મહારાષ્ટ્ર FDAના નવા નિયમો
મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA)એ શિશુઓ માટે વપરાતા ફોર્મ્યુલા મિલ્ક અને અન્ય બેબી ફૂડ માટે નવા કડક નિયમો જાહેર કર્યા છે. FDA કમિશનર તુકારામ મુંઢેના જણાવ્યા અનુસાર હવે પેકેટ પર ‘બાળક માટે માતાનું દૂધ શ્રેષ્ઠ આહાર છે’ લખવું ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે અને પેકેટ પર બાળક કે માતાની તસવીર મૂકવાની પરવાનગી નહિ રહેશે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન થતાં ₹10 લાખ સુધીનો દંડ લાદવાની જોગવાઈ છે.
પ્રચાર અને પ્રમોશન પર પ્રતિબંધ
નવાં નિયમો ફોર્મ્યુલા મિલ્ક અને શિશુ આહારની જાહેરાતો, મફત સેમ્પલ, ભેટ, કૂપન, કેશબેક, ઇન્ફ્લુએન્સર દ્વારા પ્રમોશન અને સોશિયલ મીડિયા પર પ્રમોશન પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. આ નિયમો ઉત્પાદકોથી લઈને ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ સુધી લાગુ પડશે, તેમ FDAએ કહ્યું છે.
પેકેજિંગ અને લેબલિંગ નિયમો
નિયમો અનુસાર પેકેટ પર ખાસ લેબલિંગ ફરજિયાત હશે. પેકેટ પર દર્શાવેલું ઘોષણું ‘બાળક માટે માતાનું દૂધ શ્રેષ્ઠ આહાર છે’ હોવું જોઈએ અને પેકેટ પર બાળક અથવા માતાની તસ્વીર મૂકવી મનાઈ છે.
બેબી ફૂડમાં પ્રતિબંધિત ઘટકો
બેબી ફૂડમાં પ્રિઝર્વેટિવ્સ, વધારાના રંગો અને ફ્લેવરિંગ પદાર્થો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. વધારાનું સુક્રોઝ માત્ર જરૂરી હોઈ ત્યારે અને કુલ કાર્બોહાઇડ્રેટના 20% સુધી જ વાપરી શકાય તે રીતે નિયમન કરવામાં આવ્યું છે. ખોટી રીતે ‘નો ઍડેડ શુગર’નો દાવો કરવાનો પણ પ્રતિબંધ રહેશે.
અસામાન્ય પ્રતિકૂળ અસરની રિપોર્ટિંગ
હોસ્પિટલ અને બાળરોગ નિષ્ણાતોએ ફોર્મ્યુલા મિલ્ક લેતાં બાળકોમાં શંકાસ્પદ પ્રતિકૂળ અસરોની જાણ કરવી ફરજ છે. ઉત્પાદકોને ગંભીર ઘટનાઓનો અહેવાલ 48 કલાકની અંદર FDAને આપવો પડશે.
ટ્રેસેબિલિટી અને માહિતી
ઉત્પાદકો, આયાતકારો અને બ્રાન્ડ માલિકોએ દરેક બેચની ટ્રેસેબિલિટી, ફરિયાદ અને ઘટના વ્યવસ્થા તથા જરૂર પડ્યે ઉત્પાદન પાછું ખેંચવાના механизмો જાળવી રાખવાની ફરજ છે. WHO અનુસાર સ્વસ્થ શિશુઓને પ્રથમ 6 મહિના સુધી માત્ર માતાનું દૂધ આપવાની સલાહ આપવામાં આવે છે; ત્યારબાદ પૂરક આહાર શરૂ કરીને સ્તનપાન ચાલુ રાખવાની ભલામણ છે.
બજારનો કદ
ભારતમાં ફોર્મ્યુલા મિલ્કનું વાર્ષિક બજાર આશરે ₹27 હજાર કરોડનું હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. બજારમાં મુખ્ય કંપનીઓમાં Nestlé, Abbott, Danone/Nutricia, Mead Johnson અને FrieslandCampinaનો સમાવેશ થાય છે.