ભારતમાં ભીષણ દુષ્કાળનો ખતરો
અલ નીનોના મજબૂત બનતા સમગ્ર દેશમાં ચોમાસાની મોસમ દરમિયાન કુલ 15% વરસાદની ઘટ નોંધાઈ છે અને ઉત્તર ખેડૂતવર્તુળે છેલ્લાં 17 વર્ષમાં સૌથી ભીષણ દુષ્કાળનું સંકટ ઉભું થયું છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર આ સ્થિતિને કારણે વર્ષ 2009 પછી અત્યારસુધીનું સૌથી ખરાબ ચોમાસું નોંધાયું છે; 2009માં દેશમાં 18% ઓછો વરસાદ પડ્યો હતો.
ચોમાસાની સમયરેખા આ વર્ષે ચોમાસાની શરૂઆત સામાન્ય કરતાં 4થી 5 દિવસ મોડી થઇ હતી. સામાન્ય રીતે દેશમાંથી 17મી સપ્ટેમ્બરથી તબક્કાવાર ચોમાસું પાછું ખેંચાતું હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે ચોમાસું 3 દિવસ મોડું ખેંચાયું છે.
હવામાન વિભાગે જણાવ્યા અનુસાર, આગામી 3થી 4 દિવસમાં રાજસ્થાન ઉપરાંત પંજાબ અને ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાંથી ચોમાસું વિદાય લેશે.
વરસાદમાં ઘટાડો
દક્ષિણ ભારતમાં કુલ 28% ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. આંધ્રપ્રદેશમાં 43% ઘટાડો, કર્ણાટકમાં 31%, કેરળમાં 28%, તામિલનાડુમાં 22% અને તેલંગાણામાં 21% વરસાદ ઓછો પડ્યો છે. પંજાબમાં 39%, બિહારમાં 36%, હરિયાણામાં 22% અને રાજસ્થાનમાં 21% ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે.
પૂર્વ અને પૂર્વોત્તર રાજ્યોમાં પણ ગંભીર ઘટ જોવા મળી છે: મેઘાલયમાં 59%, મણિપુરમાં 43%, અરૂણાચલ પ્રદેશમાં 41% અને આસામમાં 26% ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે.
ખરીફ પાક પર અસર
આ વર્ષે જુલાઈમાં સરેરાશથી વધુ વરસાદ પડતાં આરામ મળ્યો હતો, પરંતુ જૂન મહિનામાં 35% અને ઓગસ્ટમાં 16% જેટલો ઘટાડો આવ્યા બાદ સમૂહચિત્ર બદલી ગયું છે. ચોમાસામાં નોંધાયેલી કુલ 15% ની ઘટને કારણે ખરીફ પાકના વાવેતરમાં મોટો ઘટાડો થયો છે. સપ્ટેંબરના મધ્ય સુધીની આંકડાઓ પ્રમાણે ખરીફ વાવેતરમાં 1.6 મિલિયન હેક્ટરનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
અનાજ, તેલીબિયાં અને રેસાવાળા પાકના વાવેતરમાં ખાસ ઓછાપણું આવ્યા છે, જેના કારણે કૃષિ ક્ષેત્રે મોટું સંકટ ઊભું થવાની શક્યતા છે.