સુપ્રીમ કોર્ટે દરખાસ્તમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે “પ્રિ-કન્સેપ્શન એન્ડ પ્રિ-નેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનિક્સ (પ્રોહિબિશન ઓફ સેક્સ સિલેક્શન) એક્ટ, 1994” હેઠળ પોલીસ સીધી રીતે FIR નોંધીને મુખ્ય તપાસ શરૂ નહીં કરી શકે. ચુકાદામાં કહ્યું ગયું છે કે આ કાયદા હેઠળ પ્રાથમિક તપાસની જવાબદારી “યોગ્ય સત્તા”ની છે અને પોલીસની ભૂમિકા સહાયકારી મર્યાદામાં જ સીમિત રહેશે. નિણય અનેક મામલાઓ પર સીધું અસરકારક હોય શકે છે જ્યાં પોલીસ પહેલેથી આ અવ્યવસ્થિત રીતે કાર્યવાહી કરી રહી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટના નિણયની માહિતી
બે ન્યાયાધીશો સંજય કરોલ અને એન. કોટીશ્વર સિંહની બેન્ચે કેસની સુનાવણીમાં આ નિણય આપ્યો. સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ મુક્તા ગુપ્તાએ એડવોકેટ-ઓન-રેકોર્ડ નીતિન સલુજાની સહાયથી બેન્ચને એમિકસ ક્યુરી (કોર્ટના મિત્ર) તરીકે મદદ આપી.
કલમો અને કાનૂની તર્ક
કોર્ટે કલમ 27 અને કલમ 28 વચ્ચેનો સંબંધ વ્યાખ્યાયિત કર્યો અને કાયદા પાછળનો કાનૂની ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટ કર્યો. ઉપરાંત કોર્ટે કલમ 17(4) નો ઉલ્લેખ કર્યો, જે ફરિયાદોની તપાસ કરવાની જવાબદારી “યોગ્ય સત્તા”ને સોંપે છે. નિયમ 18A(3) અને 18A(4)નો કિંજલ પણ રજૂ કરવામાં આવ્યો જેમાં શક્ય હોય ત્યાં પોલીસ સહાય ટાળવાની વાત કરવામાં આવી છે.
પોલીસની ભૂમિકા અને મર્યાદા
સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું કે કાયદામાં ગુનાઓને કોગ્નિઝેબલ અને બિન-જામીનપાત્ર તરીકે વર્ગીકૃત કરવું પોલીસને આપમેળે તપાસ કરવાની સત્તા આપતું નથી. નિણય અનુસાર PC&PNDT કાયદો પોલીસને પ્રાથમિક તપાસ એજન્સી તરીકે સોંપતો નથી અને પોલીસ ફક્ત યોગ્ય સત્તાને મદદ પૂરાં પાડવામાં જ સક્ષમ રહેશે.
ચાર્જશીટ અને મેજિસ્ટ્રેટની સંજ્ઞાનપ્રક્રિયા
કોર્ટે કહેવાયું કે કલમ 28 દ્વારા કાયદામાં નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અને શરતો દ્વારા જ કોર્ટમાં કાર્યવાહી શરૂ થાય છે. તેથી પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસ પર આધારિત ચાર્જશીટના આધારે સક્ષમ મેજિસ્ટ્રેટ માત્ર PC&PNDT કાયદા હેઠળનો ગુનો નોંધીને સંજ્ઞાન લેવા તરફ સીમિત નથી. આ મુદ્દાને ધ્યાનમાં લઇને સુપ્રીમ કોર્ટે મામલો હાઇકોર્ટમાં પાછો મોકલ્યો છે જેથી કાયદામાં નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અનુસાર આગળનો પ્રવાહ નિર્ધારિત કરી શકે.