અમેરિકાના વ્યાજદરમાં વધારો
ગોલ્ડમેન સૅક્સના ગ્લોબલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસર્ચના અભ્યાસ મુજબ, અમેરિકાના વ્યાજદરમાં 1% નો વધારો થાય તો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખતરો ઊભો થાય છે. વિકસિત દેશોના કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન (GDP)માં 0.6% જેટલો ઘટાડો અને કંપનીઓના મૂડીરોકાણમાં સરેરાશ 1.8% જેટલો ઘટાડાનો જોખમ ઊભો થવાની શકયતા છે.
અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે વ્યાજદર વધવાથી હોમલોન મોંઘા થતાં ગ્રાહક ખર્ચમાં સરેરાશ 0.2% જેટલો ઘટાડો આવી શકે છે. યુરોપમાં રોકાણ ઘટતા ભારતીય એન્જિનિયરિંગ નિકાસ પર પરોક્ષ અસર પડી શકે છે.
યુરોપમાં રોકાણમાં ઘટાડો
અભ્યાસની સંરચના અને વિષયવસ્તુ અભ્યાસમાં અર્થશાસ્ત્રીઓ જોસેફ બ્રિગ્સ અને જોહાન એલન દ્વારા રહેઠાણ, ગ્રાહક ખર્ચ, કંપનીઓનું મૂડીરોકાણ અને સરકારી દેવા જેવા ચાર ક્ષેત્રોમાં ઊંચા વ્યાજદરની અસરનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સના અહેવાલ અનુસાર, 100 બેસિસ પોઈન્ટ એટલે કે 1% નો વધારો થાય તો વિકસિત દેશોના GDPમાં આશરે 0.6% સુધીનું ઘટાડું થઈ શકે છે.
અહેવાલ એ પણ સ્પષ્ટ કરે છે કે આ અંદાજ સંભવિત પ્રભાવ દર્શાવે છે અને વ્યાજદર વધવાની નિશ્ચિત આગાહી નથી. કંપનીઓના મૂડીરોકાણ પર અસર અભ્યાસ મુજબ, વ્યાજદરમાં એક ટકાનો વધારો થાય તો કંપનીઓના મૂડીરોકાણમાં સરેરાશ 1.8%ના ઘટાડાની શક્યતા છે.
ખાસ કરીને યુરોપિયન અર્થતંત્રમાં અસરોની અંદાજ પ્રમાણે: નેધરલેન્ડ્સમાં શક્ય ઘટાડો 3.5 ટકા સુધી; સ્વીડનમાં શક્ય ઘટાડો 3.1 ટકા; જર્મનીમાં શક્ય ઘટાડો 2.1 ટકા જેવો દેખાય છે.
ભારત પર અસર
ઉંચા વ્યાજદરના પરિપ્રેક્ષ્યમાં, કંપનીઓ નવા પ્લાન્ટ સ્થાપન અથવા સાધન ખરીદવાની યોજના મૂલતવી રાખી શકે છે. યુરોપમાં રોકાણમાં હુંફ આવે તો ત્યાંની કંપનીઓને સામગ્રી અથવા સાધન પુરું પાડતા ભારતીય ઉદ્યોગોને નવા ઑર્ડરો મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે — આ જોખમ ખાસ કરીને ભારતીય એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્ર માટે મહત્વનો છે.
ગોલ્ડમેન સૅક્સે અંદાજ લગાવ્યો છે કે વ્યાજદર વધવાના અસરથી વિકસિત દેશોમાં ગ્રાહક ખર્ચ સરેરાશ 0.2% ઘટી શકે છે. બૉન્ડ યીલ્ડમાં એક ટકાના વધારાથી આગામી એકથી બે વર્ષમાં અમેરિકાના રહેણાક ક્ષેત્રના મૂડીરોકાણમાં આશરે 8 ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે હોવાનું પણ અભ્યાસમાં સંકેત આપેલો છે.
તે ઉપરાંત, સરકારોને જૂની લોનની મુદત પૂરી થયા પછી નવી લોન ઊંચા વ્યાજદર પર લેવાપડવી પડે તો સરકારી વ્યાજખર્ચ વધશે. ભારત માટે શક્ય પ્રભાવ અહેવાલમાં સીધો ભારત માટેનો આંકડો ન આપ્યો હોવા છતાં, ગોલ્ડમેન સૅક્સનો તારણ છે કે વિકસિત દેશોમાં રોકાણ અને ગ્રાહક માંગ ઘટશે તો ભારતીય એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનો, મશીનરી અને વાહનોની નિકાસ પર દબાણ આવી શકે છે.
અહેવાલમાં ઉલ્લેખિત તથ્ય પ્રમાણે, નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતની એન્જિનિયરિંગ નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે 18.21 ટકા વધીને 46.38 અબજ ડૉલર થઈ હતી; આવી પરિસ્થિતિઓમાં યુરોપિયન મંદીનો પરોક્ષ પ્રભાવ તે પર દેખાઈ શકે છે.