NVS-03 સેટેલાઇટ લોન્ચ
ISROએ પોતાના NavIC મિશન હેઠળ NVS-03 સેટેલાઇટને આંધ્રપ્રદેશના શ્રીહરિકોટાથી GSLV-F18 રોકેટ દ્વારા શુક્રવારે રાત્રે 11 વાગ્યે 51 મિનિટે સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું. લોન્ચ પછી ઉડાન ભર્યાના લગભગ 18 મિનિટ પર રોકેટના ત્રણેય તબક્કા સફળ રહ્યાં અને 2,232 કિલોગ્રામ વજન ધરાવતા સેટેલાઇટને નિર્ધારિત ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો.
આ સેટેલાઇટ સમગ્ર ભારત અને સરહદથી 1,500 કિલોમીટર દૂર સુધી ચોક્કસ લોકેશન અને નેવિગેશનની સુવિધા પૂરી પાડશે. GSLV-F18 એ NVS-03 ની લોન્ચિંગ પ્રક્રિયામાં શરૂઆતથી જ પોતાની દિશા અને ઝડપ બદલતા સેટેલાઇટને ટ્રાન્સફર ઓર્બિટમાં મૂકી દીધું. સૂચનાઓ અનુસાર ત્રણેય તબક્કા કાર્યક્ષમ રહ્યા અને સેટેલાઇટને તેની નિર્ધારિત ભ્રમણકક્ષામાં સફળતાપૂર્વક વિસર્જિત કરવામાં આવ્યું.
NVS-03 અને NavIC વિશે
NVS-03 NavIC મિશનનો ભાગ છે. NavICનું પૂરું નામ ‘નેવિગેશન વિથ ઇન્ડિયન કોન્સ્ટેલેશન’ છે અને તે ISRO દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી ભારતની પ્રાદેશિક સેટેલાઇટ નેવિગેશન સિસ્ટમ છે. NVS-03 ભારતની બીજી પેઢીની NavIC સેટેલાઇટ્સની શ્રેણીનું ત્રીજુ સેટેલાઇટ છે અને NavIC સેવાઓને મજબૂત કરવા અને નવી તકનીકી સુવિધાઓ ઉમેરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
સૂત્રોમાં જણાવ્યા પ્રમાણે NVS-03માં સ્વદેશી એટોમિક ક્લોક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થયો છે અને તે L1, L5 અને S બેન્ડ પર સેવાઓ આપવા સક્ષમ રહેશે. ખાસ કરીને L1 બેન્ડનો સમાવેશ NavICને સપોર્ટ કરતા ઉપકરણોની સંખ્યા વધારવામાં મદદરૂપ થશે.
NavICની હાલની સ્થિતિ અને લાભ
30 ઓક્ટોબર 2026 સુધી ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર NavIC માટે કુલ 11 સેટેલાઇટ લોન્ચ કરવામાં આવ્યા છે; તેમાંથી એક લોન્ચ નિષ્ફળ રહ્યું અને એક સેટેલાઇટ ટેક્નિકલ સમસ્યાના કારણે નેવિગેશન સેવા આપી શક્યો ન હતો. NavICના ઉપયોગથી સામાન્ય લોકોને મોબાઇલ અને નેવિગેશન ઉપકરણોમાં સુધારેલી લોકેશન સુવિધા મળશે.
NavIC સંપૂર્ણ વિશ્વ માટે GPS જેવી સેવા પૂરી પાડતી નથી; તે ભારતમાં અને તેની આસપાસ લગભગ 1,500 કિમી સુધીની ભૌગોલિક શ્રેણી માટે મર્યાદિત છે. NavICનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિદેશી સિસ્ટમ્સ પર ભારતની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.
ISRO માટે NVS-03 પ્રક્ષેપણ વર્ષ 2026નું ત્રીજું પ્રક્ષેપણ હતું અને સંગઠન માટે આ મિશનને મોટી સિદ્ધિ તરીકે ગણવામાં આવી રહી છે.