નેપાળ અને તિબેટ સરહદ નજીક 26 ઓગસ્ટના રોજ થયેલી ભૂસ્ખલન‑સંબંધિત ઘટનાના કારણે સર્જાયેલી વિનાશક પૂરથી ઘરો, રસ્તાઓ અને પુલો પલકવારમાં ધોવાઈ ગયા અને સેંકડો લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો છે જ્યારે હજુ પણ અનેક લોકો લાપતા છે. પૂરનો પ્રવાહ કાદવ, બરફ અને વિશાળ પથ્થરો સાથે આગળ વધતા કોશી અને ત્રિશુલી સહિત હિમાલયની નદીઓમાં ભારે જળસ્તર વધ્યા અને સમગ્ર હિમાલય વિસ્તારમાં ભયનો માહોલ ઊભો થયો છે.
વિનાશક પૂર કેવી રીતે સર્જાયો
મૂળ રિપોર્ટ મુજબ 26 ઓગસ્ટના રોજ નેપાળના રાસુવા વિભાગ અને તિબેટની સરહદ નજીક બરફ અને ખડકા તૂટી ખીણમાં પડયા. તેના કારણે પાણી, કાદવ અને પથ્થરોનું ઘાતક પ્રવાહ સર્જાયું અને આ પ્રવાહ ઉપરવાસમાં આગળ વધીને નદીઓમાં ભયંકર રૂપ લઈ લેતા કેટલીક જગ્યાએ માત્ર અડધા કલાકમાં જ નદીનું જળસ્તર નવ મીટર જેટલું વધી ગયું હતું.
આપત્તિનો પ્રભાવ અને નુકસાન
ઘાયકો અને તબાહી અંગેની રિપોર્ટોમાં જણાવ્યા પ્રમાણે ઘરો, રસ્તાઓ અને પુલો ઝડપથી કુદરતી પ્રવાહમાં વહાઇ ગયા છે. સમાચારે અનુસ્થિત રીતે સેંકડો લોકોના મોતની અને અનેક લોકોના લાપતા હોવાના અહેવાલ આપેલા છે.
નિષ્ણાતોની ચેતવણીઓ અને જોખમ
નિષ્ણાતો કહે છે કે વધતાં તાપમાન અને ગ્લેશિયરોનું ઝડપથી પીગળવું હિમાલયની ખીણો વધારે અસ્થિર બનાવી રહ્યું છે. ઉપરવાસમાંથી ખડકો અને કાદવ નદીના કુદરતી માર્ગને અવરોધી શકે છે અને આ રીતે અસતત તળાવો અથવા કુદરતી બંધો સર્જાય શકે છે. જો આવા બંધો અચાનક તૂટી જાય તો ભારે વરસાદ વગર પણ ફલેશ ફ્લડ આવી શકે છે. નેપાળના જળવિજ્ઞાન અને હવામાન વિભાગે આ જોખમને ધ્યાનમાં રાખી જનતાને વિશેષ ચેતવણીઓ તમામ રજૂ કરી છે.
ભારત માટેની સંભાવનાઓ
આ પ્રક્રિયા ફક્ત નેપાળ સુધી સીમિત નથી છે — નેપાળ અને તિબેટમાંથી નીકળતી નદીઓ સીધી બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશના મેદાનોમાં પ્રવેશ કરે છે. ઉપરવાસમાં જળસ્તર અચાનક વધવા કે કાટમાળના અવરોધો દૂર થવા પર તેની અસર ભારતીય સરહદી વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી શકે છે. સમાચારમાં જણાવ્યા પ્રમાણે ગંગા, યમુના, કોસી, ગંડક અને બ્રહ્મપુત્રા સાથે જોડાયેલી નદીઓની ખીણો પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
આ પણ વાંચો: US: અલાસ્કામાં 15 ફૂટ ઊંડા પાણીમાં પ્લેન ક્રેશ, 4 લોકોના મોત