Kehlsteinhaus પર આગ અને તેના પરિણામો
જર્મનીનાં આમ્સમાં એક કાંભડા પર ઉભેલી Kehlsteinhaus — લોકપ્રિય નામથી “Eagle’s Nest” — છેલ્લા મહિને આગમાં ભારે નુકસાન પહોંચી ગયું છે અને હવે તેની ભવિષ્યને લઇને તીવ્ર ચર્ચા ચાલી રહી છે. નાઝી યુગમાં 1938માં બનાવાયેલ આ પર્વતીય નિવાસસ્થાનને અડોલ્ફ હિટલર અને અન્ય ઉચ્ચ અધિકારીઓ વારંવાર ભેટતા હતા. યુદ્ધ પછી તેને નાઝી યુગની સ્મૃતિ જાળવતી ઐતિહાસિક ઇમારત તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું હતું.
આગની તપાસ
આગ અને તપાસ અખબારી રિપોર્ટ્સ અનુસાર Kehlsteinhaus પર 23 Octoberની સાંજે લાગી આવેલી આગને પોલીસ suspected arson ગણાવી રહી છે. પોલીસ મુજબ Kehlsteinhaus “largely destroyed” થઇ ગયાનું કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે બાજુના Obersalzberg Documentation Centre અક્ષાછન્ન રહ્યો છે. એક 33-year-old પુરુષને આગ લગાવતા સસપેક્ટ તરીકે ધરપકડ કરીને શંકાસ્પદ રીતે અધિવરતા માનસિક રોગના ઇતિહાસને ધ્યાનમાં રાખતાં secure psychiatric hospitalમાં લઇ જવામાં આવ્યો છે.
વિવાદ: નષ્ટ કરવું કે પુનઃનિર્માણ?
આંગળે ઉઠેલી ચર્ચાઓ બંને દૃષ્ટિકોણો વચ્ચે તૂટી રહી છે. University of Cambridgeના Nazi Germany નિષ્ણાત Prof Sir Richard J. Evans BBC સાથે કહ્યું કે “It’s been torched now. It’s been destroyed. I think they should just clear away the rubble and leave the mountain as it should be in its natural state,” અને ઉદાહરણ તરીકે હિટલરના બંકરનું ઉલ્લેખ કર્યો કે ત્યાં બંકરને કંક્રીટથી ભરી ચૂંટણી પછી બાળકોનું પ્લે-ગ્રાઉન્ડ મૂકાયું. બીજી તરફ બાવારિયાના વિભાગો અને Documentation Centreના પ્રતિનિધિઓ પુનઃસ્થાપનના પક્ષમાં છે.
રાજ્યના interior minister Joachim Herrmann અને minister for the arts Markus Blume બંને Kehlsteinhausના પુનઃનિર્માણ તરફ દર્શાવ્યા છે; Herrmannએ કહ્યું છે, “We can hardly leave a ruin standing there.” Blumeએ Bavarian radio પર જણાવ્યું છે કે “it should not and must not cost the taxpayer anything.”
ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ
Sven Keller, Obersalzberg Documentation Centreના વડા, કહે છે કે સાઇટને ખાલી ઇજારેથી છોડી દેતા neo-Nazi પિલગ્રિમ માટે ખુલ્લા માર્ગ બની શકે છે અને Hitlerના Berghofને 1950sમાં તોડી નાખ્યાં હોવા છતાં તે સ્થળો લોકોની માનસિક નકશામાંથી દૂર ન ગયા તેનો અજમાવો છે. Isabel Heinemann, Munich’s Ludwig-Maximilians-Universität (LMU)ની તથા Leibniz Institute for Contemporary Historyની પ્રોફેસર, કહે છે કે જર્મનીને “everlasting responsibility to communicate, to deal with our Nazi past” છે.
તે સંપૂર્ણ પુનઃનિર્માણને “out of the question” માને છે અને સૂચવે છે કે આગ પછીની સ્થિતિને દસ્તાવેજીકૃત કરીને ઇતિહાસિક અવશેષોનું પ્રદર્શન અને કેટલીક ભાગિક ઈમારતોને આધુનિક ડિઝાઇનમાં પુનઃસ્થાપિત કરીને સમયના અલગ સ્તરો દર્શાવવા પર ભાર મૂકવો જોઈએ.
વિસ્તૃત સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ જર્મની અને ઓસ્ટ્રિયામાં નાઝી કિલ અને સ્થળોનો વર્તમાન પ્રબળ વારસો હંમેશા ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે. AfD અને Austrian Freedom Partyની ઉત્થાન સાથે Erinnerungkultur (Culture of Remembrance) વિશેની ચર્ચાઓ વધુ તીવ્ર બની છે.
તાજેતરમાં Saxonyમાં થોડા સ્થાનિક કાઉન્સિલરો દ્વારા “stumbling stones” સ્મારકો પર પ્રતિબંધ લગાવવાની તેલમસ્થી વિવાદ ઊભી થઈ હતી. ઓસ્ટ્રિયામાં Braunau am Innમાં Hitlerની જન્મસ્થળની ઈમારતમાં પોલીસ સ્ટેશન ખોલવામાં આવ્યું હતું અને સરકારે જણાવ્યું કે પોલીસ હાજરી neo-Nazi પિલગ્રિમને અટકાવવામાં મદદ કરશે, જ્યારે અન્યોએ ત્યાં ઇતિહાસની જવાબદારીથી સામનો કરવાના કેન્દ્ર તરીકે ઉપયોગ કરવાની માગણી કરી હતી.
આગળની પ્રક્રિયા
ભવિષ્યમાં Bavariaની સરકારે જણાવ્યું છે કે ઇતિહાસવિદો સાથે પરામર્શ કરીને યોગ્ય અને સંવેદનશીલ ઉકેલ શોધવામાં આવશે. Herrmannએ કહ્યું છે કે તે ઇતિહાસવિદો સાથે ચર્ચા કરીને એક યોગ્ય માર્ગ શોધશે. Kehlsteinhausના ભવિષ્ય અંગે અંતિમ નિર્ણય સેંતુલિત દૃષ્ટિકોણથી લેવો પડશે, જેમાં ઇતિહાસની યાદ રાખવાની જવાબદારી અને નાઝી પ્રચાર માટે કોઇ પ્લેટફોર્મ ન રાખવાની જરૂરિયાત બંનેને ધ્યાનમાં લેવાશે.