IL-76MDનું ન્યોમા એરબેઝ પર સફળ લેન્ડિંગ
ભારતીય વાયુસેના (IAF)નું ભારે ટ્રાન્સપોર્ટ વિમાન IL-76MD શનિવારે લદ્દાખના ન્યોમા (મુધ-ન્યોમા) એરબેઝ પર સફળતાપૂર્વક લેન્ડ થયું. આ લેન્ડિંગ 13,629 ફૂટની ઊંચાઈ પર થયું અને IAF અનુસાર એ IL-76MD માટે વિશ્વનું સૌથી ઊંચું લેન્ડિંગ ગણાય છે. ન્યોમા ચીનની સરહદથી લગભગ 23 કિમી દૂર આવેલું છે.
લેન્ડિંગ અંગે IAFનો દાવો IAFની નિષ્ણાત ટીમે વ્યક્ત કર્યું છે કે ભારે ચાર-એન્જિનવાળું IL-76MD વધારે ઊંચાઈવાળા એરફિલ્ડ્સ પર ઉતારવાના પડકારોનું પારખણું કરી લેન્ડિંગ સફળ બનાવ્યું. IAFનું કહેવું છે કે વિશ્વમાં અન્ય ક્યાંય આવી ઊંચાઈ પર IL-76MDનું લેન્ડિંગ નોંધાયું નથી.
IL-76MD વિશે
વાયુસેનામાં IL-76MDને ‘ગજરાજ’ નામથી ઓળખવામાં આવે છે. રશિયામાં બનાવાયેલું આ ચાર એન્જિન ધરાવતું હેવી ટ્રાન્સપોર્ટ વિમાન આશરે 40-50 ટન સુધી સામાન વહન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને સૈનિકો, ટૅન્ક, વાહનો, હથિયારો અને રસદિ સામાન ઉઠાવી શકે છે.
ન્યોમા એરબેઝ: ઇતિહાસ અને પુનઃઉદઘાટન
ન્યોમા એરબેઝની બેઠકોની ઊંચાઈ 13,710 ફૂટ છે અને ત્યાંનું રનવે લગભગ 2.7 કિલોમીટર લાંબું છે. ન્યોમા લેહથી આશરે 180 કિલોમીટર દક્ષિણ-પૂર્વમાં આવેલું છે. આ બેઝ 1962માં શરૂ થયું હતું પરંતુ ભારત-ચીન યુદ્ધ બાદ તેને બંધ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. ન્યોમા પર અગાઉ માટીને રનવે હતો અને વરસાદમાં કાદવ થવેથી કામગીરી મુશ્કેલ બની જતી હતી.
સપ્ટેમ્બર 2009માં વાયુસેનાની AN-32 ટ્રાન્સપોર્ટ વિમાને અહીં પ્રથમ વખત લેન્ડિંગ કર્યું ત્યારે તથા પછી તે ફરીથી થોડીવાર માટે ખુલ્લું થયું. 2023માં ન્યોમા એરબેઝને આધુનિકકૃત કરવા માટે કામ શરૂ થયું અને 12 નવેમ્બર 2025ના રોજ તેને પુનઃઉદઘાટિત કરવામાં આવ્યો. તે સમયે તત્કાલીન એર ચીફ માર્શલ એપી સિંહે C-130Jથી ઉતરીને ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. નવી સુવિધાઓને તૈયાર કરવામાં લગભગ ₹218 કરોડનો ખર્ચ આવ્યો હોવાનું જાણવામાં આવ્યું છે.
સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ
IAF જણાવે છે કે ન્યોમાનું પુનર્જીવિતકરણ સૈન્ય લોજિસ્ટિક્સ માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે LAC (Line of Actual Control) ની નજીક આવેલું છે અને આથી ભારે હથિયારો, વાહનો અને સૈનિકોને ઝડપથી પહોંચાડવામાં મદદ કરશે. 13,629 ફૂટની ઊંચાઈ પર ઓક્સિજનની કમી અને હવાની નીચી ઘનતા ફલરૂપ ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ બંને મુશ્કેલ બને છે, તેથી એવા રસ્તા માટે વિશેષ ગણતરી અને પાઇલટ્સનો અનુભવ જરૂરી હોય છે.
અન્ય નોંધપાત્ર ઘટનાઓ
ન્યોમા પર અગાઉ 20 ઓગસ્ટ 2013ના રોજ C-130J દ્વારા 16,614 ફૂટની ઊંચાઈ પર લેન્ડિંગ નોંધાયું હતું, જેને તે વિમાન માટે રેકોર્ડ માનવામાં આવ્યું હતું. IL-76MDનું વર્તમાન લેન્ડિંગ અલગ પ્રકારની સિદ્ધિ તરીકે નોંધવામાં આવી રહ્યું છે કારણ કે બંને વિમાનો અલગ પ્રકારના છે.
સૂત્રોના ધ્યાનમાં લીધાં અને પ્રસરિત માહિતી મુજબ, DRDOએ ઓક્ટોબરમાં ન્યોમા ડ્રોપ ઝોનમાં એડવાન્સ્ડ હાઈ-એલ્ટિટ્યૂડ પેરાશૂટનો પ્રથમ લાઈવ જમ્પ કર્યો હતો. તે જમ્પ લગભગ 16,000 ફૂટથી થયો હતો અને પેરાશૂટ 15,500 ફૂટ પર ખુલ્યો હતો, જેના દ્વારા જવાનોએ ડ્રોપ ઝોનેમાં સુરક્ષિત લેન્ડિંગ કર્યું હતું.