાભમાં અવરોધો જોઈ આવ્યા. 82.7% મહિલાઓ પાસે બેંક ખાતા હોવા છતાં વહીવટી માળખાની જટિલતાઓને કારણે લાભ મળવામાં તકલીફો આવી છે.
માતૃત્વ લાભનો અધિકાર
સામાજિક સંગઠનોની માંગ છે કે માતૃત્વ લાભ દાન નહિ ને દરેક ગર્ભવતી મહિલાનો મૂળભૂત સમાજિક સુરક્ષા અધિકાર છે. તેઓનો ઉદ્દેશ છે કે ડિજિટલ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવી, મળવાપાત્ર સહાયને મોંઘવારી સાથે સંબંધિત કરી યોગ્ય રીતે વધારવી અને પ્રથમ બાળકની મર્યાદા તથા ઉંમરના કડક નિયમો હટાવીને દરેક જન્મ માટે સર્વત્ર લાભ પૂરો પાડવો.