ગુજરાત હાઈકોર્ટે ખેડૂત પુત્રીની રેવન્યુ એન્ટ્રી પુનઃસ્થાપિત કરી
ગુજરાત હાઈકોર્ટે મહિલાઓના સંપત્તિ અધિકારોનું રક્ષણ કરતા મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં કહ્યું કે ખેતીલાયક પરિવારમાં જન્મેલી પુત્રીનું ખેડૂત તરીકેનો દરજ્જો લગ્ન થવાથી અથવા મહેસૂલી રેકોર્ડમાંથી તેનું નામ કાઢી નાંખવાથી સમાપ્ત થતો નથી. જામકંડોરણા તાલુકાના જસપર ગામની અરજદાર જસુમતીબહેન નવલદાસ દસાણીની અરજી પર જસ્ટિસ દિવ્યેશ એ. જોષીએ પોરબંદર કલેક્ટરના 19-8-2016ના હુકમને રદ કરી, રેવન્યુ રેકોર્ડમાં 26-5-1990ની એન્ટ્રીઓ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો અદેશ આપ્યો છે.
કેસનો પૃષ્ઠભૂમિ રજુઆત પ્રમાણે અરજદારના પિતા નાથાલાલનું 1967માં નિધન થયા પછી તેનો ભાઈ રમેશે તા.માં છેતરપિંડી કરી અને બનાવટી દસ્તાવેજો દ્વારા મહેસૂલી રેકોર્ડમાંથી અરજદારનું નામ કાઢી નાખ્યું હતું. અરજદારને સ્થાનિક મહેસૂલી અધિકારીઓ દ્વારા તલાટી-કમ-મંત્રીએ તપાસ કરી ખેડૂત પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવ્યું હતું અને તે પ્રમાણપત્રના આધારે 1990માં ખેતીલાયક જમીન ખરીદવામાં આવી હતી.
હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે સત્તાધિકારીઓએ તે હકીકતને વ્યથિત રીતે ન અપેક્ષ્યું કે તલાટી-કમ-મંત્રીએ રેકોર્ડની તપાસ બાદ જ ખેડૂત પ્રમાણપત્ર આપ્યું હતું, અને તેને આધારે કહેવું યોગ્ય નથી કે અરજદારને બનાવટી દસ્તાવેજો દ્વારા ખેડૂતનું દરજ્જો મળ્યો હતો.
હાઈકોર્ટના મુખ્ય અવલોકનો ખેડૂત પરિવારમાં જન્મેલી પુત્રી જન્મથી જ ખેડૂત તરીકેનો કાયદેસર દરજ્જો ધરાવે છે; લગ્ન થવાથી કે મહેસૂલી નોંધમાં છેડછાડથી તે દરજ્જો સમાપ્ત નથી થતા. 1990ની એન્ટ્રીઓ સામે સત્તાવાળાઓ દ્વારા 19 વર્ષ બાદ સુઓમોટો રીતે રિવિઝનલ સત્તાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
કાયદામાં ચોક્કસ સમયમર્યાદા ન હોય ત્યારે પણ રિવિઝનલ સત્તાનો ઉપયોગ વાજબી સમયગાળામાં થવો જરૂરી છે. અંતિમ નિર્ણય પહેલાં કાયદામાં થયેલા સુધારા અંગે પક્ષકારોને યોગ્ય તક આપવી જરૂરી છે; તક આપ્યા વિના સુધારેલી જોગવાઈના આધારે નિર્ણય કરવો કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંત વિરુદ્ધ છે.
હિકલોર્ટે હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમમાં થયેલા તાજેતરના સુધારા સૂચવેલ બાબતનો ઉલ્લેખ કર્યો કે હવે પુત્રી પણ પિતાની સંપત્તિમાં સહ વારસદાર ગણવામાં આવે છે. હાઈકોર્ટનો નિષ્કર્ષ અને ઓર્ડર સબૂત અને દસ્તાવેજોની તપાસને ધ્યાનમાં લઈ હાઈકોર્ટે નિર્ધારિત કર્યું કે અરજદાર મૂળથી જ ખેડૂત હતી અને તેના ખેડૂત દરજ્જાને કાયદેસર રીતે નકારી શકાતું નથી.
કોર્ટે પોરબંદર કલેક્ટરનો 19-8-2016નો વિવાદીત હુકમ રદ કર્યો અને અરજદારનું નામ રેવન્યુ રેકોર્ડમાં દર્શાવતી 26-5-1990ની એન્ટ્રીઓ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો હુકમ કર્યો છે.