હૂતી હુમલાઓથી Red Seaમાં જોખમ વધ્યું
હૂતી જૂથ દ્વારા સાઉદી અરેબિયા અને વ્યાપારી જહાજો સામે કરવામાં આવેલા મિસાઇલ અને નૌસૈનિક હુમલાઓને લઈને Red Sea અને Bab el-Mandeb વિસ્તારમાં સુરક્ષા જોખમ વધી ગયું છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદે આ હુમલાઓની નિંદા કરી છે અને હથિયાર, સૈન્ય તાલીમ, નાણાં અને અન્ય સૈન્ય સહાય હૂતી જૂથ સુધી પહોંચતા રોકવા તેમજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના હથિયાર પ્રતિબંધના અમલ પર ભાર મૂક્યો છે.
સાઉદી અરેબિયાના અનેક શહેરોમાં તાજેતરમાં ઈમરજન્સી એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે અને ભારતે પણ Red Seaમાં સ્થિતિ અને મુક્ત તેમજ સુરક્ષિત નૌકાવહન માટે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની પ્રતિક્રિયા UNSCના તમામ 15 સભ્યોએ હૂતી હુમલાની નિંદા કરી છે અને ચેતવણી આપી છે કે સૈન્ય કાર્યવાહી અને ધમકીઓનો વિસ્તાર થાય તો યમનમાં પહેલેથી જ ગંભીર માનવીય પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.
દરિયાઈ માર્ગો પર અસર
Red Sea અને Bab el-Mandeb જેવા માર્ગો વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા પરિવહન માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. અહેવાલો અનુસાર હૂતી હુમલાઓના કારણે જહાજોએ લાંબા વૈકલ્પિક માર્ગો અપનાવવા તે અથવા વીમા અને સુરક્ષા ખર્ચમાં વધારો કરવાની જરૂરીયાત પડવાથી વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન અને ઊર્જા ટ્રાન્સપોર્ટ પર અસર પડી શકે છે. જો આ દરિયાઈક રુટમાં જોખમ વધે તો શિપિંગ ખર્ચ અને ક્રૂડ ઓઇલ પુરવઠાની અનિશ્ચિતતા વધી શકે છે, પરંતુ તેના વ્યાસપીં અસરનો આકાર સંઘર્ષની અવધિ અને વૈશ્વિક બજારની પ્રતિક્રિયાઓ પર નિર્ભર રહેશે.
સાઉદી અરેબિયામાં એલર્ટ અને રિયાધની સ્થિતિ તાજેતરના ઘટનાઓ દરમિયાન સાઉદી અરેબિયાના અનેક શહેરોમાં એરિયલ થ્રેટ ચેતવણીઓ અને ઈમરજન્સી એલર્ટ બહાર પાડવામાં આવ્યા હતા. રિયાધમાં ધડાકાના અવાજ સંબંધી માહિતી મળી હતી, પરંતુ રિયાધમાં કોઈ જાનહાનિ કે નુકસાનની પુષ્ટિ થયું નથી અને સાઉદી સત્તાવાળાઓએ એલર્ટના ચોક્કસ કારણ વિશે વિગતવાર માહિતી જાહેર કરી નથી.
ઈરાનમાં જાસૂસીના આરોપ
ઈરાનમાં મોસાદ માટે જાસૂસીના આરોપ અને ફાંસી ઈરાનની સરકારી ટેલિવિઝનની જાણકારી અનુસાર હુસૈન પેદ્રમ નામના એક વ્યક્તિને ઈઝરાયેલની ગુપ્તચર એજન્સી Mossad માટે જાસૂસીના આરોપમાં ફાંસી આપવામાં આવી છે. ઇરાનના અહેવાલો મુજબ પેદ્રમે ઈસ્ફહાન પ્રાંતના સંવેદનશીલ સૈન્ય સ્થળોની ગુપ્ત માહિતી ઈઝરાયલને આપી હતી, જેમાં મિસાઇલ સંબંધિત સ્થાનનો પણ સમાવેશ છે.
આ દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી અને તેથી તેમને ઈરાની સત્તાવાળાઓના દાવા તરીકે જોવાનું સૂચવવામાં આવે છે. હાલની ઘટનાઓ યમન, સાઉદી અરેબિયા, ઈરાન અને ઈઝરાયલ સાથે સંકળાયેલા પ્રાદેશિક તણાવમાં વધુ એક પરિમાણ ઉમેરતી હોવાનું જોવા મળે છે.
યમનમાં હૂતી દળોની સૈનિક અને નૌસૈનિક ક્ષમતામાં વધારા અને તેમના અભિયાનોને કારણે સાઉદી સમર્થિત યમની દળોને નુકસાન પહોંચ્યું છે અને Bab el-Mandeb આસપાસની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ વધુ જટિલ બની છે. આ દરિયાઈ માર્ગ Gulf of Aden દ્વારા હિંદ મહાસાગર સાથે જોડાય છે અને વૈશ્વિક ઊર્જા અને વેપાર માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
ભારત માટેના મુદ્દા અને ચિંતાઓ
મધ્યપૂર્વમાં વધતી અસ્થિરતા ભારત માટે વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. ભારત અને યુરોપ તથા પશ્ચિમી બજારો વચ્ચેનો મોટો દરિયાઈ વેપાર Red Sea અને Bab el-Mandeb સાથે જોડાયેલો છે. આ માર્ગ પર જોખમ વધે તો જહાજોની સુરક્ષા વધારી કરવાની જરૂર પડી શકે છે અને કેટલાક ઓપરેટરો લાંબા વૈકલ્પિક રૂટ ઉપર જવાની રજૂઆત કરી શકે છે, જેના કારણે પરિવહન સમય અને શિપિંગ ખર્ચ વધવાની શક્યતા રહે છે.
ઉર્જા સુરક્ષા પણ મહત્વની ચિંતા છે, કારણ કે Gulf વિસ્તારમાં તણાવ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને પૂરવઠાની અનિશ્ચિતતા વધારી શકે છે. હાલની માહિતી મુજબ રિયાધના તાજેતરના એલર્ટમાં મોટી જાનહાનિની પુષ્ટિ નથી. આ પરિસ્થિતિમાં આગામી દિવસોમાં સાઉદી સુરક્ષા ચેતવણીઓ, હૂતી હુમલાઓ, Red Seaમાં જહાજોની સ્થિતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી પ્રયાસો પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે.
જો રાજદ્વારી પ્રયાસો તણાવ ઘટાડવામાં સફળ થતા નથી તો હુમલાઓ અને તેના પ્રતિક્રિયાઓનો સિલસિલો વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા બજારો પર અસર પાડે શકે છે.