યુક્રેનને ભારતનો પ્રસ્તાવ
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને વાતચીતથી સમાપ્ત કરવાનો વિશ્વવ્યાપી પ્રયાસ તેજ થયો છે અને તેમાં ભારતની ભૂમિકા ખુલ્લી રહી છે. યુક્રેને ચાલી રહેલા ચાર મુખ્ય વૈશ્વિક પ્રસ્તાવો માંથી ભારતનો પ્રસ્તાવ “સૌથી વ્યાપક” ગણાવ્યો છે.
યુક્રેનના વિદેશ મંત્રી એન્દ્રી સિબિહાએ જણાવ્યું કે યુક્રેન બ્લેક સીમાં ઊર્જા અને કૃષિ સંબંધિત શરતો સાથે યુદ્ધવિરામ માટે તૈયાર છે અને આ માટે રાષ્ટ્રપ્રમુખ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કી અને રશિયાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે સીધી વાતચીત આવશ્યક છે.
યુક્રેન સામે આવેલા ચાર પ્રસ્તાવ યુક્રેનના જણાવ્યા મુજબ હાલમાં યુદ્ધ વિસર્જન માટે ચાર દેશોના પ્રસ્તાવો પર ચર્ચા ચાલી રહી છે અને તેમાં ભારતનો પ્રસ્તાવ સૌથી વ્યાપક ગણાય છે. યુક્રેન ખાસ કરીને કહે છે કે તે માત્ર એ તમામ શ્રેષ્ઠતા સાથે જ યુદ્ધવિરામ સ્વીકારી શકે જેમાં ઊર્જા સુવિધાઓની સુરક્ષા અને બ્લેક સીમાં સુરિક્ષિત વહાણવ્યવહારને સમાવિષ્ટ કરવામાં આવે.
અન્ય દેશોના પ્રસ્તાવો મૂળ સ્રોત અનુસાર, તુર્કી અને ઈજિપ્તે બ્લેક સી મારફતે અનાજ અને કૃષિ વ્યવહારોને પુનઃપ્રારંભ કરવાની સૂચનો રજૂ કર્યા છે, જ્યારે અમેરિકાએ ઊર્જા સંરચનાના ભંડોળ પર થયેલા હુમલાઓને રોકવાનો પ્રસ્તાવ આપ્યો છે. યુક્રેન એવું માને છે કે ઊર્જા સુવિધાઓ અને બ્લેક સીમાં શિપિંગ બંને સુરક્ષિત રહે તેવુ સંયુક્ત પેકેજ હોવું જરૂરી છે.
ઝેલેન્સ્કી–પુતિન સીધી વાતચીત
યુક્રેનના વિદેશ મંત્રીનો દાવો છે કે સ્થાયી શાંતિ માટે અને યુદ્ધવિરામ માટે ઝેલેન્સ્કી અને પુતિન વચ્ચે સીધી ચર્ચા જ અત્યાવશ્યક માર્ગ છે. ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય પક્ષો આ દિશામાં કાર્યરત છે, પરંતુ અંતિમ ઉકેલ માટે સીધી રાજનૈતિક બેઠકને ઉપરનું સ્થાન આપવામાં આવે છે.
ભારતનો રોલ અને આગામી પગલાં ભારત શરૂઆતથી જ મોસ્કો અને કીવ બંને સાથે સંપર્કમાં રહી શાંતિ સંમેલનો માટે પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે. વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે કીવની મુલાકાત દરમિયાન જણાવ્યું કે યુદ્ધ રોકવા માટે ભારત દરેક શક્ય સહાય આપવા પ્રતિબદ્ધ છે. યુક્રેને પણ વૈશ્વિક ખાદ્ય સુરક્ષા અને બ્લેક સીમમાં શાંતિ જાળવવામાં ભારતની ભાગીદારી મૂલ્યવાન હોવાની રીતે સ્વીકારી છે.
ભવિષ્ય રશિયાના પ્રતિસાદ પર નિર્ભર હવે આ તમામ શાંતિપ્રસ્તાવો આગળ વધશે કે નહીં તે મુખ્યત્વે રશિયાના પ્રતિસાદ પર નિર્ભર રહેશે. મોસ્કો વાટાઘાટોમાં જેટલી ગંભીરતા દેખાડે છે, તે મુજબ યુદ્ધના અંતની દિશા નક્કી થશે.