અમરેલીમાં કાશ્મીરી કેસરની ખેતીનો અનોખો પ્રયોગ
અમરેલીના બિપીન પટેલે બિલ્ડિંગના બીજા માળે માત્ર 10 બાય 20 ફૂટ (આંદાજે 200 ચોરસ ફૂટ) વિસ્તારમાં આધુનિક સેટઅપ લગાવી કાશ્મીરી કેસરની ખેતીનો અનોખો પ્રયોગ શરૂ કર્યો છે. તેમણે આ પ્રયોગ માટે કુલ ₹20 લાખનું રોકાણ કર્યું છે.
બિપીનનું કહેવું છે કે તાપમાન નિયંત્રિત રાખીને તેઓ એક સિઝનમાં આશરે એક કિલોગ્રામ કેસર ઉત્પાદનનો લક્ષ્ય ધરાવે છે અને બજારમાં એક કિલોગ્રામ માટે 9થી 12 લાખ રૂપિયાની કિંમત મળવાની શક્યતા દેખાય છે, પરંતુ આ ફરજીયાત ગેરંટી નથી.
પ્રયોગનું સેટઅપ અને તૈયારી બિપીન પટેલે ઇન્ટરનેટ અને વિવિધ માધ્યમોથી જાણકારી મેળવી જમ્મુ-કાશ્મીર વિસ્તારમાંથી તાલીમ અને માર્ગદર્શન લીધું છે. તેમણે ભાવનગર જિલ્લાના પ્રગતિશીલ ખેડૂત પાસેથી કેસરની ખેતીની પદ્ધતિ વિશે પણ માહિતી મેળવી અને કાશ્મીરમાં ઉગાડાતી જાતનો વાવેતર કરીને અમરેલીમાં આ પ્રયોગ શરૂ કર્યો છે.
મર્યાદિત જગ્યા હોવા છતાં પાકની જરૂરિયાત અનુસાર વાતાવરણ જાળવવા માટે ટેકનોલોજી લગાવી છે. તાપમાન અને ટેક્નિકલ વ્યવસ્થા બિપીન અનુસાર કેસર ખેતીમાં તાપમાનનું નિયંત્રણ ખૂબ મહત્વનું છે. તેમણે આશરે 10થી 12 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન જાળવવાની ખાસ વ્યવસ્થા કરી છે.
બિપીન એ પણ જણાવ્યુ કે માત્ર સેટઅપ તૈયાર કરી લેવું પૂરતું નથી — તાપમાન, વીજળી, જાળવણી અને પાકની યોગ્ય સંભાળ જેવા પડકારો પણ આવે છે. ઉત્પાદન અને આર્થિક અપેક્ષાઓ બિપીનનો અંદાજ છે કે આગામી ત્રણ મહિનામાં પ્રથમ પાક મળશે અને એક સિઝનમાં આશરે એક કિલોગ્રામ કેસરનું ઉત્પાદન મેળવવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.
માર્કેટની સ્થિતિ અને ગુણવત્તા પ્રમાણે એક કિલોગ્રામ માટે 9થી 12 લાખ રૂપિયાના ભાવની સંભાવના બતાવવામાં આવી છે, પરંતુ તેણે સ્પષ્ટ કર્યા છે કે આ ભાવ મળવાની શક્યતા છે, ગેરંટી નહીં. વાસ્તવિક સફળતા માટે ઉત્પાદન ગુણવત્તા, ખર્ચ અને બજારભાવ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
પડકારો અને સંભાવનાઓ બિપીનએ કહ્યું છે કે પ્રયોગમાં સતત જાળવણી અને યોગ્ય સંભાળ જરૂરી છે અને વીજ પુરવઠો અને અન્ય જાળવણી સંબંધિત મુદ્દાઓ પડકારરૂપ બની શકે છે. જો આ પ્રયોગ અપેક્ષા મુજબ સફળ થાય તો મર્યાદિત જગ્યા ધરાવતા શહેરી વિસ્તારમાં રહેતા ખેડૂતો માટે પણ સસ્તામાં નહીં પરંતુ ઊંચા મૂલ્યના પાકની ખેતી માટે નવી દિશા ઊભી થઈ શકે છે.
હાલ સૌની નજર પ્રથમ પાકની ગુણવત્તા, વાસ્તવિક ઉત્પાદન અને બજારમાં મળનારા ભાવ પર છે.