ટાટા ટ્રસ્ટ્સ TESS અને TCE મર્જરનો પ્રસ્તાવ
ટાટા ટ્રસ્ટ્સે ટાટા સન્સને RBIના લિસ્ટિંગ નિયમોથી બહાર લાવવા વ્યૂહાત્મક પુનર્ગઠનનો પ્રસ્તાવ ટાટા સન્સના બોર્ડ સામે રજૂ કર્યો છે. પ્રસ્તાવ મુજબ Tata Electronic Systems Solutions (TESS) અને Tata Consulting Engineers (TCE)ને ટાટા સન્સમાં મર્જર કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે. ટ્રસ્ટ્સની ગણતરી અનુસાર મર્જર બાદ ટાટા સન્સની સંયુક્ત ઓપરેટિંગ આવક આશરે ₹1.05 લાખ કરોડ થશે.
ટાટા ટ્રસ્ટ્સ પાસે ટાટા સન્સમાં આશરે 66% હિસ્સો છે. પ્રસ્તાવમાં શું છે? ટાટા ટ્રસ્ટ્સ જણાવે છે કે TESS અને TCEને ટાટા સન્સમાં ભેળવતા કંપની ફક્ત રોકાણ કરતી હોલ્ડિંગ કંપની નહીં રહી, પણ તેની પોતાની નોંધપાત્ર ઓપરેટિંગ બિઝનેસ અને આવક હશે.
ટ્રસ્ટ્સનું કહેવું છે કે આવા પરિવર્તનથી ટાટા સન્સની પ્રકૃતિ બદલાશે અને તે NBFC અથવા કોર ઈન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની (CIC) તરીકે વર્ગીકૃત થવાના માપદંડમાં નહીં રહેશે—જે માટે બોર્ડ અને RBIની મંજૂરી જરૂરી રહેશે.
આર્થિક વિતરણ ટાટા ટ્રસ્ટ્સના અનુમાન પ્રમાણે મર્જર પછી સંગઠનની કુલ આવકમાં ઓપરેટિંગ આવકનું હિસ્સો આશરે 64.3 ટકા રહેશે અને નાણાકીય સંપત્તિમાંથી થતી આવક લગભગ ₹40,072 કરોડ હશે. નિયમન અને મંજૂરીની પ્રક્રિયા ટ્રસ્ટ્સે પ્રસ્તાવ ટાટા સન્સના બોર્ડ સમક્ષ રજૂ કર્યો છે; આગળ વધવા માટે પ્રથમ બોર્ડની મંજૂરી અને ત્યારબાદ RBI સહિત સંબંધિત નિયમનકારી સંસ્થાઓની મંજૂરી લેવી પડશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ટાટા સન્સને 2022માં NBFC તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું હતું અને આ મહિનાની શરૂઆતમાં RBIએ ટાટા સન્સની નોન‑બેંકિંગ કંપની તરીકેની નોંધણીમાંથી બહાર નીકળવા માટેની અરજી સ્વીકારી ન હતી. ટાટા ટ્રસ્ટ્સ અને ટાટા સન્સ વચ્ચેનો પરિપ્રેક્ષ્ય આ પ્રસ્તાવ તે સમયે આવ્યો છે જ્યારે ટ્રસ્ટ્સ અને ટાટા સન્સના બોર્ડ વચ્ચે કંપનીના ભવિષ્યના માળખા અને શેરબજારમાં લિસ્ટિંગને લઇને મતભેદ નોંધાયા છે.
ટ્રસ્ટ્સ પૂર્વે ટાટા સન્સને શેરબજારમાં લિસ્ટ કરવાની દિશામાં આગળ વધવાના નિર્ણયનો વિરોધ કરી ચુકયા છે. હાલ આ પ્રસ્તાવ મંજૂર થશે કે નહીં અને તેનો નિયામક સ્થિતિ પર શું પ્રભાવ પડશે તે બોર્ડ અને નિયમનકારની પ્રક્રિયાઓ પર નિર્ભર રહેશે.
ઇતિહાસિક સંદર્ભ ટાટા ટ્રસ્ટ્સ કહે છે કે ટાટા સન્સ માટે આવું ઓપરેટિંગ મોડેલ નવો નથી. કંપનીના આશરે 100 વર્ષના ઇતિહાસમાં તેની પાસે લગભગ 80 વર્ષ સુધી પોતાની ઓપરેટિંગ બિઝનેસ અને આવક હતા. ઉદાહરણ તરીકે, Tata Consultancy Services (TCS) 2004 સુધી ટાટા સન્સનો બિઝનેસ ડિવિઝન હતો અને પછી અલગ કંપની તરીકે ડિમર્જ થયું હતું.