તારબેલા ડેમ T-5 ધરાશાયી
પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતમાં ચીન દ્વારા નિર્માણાધિન તારબેલા ડેમના 5મો વિસ્તરણ પ્રોજેક્ટ (T-5) નું એક ભાગ અચાનક ધરાશાયી થયું છે. ટનલના ખોદકામ દરમિયાન નબળા ખડક તૂટતા પાણીનો પ્રચંડ પ્રવાહ નિર્માણસ્થળમાં ઘૂસી ગયો અને સ્થળ પર તાત્કાલિક ઈમરજન્સી જાહેર કરવામાં આવી હતી. બનાવની પુષ્ટિ વોટર એન્ડ પાવર ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (WAPDA) કરે છે.
ઘટનામાં 1 શ્રમિકને રેસ્ક્યુ કરવામાં આવ્યો છે અને અત્યાર સુધી કોઇ જાનહાનીની જાણ નથી. ધરાશાયી કેવી રીતે સર્જાઈ પ્રાથમિક ખબર મુજબ કનેક્ટિંગ ટનલના ખોદકામ દરમિયાન નબળો ખડક અચાનક તૂટી પડયો હતો. ખડક ધરાશાયી થયા બાદ પાણીનો ધસમસતો પ્રવાહ સીધો ટનલ અને નિર્માણાધિન પાવર હાઉસના વિસ્તારમાં ઘૂસી ગયો.
સ્થિતિ બેકાબૂ બનતાં સ્થળ પર કામ તાત્કાલિક અટકાવી દેવામાં આવ્યું અને ઈમરજન્સી જાહેર કરાઇ. શ્રમિક બચાવ અને તેની સ્થિતિ મીડિયા અહેવાલો અનુસાર ત્યાં કાર્યરત તમામ શ્રમિકોને બહાર કાઢી લેવામાં આવ્યું હતું. એક શ્રમિક તણાયો હતો જેને રેસ્ક્યુ ટીમ દ્વારા બચાવી લેવામાં આવ્યો છે.
હાલ સ્થળ પર આરંભિક તપાસ ચાલી રહી છે અને મોટાં નુકસાન વિશે કોઈ અદાવત્ માહિતી પ્રાપ્ત નથી. સિંધુ નદી પર અસર અને પ્રશાસનના પગલા સ્વાબીના ડેપ્યુટી કમિશનર નસરૂલ્લાહ ખાનના જણાવ્યા અનુસાર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ડેમમાંથી વધારાનું પાણી છોડવામાં આવ્યું છે.
ડેમમાંથી પાણી છોડવાને કારણે સિંધુ નદીમાં જળસ્તર અને પ્રવાહની ગતિ વધારો શક્ય છે અને તંત્ર દ્વારા હાઈ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. નાગરિકોને સિંધુ નદીમાં સ્નાન, તરવા અથવા બોટ ચલાવવા નહીંની કડક ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
પ્રોજેક્ટની વિગતો અને પૃષ્ઠભૂમિ આ પ્રોજેક્ટમાં કામ ચીનની કંપની Power Construction Corporation of China Limited (PCCCL) કરી રહી હતી. T-5 વિસ્તારમાં ધરાશાયીતા સર્જાય તે પહેલાં જ જુલાઇ મહિનામાં અહીં કોફરડેમ તૂટવાની ઘટના નોંધાઈ ચૂકી છે અને ત્યારબાદ કોન્ટ્રાક્ટર અને સલાહકારો સામે સવાલ ઉઠ્યા હતા.
પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ પહેલા 82 અબજ રૂપિયા જણાવવામાં આવતો હતો, જે બાદમાં વધીને 317 અબજ રૂપિયા સુધી પહોંચ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટની વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતા 1530 MW નિર્ધારિત છે. કામ પૂરુ થયા પછી તારબેલા ડેમની કુલ ક્ષમતા 4,888 MWથી વધીને 6,418 MW થવાનો અંદાજ છે.
પ્રોજેક્ટ માટે ફંડિંગ વર્લ્ડ બેંક અને એશિયન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક (AIIB) દ્વારા આપવામાં આવી રહ્યું છે અને પૂરું કરવાની સમયસીમા હાલમાં જૂન 2028 નિર્ધારિત છે. પ્રતિસાદ અને સામાજિક પ્રતિક્રિયા ધરાશાયીની ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયામાં વાયરલ થયો છે જેમાં પાણીના વહેણ વચ્ચે લોકો ભાગતા દેખાઈ રહ્યા છે.
ઘટનાના કારણે ચીની બાંધકામની ગુણવત્તા અને પાકિસ્તાનની મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર માટે ચીન પર નિર્ભરતા અંગે મિિડિયામાં અને લોકચેતનામાં સવાલો અને રોષ જોવા મળ્યો છે.