દિલ્હી હવાની ગુણવત્તા ગંભીર રીતે બગડી
દિવાળીનાં તહેવાર બાદ દિલ્હી હવાની ગુણવત્તા ગંભીર રીતે બગડી ગઈ છે. શહેરનો સરેરાશ AQI 299 પર પહોંચ્યો છે અને અનેક વિસ્તારોમાં આ આંકડો 400ની નજીક રહ્યો છે. ડૉક્ટરો અને પ્રદૂષણ નિરીક્ષણવાળાઓએ જણાવ્યું છે કે આ ઝેરી હવા લોકોને તાત્કાલિક અને લાંબાગાળાના આરોગ્ય જોખમમાં મૂકે છે.
AQI અને મોનિટરિંગ સ્ટેશનના આંકડા અનુસાર, દિલ્હીનાં 59 મોનિટરિંગ સ્ટેશનોમાંથી ઓછામાં ઓછા 24 સ્ટેશનો પર AQI 300 થી વધુ — એટલે કે ‘ખૂબ જ ખરાબ’ શ્રેણીમાં — અને 31 સ્ટેશનો ‘ખરાબ’ શ્રેણીમાં નોંધાયા છે. ચાંદની ચોક અને તાલકટોરા ગાર્ડન જેવા વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણ વધુ નોંધાયું છે. પૂસા વિસ્તારમાં સૌથી ખરબરી સ્થિતિમાં AQI 385 સુધી રિપોર્ટ થયો હતો. માત્ર કેન્ટ અને શ્રી અરબિંદો માર્ગ વિસ્તારની સ્થિતિ સામાન્ય રહી છે.
ફટાકડા વેચાણ અને અવાજનું પ્રદૂષણ
ચેમ્બર ઓફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (CTI) દ્વારા જારી આંકડા પ્રમાણે, દિવાળીનાં અવસરે દિલ્હીમાં અંદાજે ₹300 કરોડના ફટાકડાનું વેચાણ થયું. વેપારીઓએ જણાવ્યું કે પસાપસાના વર્ષની તુલનામાં ફટાકડાના વેચાણમાં 30 ટકા નો વધારો નોંધાયો અને ઘણા સ્થળોએ તહેવારના એક દિવસ પહેલાં જ સ્ટોક ખતમ થઇ ગયો હતો.
દિલી પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સમિતિ (DPCC)ના અહેવાલ મુજબ 26 કેન્દ્રોમાંથી 19 કેન્દ્રોમાં અવાજનું પ્રદૂષણ અગાઉની સરખામણી કરતાં ઊંચા સ્તરે નોંધાયું છે.
AIIMS ડૉક્ટરનું ચિંતાજનક નિવેદન
ઓલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સ (AIIMS) ના ડૉક્ટર વિજય હદ્દાએ આ સ્તિતિ અંગે અત્યંત આઘાતજનક નિવેદન આપ્યું છે અને ગંભીર ચિંતાનો ઇઝહાર કર્યો છે. તેઓએ કહ્યું છે, “જે AQI ક્યારેક ત્રણ અંકમાં હતો, તે હવે ચાર અંક સુધી પહોંચી ગયો છે. દુનિયાભરમાં ચર્ચા થાય છે કે ભારતનું સૌથી પ્રદૂષિત શહેર કયું છે, તો તે દિલ્હી છે. અહીં રહેનારાઓની જિંદગી જરાય સરળ નથી.”
ડૉક્ટર હદ્દાએ આગાલુ જણાવ્યા: “જો તમે આ ઝેરી ધુમાડો સતત અંદર ખેંચો છો, દર મિનિટે ઓછામાં ઓછા 20 વાર અને દરેક શ્વાસમાં અડધો લીટર હવા તો આખો દિવસમાં કેટલું ઝેર શરીરમાં જાતું હશે?”
લક્ષણો અને લાંબા ગાળાના જોખમ ડૉક્ટર હદ્દાએ જણાવ્યું કે છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં લોકો શ્વાસ લેતી વખતે ભારેપણું અનુભવતા હશે, ગળું સુકાય રહેતું હશે, નાક બંધ રહેતો હશે અને આંખોમાં બળતર સાથે પાણી આવવું જેવા પ્રાથમિક લક્ષણો જોવા મળ્યા છે. તેઓએ ચેતવણી આપી કે આ પ્રાથમિક લક્ષણો હોવા છતાં વાસ્તવિક જોખમ તો લાંબા ગાળે ઝેરી ગેસના શરીરના વિવિધ અંગો પર પાડનારી ગંભીર અસરોમાં છુપાયેલી છે, જે હાલ તરત સ્પષ્ટ ન હોઈ શકે પરંતુ ભવિષ્યમાં જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.