તેજસની ડિલિવરીમાં વિલંબ
નવી દિલ્હી: એર ચીફ માર્શલ એપી સિંહે શનિવારે કહ્યું છે કે તેજસની ડિલિવરીમાં વિલંબ ભારતીય વાયુસેનાને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યો છે. હાલ પડકારોનો સામનો કરવા માટે હવાઈ શક્તિ ખૂબ જ જરૂરી બની ગઈ છે અને વાયુસેનાની ફાઇટર જેટ સ્ક્વોડ્રનની સંખ્યા ઘટી રહી છે.
એર ચીફ માર્શલએ જણાવ્યું કે વાયુસેનાને આગામી કેટલાક વર્ષો સુધી દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા 36-40 ફાઇટર જેટોની જરૂર રહેશે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે તેજસ Mark-1A અને ફ્રાંસ પાસેથી મેળવવામાં આવનારા રાફેલ જેટ્સથી સ્થિતિમાં સુધારો થશે. હાલ વાયરુસેનાની ફાઇટર જેટ સ્ક્વોડ્રનની સંખ્યા સત્તાવાર મંજૂર 42માંથી ઘટીને 29 થઈ ગઇ છે.
MRFA ડીલ અને રાફેલ
એર ચીફે જણાવ્યું કે ભારત મલ્ટી-રોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ (MRFA) ડીલને આ નાણાકીય વર્ષમાં અંતિમ સ્વરૂપ આપવા પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જો વસ્તુઓ યોગ્ય રહી, તો આપણે આ નાણાકીય વર્ષમાં તેને સાઇન કરી લેવી જોઈએ. આ મારી આશા છે. પરંતુ આ બેતરફી પ્રક્રિયા છે.
ફેબ્રુઆરીમાં ભારતે 114 રાફેલ ફાઇટર જેટ ખરીદવાની લાંબા સમયથી પેન્ડિંગ યોજનાને મંજૂરી આપી હતી. આ ખરીદી ફ્રાન્સ સાથેના સરકાર-થી-સરકાર કરાર હેઠળ થશે અને તે ભારતનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો સંરક્ષણ ખરીદી સોદો ગણાય છે.
તેજસ Mark-1A અને અન્ય પ્લેટફોર્મ
તેજસ Mark-1A કરારો અને ડિલિવરી સ્થિતિ સંરક્ષણ મંત્રાલયે ફેબ્રુઆરી 2021માં HAL સાથે 83 તેજસ Mark-1A વિમાનો માટે 48,000 કરોડ રૂપિયાનો કરાર કર્યો હતો. વિમાનોની પ્રથમ ખેપ માર્ચ 2024માં મળવાની હતી, છતાં અત્યાર સુધી વાયુસેનાને એક પણ તેવા વિમાન મળ્યું નથી.
ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં સંરક્ષણ મંત્રાલયે HAL સાથે વધુ એક કરાર કરીને વધીને 97 તેજસ Mark-1A ખરીદવા માટે 62,370 કરોડ રૂપિયાનો કરાર કર્યો હતો.
આગામી પ્લાન અને વિકલ્પો
એર ચીફ માર્શલે જણાવ્યું કે વાયુસેના તેવા વિવિધ પ્લેટફોર્મ — તેજસ Mark-1A, MRFA હેઠળ મળનારા વિમાનો, તેજસ Mark-2 અને એડવાન્સ્ડ મિડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) —ની રાહ જોઈ રહી છે. તેમણે જણાવ્યું કે જો AMCA કાર્યક્રમમાં વિલંબ થાય તો અન્ય પ્લેટફોર્મ ખરીદવાનો વિચાર કરવામાં આવી શકે છે.
સ્રોત મુજબ રશિયાએ Su-57 વિમાનોની ઓફર કરી છે, પરંતુ આ અંગે કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.
થિયેટરાઇઝેશન પર ચર્ચા
એર ચીફ માર્શલ સિંહે જણાવ્યું કે ઓપરેશન સિન્દૂર પછી થિયેટર કમાન્ડ અંગે નવી દૃષ્ટિથી વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યુ: “મેં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતીય વાયુસેના થિયેટર કમાન્ડની વિરુદ્ધ નથી. અમે તેની દિશામાં કામ કરી રહ્યા છીએ અને શરૂથી જ ચર્ચાનો ભાગ રહ્યા છીએ.”
સરકારે ત્રણેય સેનાઓ વચ્ચે વધુ સારા તાલમેલ માટે 2019માં થિયેટરાઇઝેશનની જાહેરાત કરી હતી. આ મોડલ હેઠળ ભૂમિસેના, વાયુસેના અને નૌસેનાની ક્ષમતાઓને જોડીને યુદ્ધ અને સૈન્ય અભિયાનોમાં સંસાધનોનો વધુ સારો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
એર ચીફે કહ્યું કે થિયેટરાઇઝેશન માટે કયો પ્રકારનું સંગઠન બનાવવું, તેને કયા ક્રમમાં લાગુ કરવું અને તબક્કાવાર કે સમગ્ર રીતે લાગુ કરવું તે સરકાર નક્કી કરશે અને તેમના પર સરકારનો નિર્ણય આધારીત રહેશે.