યુનિવર્સિટી ઓફ ફાર્મિંગ્ટન કૌભાંડ
અમેરિકામાં બનાવટી “યુનિવર્સિટી ઓફ ફાર્મિંગ્ટન” કૌભાંડમાં ફસાયેલા પાંચ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ તેમની ટ્યુશન ફી પરત મેળવવા માટે દાખલ કરેલી સામૂહિક અરજીને યુએસ કોર્ટ ઓફ ફેડરલ ક્લેમ્સના ન્યાયાધીશે રદ્દ કરી દીધી છે. કોર્ટના અવલોકન મુજબ અનેક વિદ્યાર્થીઓને આ સંસ્થા માત્ર ગેરકાયદે રોકાણ કે “પે-ટુ-સ્ટે” સ્કીમ માટેનો માધ્યમ હોવાનું જ્ઞાત હતું.
અત્યારે એ પાંચેય વિદ્યાર્થીઓએ વ્યક્તિગત રીતે કોર્ટમાં પોતાની નિર્દોષતા સાબિત કરવી પડશે. કોર્ટનો નિર્ણય અને કારણ ન્યાયાધીશે નોંધ્યું કે કેસ ક્લાસ-એક્શન પ્રકારની સુનાવણી માટે યોગ્ય નથી કારણકે મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે પ્રત્યેક વિદ્યાર્થીને પ્રવેશ અને ફી ચુકવતી વખતે તે સંસ્થા વિશે કેટલું જ્ઞાન હતું.
કોર્ટના મુજબ, તમામ делаોને એક જ સામૂહિક સુનાવણીમાં લાવવાથી નિર્દોષ અને જાણેઝાણે કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરનારા બંને એક સાથે આવી જશે અને તેનાથી ન્યાય પ્રતિકૂળ અસર શક્ય છે. વિદ્યાર્થીઓની દલીલ અને કોર્ટનું નિરીક્ષણ વિદ્યાર્થીઓ દલીલ કરતા હતા કે તેમણે યુનિવર્સિટી ઓફ ફાર્મિંગ્ટનને વાસ્તવિક અને માન્યતા ધરાવતી શૈક્ષણિક સંસ્થા માનીને પ્રવેશ લીધો અને ટ્યુશન ફી આપ્યા, અને તેમની મકસદ માત્ર ઉચ્ચ અભ્યાસ જ હતો.
કોર્ટે હેતુ અને જ્ઞાન વિશેના પુરાવાઓને વ્યક્તિગત રીતે પરખવાની જરૂરિયાત દર્શાવી છે. ‘યુનિવર્સિટી ઓફ ફાર્મિંગ્ટન’નું સ્ટિંગ ઓપરેશન આ બનાવ ગુપ્ત ઓપરેશન “ઓપરેશન પેપર ચેઝ” હેઠળ ચાલ્યું હતું. મિશિગન રાજ્યમાં હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી ઇન્વેસ્ટિગેશન્સ (HSI) અને ઇમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ (ICE) દ્વારા આ અંડરકવર સેટઅપ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.
કોર્ટ દસ્તાવેજો મુજબ, આ ઓપરેશન દરમિયાન વિદ્યાર્થીોએ ચુકવેલી ટ્યુશન ફીમાં કુલ 6.5 મિલિયન ડોલર (આશરે 60 કરોડ રૂપિયા)થી વધુ રકમ એકત્ર થઈ હતી. આ મામલે વિઝા ફ્રોડ અને ગેરકાયદે આશરો આપવા સંબંધિત આરોપમાં 8 જેટલા દલાલો અને રિક્રુટર્સને ધરપકડ કરીને સજા ફટકારવામાં આવી હતી. જાન્યુઆરી 2019માં થયેલા દરોડા બાદ આ સ્ટિંગ ઓપરેશન બહાર આવ્યું અને ત્યારબાદ સેંકડા વિદ્યાર્થીઓને અમેરિકાથી ડિપોર્ટ કરવામાં આવ્યા કે અનેક વિદ્યાર્થીઓ પોતેથી જ દેશમાં છોડીને ગયા હતા.
હવે આગળ શું? સામૂહિક અરજી ફગાવ્યા પછી આ પાંચ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ એકએક કરીને કોર્ટમાં પોતાની નિર્દોષતા પુરાવા સાથે સાબિત કરવી પડશે. કોર્ટ મામલે પ્રત્યેક વિદ્યાર્થીનો ઇરાદો અને જ્ઞાન મુખ્ય લેખ્યા-ખંડ તરીકે પરખશે. અગાઉ વર્ષ 2024માં અપીલ કોર્ટે આ કેસને નીચલી કોર્ટમાં પુનઃવિચારણા માટે મોકલ્યું હતું અને એમનું ધ્યાન રાખેલું હતું કે ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલા કરારો કાયદેસર રીતે લાગુ થઇ શકે તેમ નથી. તાજેતરના ન્યાયિક નિર્ણય બાદ પણ મામલો પૂર્ણ રીતે બંધ થયો નથી; વ્યક્તિગત સ્તરે તપાસ અને પુરાવા રજૂ થવા પર સ્થિતિ નિર્ભર રહેશે.