SIR પ્રક્રિયા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટનાં સવાલ
સુપ્રીમ કોર્ટે SIR (સિટીઝન ઇન્વોલ્વમેન્ટ/રિવેરીફિકેશન) સબંધિત કેસની સુનાવણી દરમિયાન ઈલેક્શન કમિશન અને તેના ડેટા પ્રોસેસિંગને લગતા અનેક ગંભીર પ્રશ્નો ઉછેર્યા છે. દિલ્લીમાં આરંભમાં નોંધાયેલા 1.45 કરોડ મતદારોમાંથી ડ્રાફ્ટ રોલમાં માત્ર 97.5 લાખના જ નામ રહ્યા અને બાકીના 47 લાખ 85 હજાર લોકોને ડ્રાફ્ટમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા હોવાનું સુનાવણીમાં રજૂ થયેલા આંકડાઓ બતાવે છે.
ફોર્મ-6 અને ECINet પર નિયમો
સુપ્રીમ કોર્ટે ફોર્મ-6 ભરવાની ફરજિયાતી, ECINet પર નિયમો બદલવાના મુદ્દા અને કમિશનમાં આંતરિક વિરોધ અંગે સવાલો કર્યા છે. SIR પ્રક્રિયા — રાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ અને સમયરેખા સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી દરમ્યાન જણાવ્યું કે દેશભરમાં કુલ 32 રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIRનું આયોજન થયું હતું. ચૂંટણી પંચના 26 સપ્ટેમ્બર 2026ના અધિકૃત આંકડાક્રમે 20 રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIR પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી અને 12 સ્થળોએ પ્રક્રિયા ચાલુ હતી.
દિલ્લી SIR — પ્રવાહી અને તર્કસંગ્રહ
દિલ્હીની દલીલો અનુસાર, વર્ષ 2026ની શરૂઆતમાં મતદાર યાદીમાં કુલ 1.45 કરોડ નામ હતા. આ પ્રક્રિયામાં 30 જૂનથી 17 ઓગસ્ટ સુધી ઘરમાં ઘરમાં BLO મારફત નોટિસો મોકલવામાં આવી અને નવી ડ્રાફ્ટ રોલ 31 ઓગસ્ટે જાહેર કરવામાં આવી. જાહેર થયેલ પરિણામ મુજબ ડ્રાફ્ટ રોલમાં માત્ર 97.5 લાખ નામ બચ્યા અને બાકી 47 લાખ 85 હજારનું નામ કાપવામાં આવ્યું.
ચૂંટણી પંચની રજૂઆત
ચૂંટણી પંચની રજૂઆત અનુસાર કાપના કારણોમાં 43.62 લાખ લોકોને સ્થળાંતર દર્શાવાયું, 2.82 લોકોને મૃત નોંધવામાં આવ્યા અને 1.41 લાખ નામ ડુપ્લિકેટ હોવાનું જણાયું. ચૂંટણી પંચના વકીલ દ્વારા સપરોધ મૂકીવામાં આવ્યું છે કે SIRમાં જૂની યાદીથી નામ ન મળે તો તેમને નવા મતદાર તરીકે ગણવામાં આવે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ઉઠાવેલા સવાલો
સુપ્રીમ કોર્ટે ઉઠાવેલા મહત્વના સવાલો સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચ — મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ સૂર્યકાંતે, જસ્ટિસ વી. મોહના અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીએ — પૂછેલા સવાલોમાં મુખ્ય ટેમાઓ હતાઃ શું અને કેમ સોફ્ટવેર આટલો નિર્ણયકારક બની ગયો; કાયદેસર નિર્ણય વગર ECINet પર નિયમો બદલવા કઈ સત્તા હતી; અને જો સિસ્ટમ નોટિસો અથવા ફોર્મ ન પહોંચાડવામાં નિષ્ફળ રહી તો શું તેની સજા નાગરિકને મતાધિકારથી સમાપ્ત કરવા જેવી હોવી જોઇએ?
આગળની કાર્યવાહી
સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી ચાલુ છે અને કેસમાં દાખલ થયેલ તમામ આંકડા, દસ્તાવેજો અને ટેકનિકલ પ્રક્રિયાઓનું વિગતથી પરીક્ષણ થવાનું છે. સુનાવણી દરમિયાન ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને ઑનલાઇન પ્રક્રિયાઓનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવશે—તે મુજબ આગળની કાર્યવાહી નક્કી થશે.