ફ્રાન્સના કિનારે 7,000 વર્ષ જૂનું શહેર
ફ્રાન્સના કિનારા નજીક સમુદ્રમાં આશરે 30 ફૂટ ની ઊંડાઈમાં 7,000 વર્ષ જૂના માનવ વસવાટના અવશેષો મળ્યા છે. આ શોધ ‘ઇલ ડી સેઇન’ (Ile de Sein) ના કિનારા નજીકથી થઈ છે અને પુરાતત્વવિદોએ સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ 30 ફૂટ નીચે એક પ્રાચીન દિવાલના અવશેષો શોધ્યા છે. પ્રારંભિક નિરીક્ષણોમાં તે માનવસર્જિત થવાની સંભાવના મજબૂત બની છે.
શોધ કેવી રીતે થઈ?
ભૂવૈજ્ઞાનિક યવેસ ફૌક્વેટે રડાર આધારિત ચાર્ટનું અભ્યાસ કરતી વખતે સમુદ્રની ખીણના કિનારે એક શંકાસ્પદ રેખા જોઈ હતી. શરૂઆતમાં તે કુદરતી રચના હોવાનું મનાયુ હતું, પરંતુ આગળની તપાસમાં તે માનવસર્જિત હોવાની આશંકા વધારે પ્રબળ બની. ત્યારબાદ LIDAR ડેટાની મદદથી વધુ તપાસ કરવામાં આવી અને સમુદ્રતળે સંભવિત અન્ય રચનાઓની ઓળખ થઈ.
રચનાઓની સંખ્યા, ઊંડાઈ અને સમયગાળો અન્વેષણમાં સમુદ્રના તળિયે કુલ 11 એવી રચનાઓ મળી આવી છે જે માનવસર્જિત હોવાની શક્યતા દાખવે છે. શોધાયેલા અવશેષો સમુદ્રી સપાટીથી આશરે 30 ફૂટ ની ઊંડાઈ પર આવેલાં છે. પ્રારંભિક વર્ણન મુજબ આ અવશેષો લગભગ 7,000 વર્ષ જુના માની શકાય છે, જ્યારે સમુદ્ર સ્તરના ફેરફારો અને જમીનના ઉપર‑નીચાના ઐતિહાસિક ડેટાના આધારે સંશોધકોએ આ રચનાઓનો સમયગાળો ઇસવીસન પૂર્વે 5,800થી 5,300 વચ્ચેનો હોવાનો અનુમાન લગાવ્યો છે.
રચનાઓની સંભવિત ભૂમિકા
નિષ્ણાતોનો અનુમાન છે કે આ દિવાલના અવશેષો પ્રાચીન સમયમાં માછીમારી માટે બનાવેલા વાડા અથવા વધતી દરિયાઈ લહેરોથી બચવા માટેના બંધનોના ભાગ હોઈ શકે છે. તેની ચોક્કસ ભૂમિકા જાણવા માટે વધુ સંશોધન જરૂરી છે. સંશોધકોે જણાવ્યું છે કે આ શોધ માનવ ઇતિહાસના એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તનની સાથે સંકળાયેલો છે — તે સમય મેસોલિથિક (મધ્ય પાષાણ યુગ) થી નિયોલિથિક (નવ પાષાણ યુગ) તરફની પરિવર્તનકારી જીવનશૈલી સાથે સંબંધીત છે.
વિજ્ઞાનિક પૃષ્ઠભૂમિ અને પડકારો
પ્રકાશિત અભ્યાસમાં જણાવ્યું છે કે બ્રિટનની દરિયાકાંઠાના ઊંડા વિસ્તારોમાં પુરાતત્વીય સંશોધન મર્યાદિત રહ્યું છે. મુખ્ય મુશ્કેલીઓ તરીકે ઝડપી ભરતીના પ્રવાહ (siltation), મજબૂત દરિયાઈ પ્રવાહો અને સમુદ્રી શેવાળની જાડાઈ ઉલ્લેખવામાં આવી છે. રિપોર્ટ મુજબ ઘણી પ્રાચીન વસાહતો આજે વધતા સમુદ્રી સ્તરો કારણે પાણી નીચે ડૂબી ગઈ છે અને તેથી પ્રાચીન માનવ જીવન સાથે જોડાયેલા ઘણા પુરાવા સમુદ્રની નીચે છુપાયેલા છે.
અધ્યયન ‘ઇન્ટરનેશનલ જર્નલ ઓફ નોટિકલ આર્કિયોલોજી’ માં પ્રકાશિત થયું છે અને સંશોધકો કહે છે કે ફ્રાન્સના દરિયાકાંઠે થયેલી આ શોધ પ્રાચીન માનવ વસાહતો અને સમુદ્ર સ્તરના ઐતિહાસિક પરિવર્તનોને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. યવેસ ફૌક્વેટ અને તેમની ટીમની શોધ પ્રમાણે આ રચનાઓ બ્રિટનની નિયોલિથિક વસ્તી દ્વારા બનેલા પ્રારંભિક મેગાલિથિક સ્મારકો કરતા ઓછામાં ઓછા 500 વર્ષ જૂની હોઈ શકે છે.