દિલ્હીમાં દિવાળીની રાત્રે હવાનું પ્રદૂષણ
દિલ્લી ખાતે દિવાળીની રાત્રે હવાથી પ્રદૂષણ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચ્યું હોવાનું DPCC દ્વારા મળેલા મર્યાદિત આંકડાઓ દર્શાવે છે. મળતી મર્યાદિત માહિતી મુજબ હવામાં પાત્રિક્યુલેટ મેટર (PM)નું પ્રમાણ સામાન્ય મર્યાદાની તુલનામાં ઘણું વધી રૂપરેખાબદ્ધ રીતે 3000 સુધી નોંધાયું હતું.
આગળની તપાસ માટે મહત્વપૂર્ણ ભાગ એવા મોનિટરિંગ સ્ટેશનોની મોટી સંખ્યાનું ડેટા મધરાત સુધી ગાયબ રહ્યું હતું, જેના કારણે વાસ્તવિક પરિસ્થિતિનો ચોક્કસ અંદાજ મેળવવો મુશ્કેલ બન્યો છે. દર અને મર્યાદા આવી પરિસ્થિતિમાં ખાસ કરીને PM2.5 અને PM10 સ્તરો ઉંચા નોંધાયા હતા.
સુચાલિત નિયમો અનુસાર PM2.5ની અનુમતિપાત્ર મર્યાદા પ્રતિ ઘન માઇક્રોગ્રામ 60 છે અને PM10ની મર્યાદા પ્રતિ ઘન માઇક્રોગ્રામ 100 છે, જ્યારે દિવાળીના સમયે રિપોર્ટેડ ડેટામાં પ્રમાણ વધીને 3000 સુધી પહોંચ્યું હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
મોનિટરિંગ સ્ટેશનો અને ડેટા ગાયબ રહેવુ અહેવાલ મુજબ રવિવારે સાંજે 7 વાગ્યા સુધી માત્ર એક મોનિટરિંગ સ્ટેશનનું ડેટા ઉપલબ્ધ હતું અને મધરાત બાદ સમગ્ર શહેરમાંથી ડેટા મળવાનું શક્ય બન્યું નહીં; મધરાત દરમિયાન તમામ મોનિટરિંગ સ્ટેશનોમાંથી ડેટા ગાયબ રહી ગયા અને સલાહમંદ રીતે ઉપલબ્ધ મર્યાદિત આંકડાઓ સિવાય કેનવાતું સમગ્ર ચિત્ર મેળવવું મુશ્કેલ થયું.
મધરાતની પરિસ્થિતિમાં એક સમયે કુલ 36 સ્ટેશનોના ડેટા ગાયબ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. સેન્ટર ફોર રિસર્ચ ઓન એનર્જી એન્ડ ક્લીન એર (CREA)ના વિશ્લેષક મનોજ કુમારના જણાવ્યા પ્રમાણે કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB)ના આંકડા આ ઘટનાને લગતા હજુ ઉપલબ્ધ નથી, જેના કારણે કેન્દ્રિય સ્તરના પુરતા ડેટા વગર પરિસ્થિતિનું સંપૂર્ણ મૂલ્યાંકન કરવું મુશ્કેલ છે.
આરોગ્ય જોખમ વિશે નિષ્ણાતની ચેતવણી નિષ્ણાંતાઓના જણાવ્યા મુજબ વિવિધ અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું છે કે PM2.5નું પ્રમાણ વધવાથી હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકના જોખમમાં વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને અસ્થમા ધરાવતા દર્દીઓ માટે એવો પ્રદૂષણ વધારે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે અને નિષ્ણાતો ઉન્નત પ્રદૂષણ સમય દરમિયાન સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે.
સૂત્ર: GS Team દ્વારા રિપોર્ટ અને DPCC/CREA દ્વારા પ્રદાન કરવામાં આવેલ મર્યાદિત આંકડા.