સમુદ્રનું સ્તર વધતું: ગુજરાતના દરિયાકાંઠા જોખમમાં
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના એક તાજેતરના રિપોર્ટ અને સ્થાનિક અહેવાલોના વાયમાં વૈશ્વિક ગરમીના કારણે સમુદ્રનું સ્તર વધતું રહેવાનું અનુમાન લગાવવામાં આવ્યું છે. રિપોર્ટ અનુસાર મુંબઈ, કોલકાતા અને બાંગ્લાદેશ સહિતના તટીય વિસ્તારોમાં આશરે 1.40 કરોડ લોકો વિસ્થાપિત થઇ શકે છે. રિપોર્ટમાં ગુજરાતનો સીધો ઉલ્લેખ ન હોવા છતાં રાજ્યનો દરિયાકાંઠો હાઇ‑રિસ્ક ઝોનમાં હોવાનો બોધ થાય છે.
ગુજરાતની કાંઠાની હાલની સ્થિતિ અદ્યતન ટેકનોલોજી આધારિત ગણતરી મુજબ ગુજરાતનું દરિયાકાંઠું હાલમાં 2340.82 કિમી લાંબું છે; અગાઉ તે 1600 કિમી અને 1217 કિમી તરીકે ગણવામાં આવતું હતું. અહેવાલ મુજબ રાજ્યના આશરે 45% કાંઠાના વિસ્તારો હાઈ‑રિસ્ક કેટેગરીમાં આવે છે.
સૂત્રોએ અનુમાન મૂક્યું છે કે ઇ.સ. 2100 સુધીમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં દરિયાનું સ્તર 87 સેમી સુધી વધી શકે છે, જે પીવાના પાણી અને તટિય અવાસ પર ગંભીર અસર કરશે. સમુદ્રસ્તર વધવાનાં અસરોથી તટીય વિસ્તારોમાં ઘરો અને ગામડાઓ ડૂબવાની શક્યતા અને વિકાસને નુકસાન થશે. કૂવા અને બોરવેલમાં દરિયાનું ખારું પાણી ભળી જવાનો ખતરું, જે પીવાના જળ સંસાધનને અસર કરશે.
જમીન ધોવાણ (ઈરોઝન) વધવું અને કૃષિ ઉત્પાદન પર નકારાત્મક અસર થવી. અઝીમ પ્રેમજી યુનિવર્સિટીના સપ્ટેમ્બર‑2026ના રિપોર્ટ અનુસાર ભારતનું સરેરાશ તાપમાન લગભગ 1.5 સેલ્સિયસ સુધી વધવાની શક્યતા છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દરિયાકાંઠા નજીકના 40 જિલ્લાઓમાં ઉનાળુ સરેરાશ તાપમાન લગભગ 1 સેલ્સિયસ સુધી વધી શકે છે.
તદુપરાંત, તેમની નોંધ મુજબ મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં ચોમાસાના પેટર્નમાં ફેરફાર દેખાશે; ખાસ કરીને સુરત અને ભાવનગર જિલ્લામાં નૈઋત્યના ચોમાસાનું સરેરાશ વરસાદ લગભગ 23 ટકા સુધી વધી શકે છે.
ગુજરાતના ક્લાઈમેટ ચેન્જ વિભાગના જણાવ્યા પ્રમાણે કચ્છથી વલસાડ સુધીનો દરિયાકાંઠો સૌથી વધુ સંવેદનશીલ છે. તેઓ કહે છે કે સમુદ્રસ્તર અને તાપમાનમાં પરિવર્તનથી રાજ્યની કૃષિ ઉત્પાદનક્ષમતા ઘટી શકે છે અને મુખ્ય નદીઓને મળતા પાણીના પ્રવાહમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા રહે છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને સ્થાનિક સંશોધન અહેવાલો એકસાથે સંકેત આપે છે કે સમુદ્રસ્તર વધવાથી તટીય પ્રજાના જળસ્રોતો, રહેઠાણ અને આર્થિક વ્યવસ્થાઓ પર લાંબા ગાળાની ગંભીર અસર બનવાની શક્યતા છે.