તહેવારો પહેલાં મીઠાઈઓનું રેપિડ પરીક્ષણ
તહેવારોની મોસમ શરૂ થતા જ મીઠાઈ અને ફરસાણની માંગ વધતા અમદાવાદ મહાનગરપાલિકાના આરોગ્ય વિભાગે સ્થળ પર જ ત્વરિત ગુણવત્તા તપાસ શરૂ કરી છે. મણિનગર વિસ્તારથી શરૂ કરીને શહેરના તમામ સાતેય ઝોનમાં મીઠાઈ, ફરસાણ, ચોકલેટ, પનીર અને ચીઝ જેવી ખાદ્ય વસ્તુઓની દુકાનો પર રેપિડ ટેસ્ટ કિટથી તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
તપાસ દરમિયાન ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસર અને લેબ ટેકનિશિયનની ટીમ હાજર રહે છે. આ રેપિડ કિટ અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની પબ્લિક હેલ્થ લેબોરેટરી દ્વારા ખાસ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
મીઠાઈઓમાં ચકાસણીની પ્રક્રિયા
આ રેપિડ કિટથી સ્થળ પર જ મીઠાઈઓમાં સમાવેશ થતી કેટલીક મુખ્ય ચકાસણીઓ કરવામાં આવે છે. મીઠાઈનાં નમૂનાને સોલ્વેન્ટ ઈથરમાં નાખીને ચકાસવામાં આવે છે—જો રંગ ઈથરમાં ભળી જાય તો તે આગળની પ્રક્રિયામાં લઈ લેવાય છે. આ દ્રાવણને બીજે ટેસ્ટ ટ્યુબમાં લઇ ને હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ (HCl) ઉમેરવામાં આવે છે. ગુલાબી રંગ વિકસે તો તે અખાદ્ય રંગ અથવા હળદરની હાજરી દર્શાવે છે.
પાણીના થોડા ટીપા ઉમેરવામાં આવે છે; જો રંગ મીટે તો હળદરની જાહેરાત થાય છે, અને જો રંગ યથાવત રહે તો અખાદ્ય રંગની ભેળસેળ હોવાની સંભાવના હોય છે. વરખ અથવા એલ્યુમિનિયમ ફોઇલની તપાસ: કાજુ કતરી જેવી મીઠાઈઓ પર લાગેલી વરખ ખરેખર ચાંદીની છે કે એ એલ્યુમિનિયમનો ફોઇલ છે તે જોવા માટે નાઈટ્રિક એસિડનો ઉપયોગ થાય છે. ચાંદીનો વરખ હોય તો તે એસિડમાં ઓગળી જાય છે; એલ્યુમિનિયમ ફોઇલ ઓગળતો નથી.
માવામાં સ્ટાર્ચની હાજરી: માવો અને અન્ય દૂધ આધારિત ઉત્પાદનોમાં સ્ટાર્ચની તપાસ માટે આયોડિનનો ઉપયોગ થાય છે. આયોડિન ઉમેરતાં નમૂનામાં કાળો કે ઘેરો વાદળી રંગ આવતો હોય તો તે સ્ટાર્ચની હાજરીનો સંકેત છે.
તાત્કાલિક પરિણામ અને કામગીરી
આ રેપિડ કીટનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે સ્થળ પર જ તાત્કાલિક પરિણામ આપે છે. અગાઉ નમૂનાઓ લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવતા અને રિપોર્ટ આવતા સુધી તહેવારો પૂરા થઇ જવા હતા. હવે ઓન-ધ-સ્પોટ ટેસ્ટિંગથી જો કોઈ અખાદ્ય વસ્તુ પકડાશે તો મહાનગરપાલિકાની ટીમ તરત જ શૈક્ષણિક અથવા દંડનીય કાર્યવાહી કરી શકે છે, જેના દ્વારા હાનિકારક મીઠાઈના વેચાણ પર નિયંત્રણ લાવવામાં મદદ મળશે.
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનો આ અભિગમ નાગરિકોના આરોગ્ય સુરક્ષા માટે અસરકારક માનવામાં આવ્યો છે.