સોનિયા ગાંધીની આત્મકથા
કોંગ્રેસ નેતા સોનિયા ગાંધીએ તાજેતરમાં પ્રકાશિત પોતાની આત્મકથા બિલોંગિંગ: અ જર્ની ઑફ લવમાં તેમના અને ગાંધી પરિવારના જીવનનાં કેટલીક અનોખી અને દિલદ્રાવક પ્રસંગોને વિગતથી વર્ણવ્યા છે. આ પુસ્તકમાં તેમણે વિલિંગ્ડન ક્રેસન્ટમાં બંગલા નંબર ૧૨માં થયેલી એક અજાણી ભવિષ્યવાણી અને ત્યારબાદ પરિવારે સહન કરેલ ગંભીર આઘાતોની ગંભીર આત્મચિંતનમય યાદો રજૂ કરી છે.
વિલિંગ્ડન ક્રેસન્ટમાં આવ્યો એક હોઠઘાવતો જ્યોતિષી પુસ્તક અનુસાર, વિલિંગ્ડન ક્રેસન્ટના બંગલા નંબર ૧૨માં એક દિવસ એક હસ્તરેખા નિષ્ણાંત, એટલે જ્યોતિષી અનધિકૃત રીતે ઘર અંદર પ્રવેશી ગયો. તે સોનિયા ગાંધીને તેમના ભવિષ્ય માટે વિનંતી કરતો રહ્યો. સોનિયા, જેઓ સ્વભાવથી તર્કસંગત અને અંધશ્રધ્ધામાં અસ્પષ્ટ હતી, તેમણે તેને મૈત્રીપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું કે તેઓ આવા મામલામાં રસ રાખતી નથી અને તેને બહાર જતા કહેતા રહ્યા.
જ્યારે સોનિયા તેને બહાર કાઢતા હતા, ત્યારે પેલા જ્યોતિષીએ પાછળ ફરીને ઊંચા અવાજમાં બૂમ પાડીને કહ્યું: ‘ના, ના, સંજય નહીં… તમારા પતિ રાજીવજી એક દિવસ આ દેશના વડાપ્રધાન બનશે.’ તે ઘટના પરિવાર માટે આઘાતજનક અને આશ્ચર્યજનક બની. સોનિયાએ નોંધ્યું છે કે તે જ્યોતિષીએ પહેલી નજરમાં રાજીવનું હાથ જોયું હતું અને રાજીવ રાજકીય વાતને હળવી મજાક સમજી પોતાની હથેળી પર કાળી શાહીની છાપ રજૂ કરતાં ખડખડ હસ્યા.
આ ઘટનાઓ સોનિયાના મન પર ગમ્મગીન અને ભયાનક અસર આપી ગઇ અને તેઓ પોતાના રૂમમાં જઈને કંટાળે રડી પડયા. સમયે કાળી વાસ્તવિકતામાં પરિવર્તન સોનિયાના વર્ણન અનુસાર, જે ઇનસિડેન્ટને પ્રારંભમાં મજાકિય રીતે લેવામાં આવ્યું હતું, તે બાદના વર્ષોમાં ભયંકર હકીકતમાં પરિવર્તિત થઈ ગઇ.
જૂન ૧૯૮૦માં દિલ્હીમાં એક દુઃખદ વિમાન દુર્ઘટનામાં તેમના સન્નિધિ સંજય ગાંધીનું અવસાન થયું. ચાર વર્ષ બાદ ઓક્ટોબર ૧૯૮૪માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીને તેમના જ અંગરક્ષકો દ્વારા ઘાતકી હત્યા કરવામાં આવી. તે સ્થળે જતા પરિસ્થિતિએ રાજકીય દિશા વાળ્યો અને રાજીવ ગાંધીને વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લેવા પડ્યો.
૧૦ જનપથ, ભય અને તે કાળી રાત સોનિયાના વર્ણનમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ૧૦ જનપથમાં રહેવાની પરિસ્થિતિ અને પૂર્વેની વિલિંગ્ડન ક્રેસન્ટની ઘટના સનસાયતી રહી. પુસ્તકમાં જણાવ્યા મુજબ, ૧૦ જનપથમાં રહેવા પછી માત્ર ૧૫ મહિના બાદ, મે ૧૯૯૧માં તમિલનાડુના શ્રીપેરુમ્બુદુર ખાતે એક ચૂંટણી સભા દરમિયાન આત્મઘાતી હોમિયાને રાજીવ ગાંધીની હત્યા કરી નાખી.
સોનિયાએ લખ્યું છે કે વિલિંગ્ડન ક્રેસન્ટની ભવિષ્યવાણી અને ઐતિહાસિક ઘટનાઓનો વહેવાર તેમને વર્ષોથી ભય અને અનિશ્ચિતતા જોવાડતો રહ્યો હતો, અને મે ૧૯૯૧ની કાળી રાત્રે તે આખી આશંકા વાસ્તવિકતા બની ગઇ. પુસ્તકની પ્રતિબિંબ અને સ્મૃતિઓ સોનિયા ગાંધીએ પોતાની આત્મકથામાં લખ્યું છે કે તેઓ મૂળત્વે અંધશ્રદ્ધાળુ ન હોય પરંતુ જીવનની કેટલીક ઘટનાઓએ તેમને વિચાર મજબૂર કર્યા કે ક્યારેક ઘટનાઓ વચ્ચે અજાણ્યા જોડાણો હોય શકે છે.
વિલિંગ્ડન ક્રેસન્ટના બંગલાના પ્રસંગ, રાજીવની હળવી મજાકિય હસ્ય સાથે જોડાયેલી કાળી શાહીની છાપ અને ૧૦ જનપથમાં જીવેલી ગાંઠાવી થતી લાગણીઓ—all these પ્રસંગો સોનિયાના માટે ઇતિહાસના પાનાંઓમાં કરુણ સ્મૃતિઓ બની ગયાં છે.