અમેરિકા-ડેનમાર્ક-ગ્રીનલેન્ડ સુરક્ષા કરાર
વિતરણ થયેલા નિવેદનો પ્રમાણે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે નવા કરારથી અમેરિકા-ડેનમાર્ક-ગ્રીનલેન્ડ સુરક્ષા કરાર હેઠળ અમેરિકાને ગ્રીનલેન્ડની સુરક્ષા અને અન્ય વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતો સંબંધી લાંબા ગાળાના અધિકારો મળશે. જાહેર માહિતી મુજબ, અમેરિકીને ગ્રીનલેન્ડમાં કાયમી ઍક્સેસ, સૈન્ય માટે બેઝિંગ અને ઓવરફ્લાઇટ સંબંધિત અધિકારો મળવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જ્યારે ગ્રીનલેન્ડની સાર્વભૌમતા પર કોઈ પરિવર્તન ન થાય તે પણ કરારમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે.
કારારની મુખ્ય શરતો
કારારની મુખ્ય શરતો જાહેર થયેલી વિગતોનાં મુખ્ય મુદ્દાઓમાં સમાવેશ થાય છે: અમેરિકા ગ્રીનલેન્ડમાં કાયમી ઍક્સેસ અને સૈન્ય માટે બેઝિંગ અને ઓવરફ્લાઇટ સંબંધિત અધિકારો મેળવશે. ગ્રીનલેન્ડનું સાર્વભૌમત્વ યથાવત રહેશે; ગ્રીનલેન્ડ ડેનમાર્કના રાજ્યતંત્ર હેઠળનું સ્વશાસિત ક્ષેત્ર છે અને કરારમાં ડેનમાર્ક તથા ગ્રીનલેન્ડે તેમના સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાને માન્ય રાખવાની બાબત ઉમેરેલી છે. ગ્રિનલેન્ડના લોકોને પોતાના ભવિષ્ય અંગે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર જાળવવામાં આવશે—આ બાબત કરારમાં સ્પષ્ટ છે.
સૈન્ય હાજરી
ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે અમેરિકા ગ્રીનલેન્ડના યોગ્ય વિસ્તારોમાં મોટી સૈન્ય હાજરી વિકસાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે. તથાપિ, કેટલા નવા સૈન્ય મથકા બનશે, તેમાં કેટલા અમેરિકી સૈનિકો રહેશે અથવા નવી સુવિધાઓ કયા વિસ્તારોમાં વિકસાવવામાં આવશે તેની સંપૂર્ણ વિગતો હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી. હાજર જાહેર માહિતી પરથી એટલું જ સ્પષ્ટ છે કે અમેરિકા પોતાની હાલની હાજરીને વધુ વ્યાપક બનાવવા માટે માર્ગ તૈયાર કરી રહ્યું છે.
પ્રતિસ્પર્ધીઓની પ્રવેશ પર મર્યાદા
નવા કરારમાં ગ્રીનલેન્ડમાં બિન-NATO દેશોને સૈન્ય મથકા સ્થાપવાની મંજૂરી આપવામાં નહીં આવે. ઉપરાંત, ચીન અને રશિયા સહિતના પ્રતિસ્પર્ધીઓ દ્વારા સંવેદનશીલ રોકાણ અથવા વ્યૂહાત્મક હાજરીને રોકવા માટેની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. ઇતિહાસ અને વર્તમાન સૈન્ય ઉપસ્થિતિ ગ્રીનલેન્ડમાં અમેરિકાની સૈન્ય હાજરી નવી બાબત નથી. 1951માં અમેરિકા અને ડેનમાર્ક વચ્ચે થયેલા Defense of Greenland Treaty બાદ અમેરિકાને ટાપુ પર સૈન્ય સુવિધાઓ જાળવવા માટે વ્યાપક અધિકારો મળ્યા હતા.
ભવિષ્યની કાનૂની સ્થિતિ
ડેનમાર્કની સરકારનું કહેવું છે કે અમેરિકા, ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડ આગામી સપ્તાહે ન્યૂયોર્કમાં યોજાનારી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાની બેઠક દરમિયાન કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાની યોજના ધરાવે છે. જોકે, હસ્તાક્ષર થયા પછી પણ ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડની જરૂરી સંસદીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી રહેશે, તેથી 18 સપ્ટેમ્બરે કરેલી જાહેરાતને તરત જ અમલમાં આવેલી વ્યવસ્થા તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. ભવિષ્ય અને કાનૂની સ્થિતિ જાહેર અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે કરારની વ્યવસ્થા એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે કે જો ભવિષ્યમાં ગ્રીનલેન્ડ ડેનમાર્કથી સ્વતંત્ર કપાય તો પણ કેટલીક વ્યવસ્થાઓ ચાલુ રહેતી રહેશે.
તેમ છતાં, કરારનો અંતિમ લખાણ અને જરૂરી સંસદીય કામગીરી પૂર્ણ થયા બાદ જ તેની કાનૂની સ્થિતિ અને અમલની વ્યાપકતા અંગે વધુ સ્પષ્ટતા મળશે. આ ઉપરાંત, ગ્રીનલેન્ડની ભૂગોળિક સ્થિતિ અને આર્કટિકમાં વસ્તુઓના બદલાતા પરિપ્રેક્ષ્યને લઈને ગ્રીનલેન્ડનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ વધી રહ્યું છે—હવામાન પરિવર્તન, બરફની ઘટતી સ્થિતિ અને સંભવિત ખનિજ સંપત્તિઓને ધ્યાનમાં રાખી શક્તિઓ આ વિસ્તારમાં વધારે દૃષ્ટિ મૂકી રહી છે. નવાamerika-ડેનમાર્ક-ગ્રીનલેન્ડ સુરક્ષા કરારને એ જ વ્યાપક પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોવું જરૂરી છે.