ગુજરાતના 78 લાખથી વધુ ખાતામાં ₹2836 કરોડ બિનવારસુ જમા

ગુજરાતમાં બિનવારસુ જમા

દેશભરના બેંકોમાં મિલ્કિયત વગર અથવા દાવા વગર પડેલી બિનવારસુ થાપણની મોટી રકમ સામે આવી છે. ગુજરાતમાં આશરે 78 લાખ જેટલા ખાતામાં કુલ ₹2836 કરોડ જેટલી રકમ બિનવારસુ જમા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે આ રકમ પરત કરવા માટે ઉદગમ પોર્ટલ શરૂ કર્યું છે, છતાં જવાબ ઓછો મળ્યો છે.

નિયમ પ્રમાણે બે વર્ષ સુધી કોઈ વ્યવહાર ન થાય તો ખાતું નિષ્ક્રિય ગણાશે અને 10 વર્ષ સુધી કોઈ વ્યવહાર ન થાય તો તે બિનદાવાકૃત જાહેર કરવામાં આવે છે. દેશભરમાં બિનદાવા થાપણની સ્થિતિ મહત્ત્વની ગણતરી પ્રમાણે દેશની જાહેર તેમજ ખાનગી બેંકોમાં મળીને કુલ ₹67,000 કરોડથી વધુની બિનવારસુ થાપણો પડી છે. જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં ₹58,330 કરોડ અને ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોમાં ₹8673 કરોડ રકમ દાવેદાર વગર જમા છે.

સરકારે લોકો સુધી આ રકમ અંગે માહિતી પહોંચાડવા અને રકમ પરત કરવા માટે ઉદગમ પોર્ટલ અને જિલ્લા કક્ષાના શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, છતાં કેટલાક દાવેદારો દ્વારા લાંબી કાર્યવાહી અને કેટલાક અનિયમિત અનુભવની ફરિયાદો બહાર આવી છે. ગુજરાતની સ્થિતિ ગાંધીનગરની માહિતી અનુસાર ગુજરાતમાં આશરે 78 લાખ જેટલા બેંક ખાતામાં કુલ ₹2836 કરોડ બિનવારસુ રૂપે જમા છે. આ રકમ સંબંધિત કોઈએ દાવો કર્યો નથી અને સરકાર-બેંકો દ્વારા લોકોને માહિતગાર કરવા માટે અને કેસ ઉકેલવા માટે પ્રયત્નો થઇ રહ્યા છે.

ખાતું નિષ્ક્રિય અને બિનદાવાકૃત ગણવાના નિયમો નિયમ મુજબ બે વર્ષ સુધી કોઈ વ્યવહાર ન હોય તો ખાતું નિષ્ક્રિય ગણાશે અને ત્યારબાદ 10 વર્ષ સુધી કોઈ લેવડદેવડ ન હોય તો તે બિનદાવાકૃત માનવામાં આવે છે. બિનદાવાકૃત થાપણ જાહેર કરવામાં આવ્યા બાદ આ રકમ આરબીઆઈના ડિપોઝિટર એજ્યુકેશન એન્ડ અવેરનેસ ફંડમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે.

રકમ પરત મેળવવાની પ્રક્રિયા અને માર્ગદર્શન સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના ડાયરેક્ટ અને જૂનાગઢના અગ્રણી પ્રદિપ ખીમાણીએ જણાવ્યું કે ગુજરાતના અંદાજપoland 78 લાખ જેટલા ખાતામાં ₹2836 કરોડ જેટલી રકમ છે, જેના માટે દાવેદારે બેંક શાખા અથવા ઉદગમ પોર્ટલ દ્વારા બિનદાવા પાત્ર રકમની માહિતી મેળવી અરજી કરી શકે છે. અરજી માટે KYC અપડેટ કરવાની આવશ્યકતા હોય છે. મૃત્યુના કેસમાં વારસદારોએ મોતના પ્રમાણપત્ર અને જરૂરી કેવાયસી દસ્તાવેજો રજૂ કરવા પડે છે.

પ્રદિપ ખીમાણીએ જણાવ્યું કે આ પ્રક્રિયા એકાદ સપ્તાહમાં પૂરી થઈ શકે છે. શિબિર અને કામગીરીમાં પડતી મુશ્કેલીઓ સરકારે જિલ્લા કક્ષાએ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે જેથી બિનવારસુ રકમ પરત આપવામાં સરળતા રહે, પરંતુ શિબિરોમાં લાંબી કાર્યવાહી અને પ્રશાસક પ્રક્રિયાના પગલાઓને લીધે અરજદારોએ કેટલીક મુશ્કેલીઓનો સામનો કર્યો છે. ઉદગમ પોર્ટલની હાજરી હોવા છતાં પ્રતીક્ષિત પ્રતિસાદ મળ્યો નથી અને આ અભિયાન કાર્યક્ષમતા પર અસર કરી રહ્યું છે.