સ્વદેશી થર્મલ પેલોડ ‘તપસ-1’
અમદાવાદ સ્થિત સ્પેસટેક સ્ટાર્ટઅપ સેટલિયો (Satleo)એ સ્વદેશી થર્મલ ઇન્ફ્રારેડ અર્થ ઑબ્ઝર્વેશન પેલોડ ‘તપસ-1’ વિકસાવી ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. આ પેલોડ 1 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ અમેરિકા પરથી સ્પેસએક્સના ‘ફાલ્કન 9’ રોકેટ દ્વારા અવકાશમાં મોકલવામાં આવશે.
તપસ-1 ગરમી અને તાપમાનની અત્યંત સૂક્ષ્મ અને હાઇ-રિઝોલ્યુશન તસવીરો લેવા માટે બનાવેલ છે જે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ઉપયોગી રહેશે.
તપસ-1 શું છે?
‘તપસ-1’ એક સ્વદેશી થર્મલ ઇન્ફ્રારેડ અર્થ ઑબ્ઝર્વેશન પેલોડ છે જે જમીન અને વસ્તી ક્ષેત્રોના તાપમાનનું થર્મલ ઇમેજિંગ (thermal imaging) કરવા માટે નિર્મિત છે. સામાન્ય સેટેલાઇટ કેમેરા જોઈ શકતા ન હોય તેવા ગરમી અને તાપમાનમાં થતા નાનાઅથવા સૂક્ષ્મ ફેરફારોની માહિતી આ પેલોડથી મેળવી શકાશે.
વિકાસ અને સમયગાળો
સેટલિયો દ્વારા આ ટેક્નોલોજીનું વિકાસ માત્ર 12 મહિનામાં કરવામાં આવ્યું છે. કંપનીએ મેક ઇન ઇન્ડિયા અને આત્મનિર્ભર ભારત જેવા અભિયાનોને ધ્યાનમાં રાખીને સ્થાનિક ક્ષમતા વિકસાવી છે.
લૉન્ચની વિગતો
‘તપસ-1’ને 1 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ અમેરિકા પરથી સ્પેસએક્સના ‘ફાલ્કન 9’ રોકેટ દ્વારા અવકાશમાં મોકલવાનો યોજના બનાવવામાં આવી છે.
ઉપયોગ અને ક્ષેત્રો
કૃષિ: જમીનનું તાપમાન, પાકની આરોગ્ય સ્થિતિ અને સિંચાઈની જરૂરિયાતોના વિશ્લેષણ માટે થર્મલ ડેટા ઉપયોગી રહેશે.
સંરક્ષણ અને સુરક્ષા: સરહદી અને વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોની દેખરેખ માટે થર્મલ માહિતી ઉપયોગમાં લેવામાં આવી શકે છે.
શહેરી વિકાસ: અર્બન હીટ આઇલેન્ડ્સની ઓળખ અને માળખાકીય યોજનાઓ માટે સહાયરૂપ રહેશે.
આબોહવા પરિવર્તન: ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને તાપમાનમાં થતા ફેરફારોના અભ્યાસ માટે પ્રસંગોપાત ડેટા પ્રદાન કરી શકે છે.
ડેટાનો ઉપયોગ સેટલિયો અનુસાર સેટેલાઇટ દ્વારા મળનારી થર્મલ ઇમેજિંગ ડેટા વિવિધ કંપનીઓ અને સંસ્થાઓને ઉપયોગી આંતરદૃષ્ટિ (insights) પૂરાં પાડવામાં આવશે.