યુક્રેનનું સ્ટારલિંક પર દેખાવું આધાર અને યુરોપી વિકલ્પો હજુ તૈયાર નથી

યુક્રેન સ્ટારલિંકની સેવા ધીમા પડી છે

ગત સપ્તાહે યુક્રેનમાં સ્ટારલિંક સેવામાં જણાયેલી અચાનક ધીમાશથી કિએવની રક્ષણક્ષમતા અસરગ્રસ્ત થઈ છે. સેવાના પુનઃપ્રાપ્તિ બાદ યુરોપમાં પોતાની સૈનિક-ગુણવત્તાવાળી સેટેલાઇટ નેટવર્ક બનાવવાની તાકીદ તેજ થઇ છે. ઇલોન મસ્કે શનિવારે યુક્રેન ઉપર સ્ટારલિંકના ઉપયોગ અંગે આરોપ લગાવ્યો હતો કે તે સેવા શરતોનો ઉલ્લંઘન કરીને “drone strikes to kill people” માટે ઉપયોગ થઇ રહ્યો છે.

મસ્કે X પર લખ્યું: “Violation of those terms will result in end of service.” તે જ સમયે તે લખ્યું કે, “Were Starlink to be turned off, the Ukrainian front line would collapse immediately”. સ્ટારલિંકની ભૂમિકા અને સૈનિક ઉપયોગ સ્ટારલિંક અને તેની સૈનિક-ગુણવત્તાવાળી સેવા Starshield બંને Muskની SpaceX કંપનીની માલિકીમાં છે અને વર્ષોથી વૈશ્વિક સેટેલાઇટ બજારમાં પ્રભુત્વ જાળવી છે.

યુક્રેનના સૈનિકો સ્ટારલિંક પર નિર્ભર

યુક્રેન મેદાન પર સંચાર માટે સ્ટારલિંક પર નિર્ભર છે અને સૈનિક ઉપયોગ માટે Starshieldનો પણ ઉપયોગ થાય છે; Starshield અમેરિકાના સરકાર દ્વારા નિયંત્રિત છે. બીબીસીને anonymity અર્થે બોલનાર કેટલાક યુક્રેનિયન સૈનિકોએ કહ્યુ કે ઝડપી, રિયલ-ટાઈમ કનેક્ટિવિટી રક્ષણ માટે અને રશિયન હુમલાઓ અટકાવવામાં આળસુ છે. એક સૈનિકે કહ્યું: “God forbid they shut it off completely, it would be an absolute catastrophe.” બીજો સૈનિકે જણાવ્યું કે એક કે બે સેકન્ડના તફાવો જ કમાન્ડ મોકલવામાં મેદાન પર મોટો ફાયદો આપે છે.

ગત સપ્તાહની ધીમાશ અને જવાબદારી પર ગૂઢતા ગત સપ્તાહની ધીમાશ હાલમાં જ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી છે. જવાબદારી કોણે લીધી તે સ્પષ્ટ નથી અને પેન્ટાગન, ડોનલ્ડ ટ્રમ્પ અને મસ્ક વચ્ચે એક પ્રકારની જવાબદારી-ખેડતી ચાલી રહી છે.

યુરોપના વિકલ્પો

ફ્રેન્ચ MEP Christophe Grudlerએ ટ્વીટ કરી હતી કે “Ukraine’s defence cannot depend on Trump’s or Musk’s whims.” CSISના Aerospace Security Projectની ડિરેક્ટર Kari Bingenએ કહ્યું છે કે આ આળસ હકીકતમાં એવી મહત્વની સૈનિક ક્ષમતા બતાવે છે જેને યુક્રેન સહેજ રીતે નિયંત્રિત નહીં કરી શકે.

અન્ય સેટેલાઇટ ઓપરેટરો અને ટેક્નીક તફાવત સ્ટારલિંકનો વૈશ્વિક કનસ્ટેલેશન અન્ય વિકલ્પો કરતાં намного મોટી છે. ફ્રાન્સની Eutelsat દ્વારા ચાલિત OneWeb મુખ્ય વિકલ્પમાં ગણાય છે — તે લગભગ 600 સક્રિય સેટેલાઇટ ધરાવે છે, જ્યારે સ્ટારલિંક પાસે 10,000+ સેટેલાઇટની મોટી કનસ્ટેલેશન છે.

યુરોપ પાસે તાત્કાલિક સેફ્ટી નેટ તરીકે Govsatcom છે, જેને જાન્યુઆરીમાં સ્થાપિત કરી ઍસ્તિત્વમાં રહેલી સેટેલાઇટ્સને EU સભ્ય રાષ્ટ્રો વચ્ચે વહેંચવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું. યુક્રેન અતાવે સમયનું સંપૂર્ણ સભ્ય નથી પરંતુ યુક્રેન હોવા માટે પ્રયાસ કરી રહી છે.

યુરોપિયન કમિશન આશા કરે છે કે કાર્યક્રમમાં વાણિજ્યિક કંપનીઓ, જેમ કે Eutelsatની OneWeb, “by the start of next year” જોડાશે અને તે પગલે યુક્રેનને કેટલીક સૈનિક જરૂરિયાતો માટે મદદ મળી શકે છે — પરંતુ તે Starshieldની જેમ પૂરતા હદ સુધી નહીં હશે, એનુ વિશ્લેષકોનું મૂલ્યાંકન છે.

યુરોપ Iris² પર કાર્યરત છે, જે EUનો પ્રયત્ન છે સ્ટારલિંક અને Starshieldનો યુરોપીયન વિકલ્પ બનાવવા માટે. યુરોપીયન કમિશન અનુસાર Iris² રક્ષણાત્મક પ્રવૃત્તિઓ પર કેન્દ્રિત રહેશે અને તે 2029 સુધી કાર્યરત નહીં થાય.

નિષ્કર્ષ: સ્ટારલિંક યુક્રેન માટે એક ફરજીયાત તકનિકી સંપત્તિ બની ગઈ છે જે રક્ષણ અને real‑time કામગીરી માટે મહત્વપૂર્ણ છે, પણ તેનું પરિપ્રેક્ષ્ય બતાવે છે કે વિદેશી પ્રભાવવાળો પ્રદાતા હોવાનો ખતરો કઇ રીતે સૌથી નાની વિક્ષેપે પણ કોમ્પ્લેક્સ સૈનિક કામગીરીને અસર કરી શકે છે.