મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની બદલી
અહેવાલ પ્રમાણે મતદાર યાદીના SIRને લઇને દેશભરમાં રાજકીય ઘમાસાણ ચાલી રહ્યાના માહોલમાં વર્ષ 2025 અને 2026 દરમિયાન રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના આશરે 18થી 20 મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ (CEO)ની બદલી કરવામાં આવી છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર ફેબ્રુઆરી 2025માં પદભાર સંભાળ્યા છે અને તેમના કાર્યકાળના પહેલા 20 મહિના દરમિયાન આ બદલીઓને સૌથી મોટી કવાયતમાંથી ગણવામાં આવે છે.
બદલીઓની વ્યાપકતા અને સમયગાળો અહેવાલ મુજબ વર્ષ 2025 અને 2026 દરમિયાન આશરે 18થી 20 મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની બદલી કરવામાં આવી છે. આ બદલીઓ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના ફેબ્રુઆરી 2025થી હાલના 20 મહિનાના કાર્યકાળમાં બની છે અને રિપોર્ટ મુજબ ટૂંકા ગાળામાં અધિકારીઓની નોંધપાત્ર સ્થાનાંતરણની કડી હતી.
પ્રાથમિક તબક્કા અને રાજ્યવાર નિમણૂક અહેવાલ અનુસાર મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની બદલીની પ્રક્રિયાનું પ્રારંભ બિહારમાંથી થઈ હતી અને ત્યારબાદ વિવિધ તબક્કામાં અન્ય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ફેરફારો થયા:
- એપ્રિલ 2025: બિહાર — વિનોદ સિંહ ગુંજિયાલે એચ.આર. શ્રીનિવાસની જગ્યાએ બિહારના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી તરીકે પદભાર સંભાળ્યો.
- મે 2025: નાગાલેન્ડ અને છત્તીસગઢમાં મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ બદલાયા.
- જૂન 2025: જમ્મુ-કાશ્મીર અને હરિયાણા માટે નવા મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી.
- જુલાઈ 2025: મધ્યપ્રદેશ અને કર્ણાટકમાં નવા મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી.
- ઓગસ્ટ 2025: મણિપુર અને લદાખમાં નવા અધિકારીઓએ જવાબદારી સંભાળી.
- 2025ના અંતમાં: SIRના બીજા તબક્કાની શરૂઆતના થોડા દિવસ પહેલાં લક્ષદ્વીપના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની બદલી અંગે આદેશ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
અધિકારીઓનું કાર્યકાળ—પાછલા સમયગાળો સાથે સરખામણી રિપોર્ટમાં અગાઉના કાર્યકાલ સાથેની તુલના પણ આપવામાં આવી છે. માહિતી અનુસાર મેડિમન્ રાજીવ કુમારના કાર્યકાળ દરમિયાન (મે 2022થી ફેબ્રુઆરી 2025) આશરે 33 મહિનામાં લગભગ 23 મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની બદલી કરવામાં આવી હતી; અને તેના પહેલાંના કુલ 41 મહિના દરમ્યાન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સુનીલ અરોરા અને સુશીલ ચંદ્રાના કાર્યકાળ દરમિયાન લગભગ 29 મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓની બદલી નોંધાઈ હતી.
અહેવાલ નોંધે છે કે લોકસભાની ચૂંટણી જેને 2024માં આયોજિત કરવામાં આવી હતી, તે સમયગાળામાં આવા બદલીના પ્રવાહ સામાન્ય રહે છે. અન્ય સ્તરે ફેરફારો અને કાર્યકાળની લાંબાઈ રિપોર્ટ અનુસાર મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ સિવાય ચૂંટણી પંચના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, ખાસ કરીને નાયબ ચૂંટણી કમિશનરો (DEC)ના સ્તરે પણ અનેક ફેરફારો થયા છે.
હેતલની માહિતી અનુસાર તાજેતરની ફેરબદલીમાં ઓછામાં ઓછા સાત અધિકારીઓ હતા જેમણે આ પદ પર બે વર્ષથી પણ ઓછો સમય વિતાવ્યો. ચૂંટણી પંચ સામાન્ય રીતે વિશિષ્ટ સાતત્વ જાળવવા માટે મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓને ઓછામાં ઓછા 3 વર્ષ સુધી પદ પર રાખતા આવે છે, પણ અહેવાલ મુજબ હાલની પ્રક્રિયા comparatively ઝડપી રહી છે.
અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વર્ષ 2025માં આશરે આઠથી નવ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ બદલાયા અને ત્યારબાદ 2026માં અત્યાર સુધી ઓછામાં ઓછા વધુ 10 બદલીyaan નોંધાઇ છે.