પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજના
ગુજરાતમાં ‘અન્ન સુરક્ષા અધિકાર અભિયાન’ દ્વારા રાજ્યના 9 જિલ્લામાં કરાયેલા સર્વેમાં ખુલાસો થયો છે કે ગર્ભવતી અને ધાત્રી મહિલાઓ માટેની કેન્દ્રની પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજનાનો લાભ ફક્ત 27.4% મહિલાઓને મળ્યો છે, જ્યારે રાજ્યની ‘નમો શ્રી’ યોજના માત્ર 4.8% અરજદારો સુધી પહોંચી છે.
પ્રસૂતિ ખર્ચ
સર્વે અનુસાર 77.2% મહિલાઓએ પ્રસૂતિ દરમિયાનનો ખર્ચ પોતાના જ ખિસ્સાથી ભરવો પડ્યો અને સરેરાશ ખર્ચ રૂ.16,951 રહ્યો છે. અભ્યાસે રાજ્યની ડિજિટલ ગવર્નન્સની દાવાઓની સામે જમીની હકીકત સામે મૂકી અને ગર્ભવતી તથા ધાત્રી મહિલાઓ માટેની યોજનાઓમાં આવેલ વહીવટી અને ટેકનોલોજીકલ અવરોધો રજૂ કર્યા છે.
ટેકનોલોજી અને વહીવટી ખામીઓ
અભ્યાસમાં દર્શાવાયું છે કે ટેક્નોલોજી અને વહીવટી પ્રક્રિયાઓ ઘણી મહિલાઓ માટે અવરોધ બની રહી છે. સર્વે અનુસાર 93.2% મહિલાઓ પાસે આધાર કાર્ડ છે અને 82.7% પાસે બેંક ખાતા હોવા છતાં તેઓ વહીવટી જટિલતાઓની સામે અટકી ગયા છે. અધ્યયનમાં જણાવાયું છે કે 57.5% કિસ્સાઓમાં આધારકાર્ડના વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) મહિલાઓની જગ્યાએ તેમના પતિના મોબાઈલ નંબર પર જાય છે.
સામાજિક સંગઠનોની માંગ
સામાજિક સંગઠનોનું મંતવ્ય છે કે માતૃત્વ લાભ કોઈ દાન કે પ્રોત્સાહન નથી, પરંતુ ગર્ભવતી મહિલાનો સામાજિક સુરક્ષાનો આધારભૂત અધિકાર છે. સંગઠનો દ્વારા માંગવામાં આવ્યું છે કે ડિજિટલ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવી જોઈએ, સહાયની રકમને મોંઘવારીને અનુરૂપ કરતી રીતે સમાયોજિત કરવામાં આવે અને થયેલી પ્રક્રીયાત્મક મુશ્કેલીઓ દૂર કરીને લાભ સર્વત્રિક રીતે પહોંચાડવામાં આવે.