આપણાં શાશ્વત ચયનીત પ્રતીકોનું વૈજ્ઞાનિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ અંગે આનંદાલયની વિશેષ ઑનલાઇન કાર શાળા

“આપણાં શાશ્વત ચયનીત પ્રતીકો” વિષય પર આધારિત વૈજ્ઞાનિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વનું વિશ્લેષણ કરી આનંદાલય દ્વારા એક વિશેષ ઑનલાઈન કાર્યશાળા યોજાઈ. આ કાર્યક્રમ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સંસ્કારોના વૈભવને ઉજાગર કરતો હતો અને ગુજરાત યુનિવર્સિટી સાથે સંકળાયેલ વિદ્યાર્થી અને વિશેષજ્ઞોએ આ વિચારવિમર્શમાં ભાગ લીધો. આ કાર્યશાળાનું મુખ્ય ઉદ્દેશ પ્રાચીન અને પ્રત્યક્ષ પ્રતીકોના સમાજમાં આવેલા મહત્વને સમજાવવાનો હતો.

આપણાં શાશ્વત ચયનીત પ્રતીકોનું વૈજ્ઞાનિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ

આ ઑનલાઇન કાર્યશાળાનો મુખ્ય વિષય ‘આપણાં શાશ્વત ચયનીત પ્રતીકો’ હતો, જેમાં તિલક, બિંદી, ચાંદલો, કંઠી અને માળા જેવા સાંસ્કૃતિક ચિન્હોનું વૈજ્ઞાનિક અને પરંપરાગત દ્વાર સમજાવેલું હતું. કાર્યશાળામાં ગુજરાત યુનિવર્સિટી ખાતે વેદિક અભ્યાસના બીજે વર્ષે અભ્યાસ કરતી હેતુબેન પટેલે આ પ્રતીકોના સહજ કારણો અને જીવનમાં તેમની જરૂરીયત સમજાવી હતી. પ્રોફેસર અતુલભાઈ ઉનાગરનાં માર્ગદર્શન હેઠળ પડકારેલી આ ચર્ચા દ્વારા પ્રાચીન જ્ઞાન પ્રણાળી અને તેના આધુનિક દ્રષ્ટિકોણે મહત્વને ઉજાગર કરવામાં આવ્યું.

વિશેષરૂપે અપાયો હતો કે સમસ્યાવાળા વૈજ્ઞાનિક આધાર મુજબ તિલકનો ઉપયોગ એકાગ્રતા અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ માટે આવશ્યક છે, જ્યારે ચાંદલો ત્રિ-નેત્ર જાગૃત કરવા તેમજ માનસિક શાંતિ માટે ઉપયોગી છે. યુદ્ધસમયમાં અંગૂઠા પર તિલક કરવાની પ્રથા તેમજ રુદ્રાક્ષ, ભસ્મ, રક્ષા સૂત્ર જેવા પુરુષો દ્વારા ધારિત ચિન્હોના યોગ્ય ઉપયોગ અને જેના શારીરિક-માનસિક પ્રભાવ અંગે વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી.

કાર્યક્રમમાં પ્રાધ્યાપક, સાહિત્યકાર અને સામાજિક કાર્યકરો ઉપસ્થિત રહ્યા અને વિદ્યાર્થીઓ તથા વાલીઓ દ્વારા સક્રિય રીતે પ્રશ્ન-ઉત્તર સત્રમાં ભાગ લેવામાં આવ્યો. સ્વામી નારાયણના સ્વામી ભદ્રેશભાઈનાં કૃત ‘‘પ્રતીકો’’નો ઉલ્લેખ કરીને આ પ્રતીકો વિશે વધુ માહિતી મેળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો.

આ પ્રસંગે ડો. ગુલાબચંદ પટેલ, હાર્દિકા ગઢવી, તૃપ્તિ ઠાકર, દીપ્તિ શાહ અને વિક્રમ ભાઈ સહિત ઘણા મહાનુભાવો હાજર રહ્યા અને વિદ્યાર્થીઓ-શિક્ષકો માટે માર્ગદર્શક વર્ગનું આયોજન થયું હતું. ઘણાબધા વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોએ ઉમદા ભાગ લીધો અને પ્રાચીન ચયનીત પ્રતીકોનું મહત્વ આજે પણ સમજી તેમને જાળવવાની જરૂરિયાતને સ્વીકારી.

આ કાર શાળાનું આયોજન ભારતીય સંસ્કૃતિ અને પરંપરાનો રીતે જાળવણી માટે અનિવાર્ય હોવાનું જણાવાયું છે, અને આવનારા સમયમાં આવા કાર્યક્રમો દ્વારા જીવંત સંસ્કૃતિને ઉત્તમ રીતે આગળ વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

આપણાં શાશ્વત ચયનીત પ્રતીકો