પોલેન્ડના વડાપ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્કની ભારત મુલાકાત
પોલેન્ડના વડાપ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્ક 21થી 23 ઑક્ટોબર સુધીની ભારતીય મુલાકાત દરમિયાન ગુરુવારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને નવી દિલ્હીના હૈદરાબાદ હાઉસમાં મળ્યા. બંને નેતાઓએ સંવિધિષ્ટ અને ઐતિહાસિક સંબંધો તેમજ ભવિષ્યની ભાગીદારી પર ચર્ચા કરી.
મોદી દ્વારા જામનગરના મહારાજા દિગ્વિજયસિંહજી રણજિતસિંહજી જાડેજાનું નામ આપમેળે યાદ કરવામાં આવ્યું અને કહ્યું હતું કે બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન તેમણે આશરે 1,000 પોલિશ બાળકોને આશ્રય આપ્યો હતો, જેના કારણે તેઓને ‘ગુડ મહારાજા’ તરીકે ઓળખવામાં આવેલું.
ઉચ્ચસ્તરીય મિટિંગ અને પ્રતિનિધિમંડળ હૈદરાબાદ હાઉસમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને પોલેન્ડના વડાપ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્ક વચ્ચે પ્રતિનિધિમંડળ સ્તરની વાટાઘાટો યોજાઈ. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે પણ ટસ્ક સાથે મુલાકાત કરી હતી. બંને પક્ષોએ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાની તૈયારી માહિતી મુજબ, 1939માં જર્મની અને સોવિયેત સંઘના હુમલાઓ પછી પોલેન્ડ પર કબજો થઈ ગયો અને હજારો પોલિશ નાગરિકોએ વેપારી ઘર ગુમાવ્યા.
જામનગરના મહારાજાનું યોગદાન
તે જંકાળમાં, 1942માં નવનગરના મહારાજા દિગ્વિજયસિંહજીએ જામનગરની બાલાચડીમાં આશરે 1,000 પોલિશ બાળકોને આશ્રય આપ્યો હતો. તેઓ માટે રહેવાની વ્યવસ્થા, ભોજન, શિક્ષણ અને સારવાર સહિતની રીતે કાળજી લેવામાં આવી. બાળકોને પોતાની ભાષા અને સંસ્કૃતિ જાળવી રાખવાની તક પણ આપવામાં આવી, જેના કારણે મહારાજાને પોલેન્ડમાં ‘ડોબ્રી મહારાજા’ અથવા ‘ગુડ મહારાજા’ તરીકે ઓળખ મળ્યો.
ભારતમાં અન્ય સ્થળોએ પણ શરણાર્થીઓ માહિતી અનુસાર, 1943માં કોલ્હાપુરના વાલીવડે શિબિરમાં આશરે 5,000 પોલિશ શરણાર્થીઓ હતા, જ્યાં તેમના માટે શાળા અને હોસ્પિટલ જેવી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરવામા આવી. 1945માં બીજું વિશ્વયુદ્ધ પૂરુ થયા બાદ પોલિશ નાગરિકો પોતાના દેશમાં પરત જતા રહ્યા અને 1948 સુધીમાં મોટાભાગના શરણાર્થીઓ પોલેન્ડ પરત ફરી ગયો હતો.
મહારાજાને મળેલા સન્માન અને સ્મરણસ્થળ મહારાજાના નિધન બાદ તેમને પોલેન્ડની તરફથી કમાન્ડર્સ ક્રોસ ઑફ ધ ઑર્ડર ઑફ મેરિટથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. 1989માં વૉર્સામાં તેમના નામ પરથી ‘ગુડ મહારાજા સ્ક્વેર’ બનાવવામાં આવ્યું હતું. ઓગસ્ટ 2024માં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તે ચોક પર શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી અને ભારતમાં શરણ થયેલા પોલિશ પરિવારોના વંશજોને સાથે મુલાકાત કરી હતી.
ટસ્કની યાત્રા અને વેપારી પ્રતિનિધિમંડળ ડોનાલ્ડ ટસ્ક 16 વર્ષ પછી ફરી ભારત આવ્યા છે; તે અગાઉ તેઓ 2010માં ભારત આવ્યા હતા. એમના સાથે લગભગ 100 પોલિશ કંપનીઓનું વ્યાવસાયિક પ્રતિનિધિમંડળ પણ ભારત આવ્યું છે. પોલેન્ડનું લક્ષ્ય છે કે બંને દેશો વચ્ચેનો વાર્ષિક વેપાર 2030 સુધીમાં બમણો કરી શકાય.
મુખ્ય સહયોગના ક્ષેત્ર
સંરક્ષણ: બંને દેશો સંરક્ષણ સાધનોની ડિઝાઇન, વિકાસ અને ઉત્પત્તિ માટે સાથે કામ કરવાની સંભાવનાઓ શોધી રહ્યા છે અને આ માટે પરસ્પર વિશ્વાસ વધારવો અને ગુપ્ત માહિતીની સુરક્ષા સંબંધિત કરારો કરવાની જરૂર હોઈ શકે તે ચર્ચાયું.
વ્યાપાર અને અર્થતંત્ર: બે દેશો વચ્ચે વેપાર વધારવા અને યુરોપિયન સંઘ સાથે મુક્ત વેપાર કરારના સંદર્ભમાં તક વિસ્તારી શકાય એ મુદ્દા પર ચર્ચા થઈ.
અંતરિક્ષ અને ટેકનોલોજી: અવકાશ, માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી, ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને બેટરી રિસાયક્લિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગને આગળ વધારવાની ચર્ચા થઈ.
ખાદ્ય પ્રોસેસિંગ અને ઉદ્યોગ: પોલેન્ડની ખાદ્ય પ્રોસેસિંગ, ખાણકામ અને મશીનરી ક્ષેત્રની ક્ષમતાઓને ધ્યાનમાં રાખતા સહયોગના મોચા જોઈ રહ્યા છે.
યુક્રેન અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુશ્કેલીઓ: પોલેન્ડે યુક્રેનમાં શાંતિ માટે ભારત સાથે સહયોગ કરવા ઇચ્છા વ્યક્ત કરી.
અગલા કાર્યક્રમો: દિલ્હીમાં પોતાના કાર્યક્રમો પૂર્ણ કર્યા બાદ ટસ્ક 23 ઑક્ટોબરે બેંગલુરુ જશે, જ્યાં તેઓ માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી અને અવકાશ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ અને વેપારીઓને મળશે. મુલાકાત દરમિયાન ટસ્કે નવી દિલ્હીના રાજઘાટ ખાતે મહાત્મા ગાંધીને પુષ્પાંજલિ અર્પણ પણ કરી.
એક ફોટોસ્કેચ અનુસાર, તેમનો અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વચ્ચેનો આ મિલન 22 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ હૈદરાબાદ હાઉસમાં યોજાયેલી બેઠક પહેલાંનો હતો.