52 વર્ષ બાદ પણ ‘સજ રહી ગલી મેરી માં’નું મહત્વ
1974ની મહમૂદની ફિલ્મ કુંવારા બાપમાં સામેલ ગીત “સજ રહી ગલી મેરી માં” આજે પણ નવજાત શિશુની વધાઈ વખતે સાંભળવામાં આવે છે. મોહમ્મદ રફી અને મહમૂદના અવાજ સાથે બ્લેન્ડ થયેલું આ ગીત પાંચ દાયકાથી વધુ સમય બાદ પણ કિન્નર સમુદાયની વધાઈમાં સાંભળવાની પરંપરામાં ટકી ગયું છે.
આ ગીતની ધૂન, ઉત્સવી માહોલ અને ફિલ્માંકનને કારણે તે માત્ર ફિલ્મી ગીત તરીકે નહીં, પરંતુ લોકજીવનની સાંસ્કૃતિક પરંપરાનો ભાગ બની ગયું છે. ગીતના સર્જકો અને રૂપરેખા “સજ રહી ગલી મેરી માં”નું સંગીત રાજેશ રોશને આપ્યું હતું અને શબ્દો લખ્યા હતા મઝરૂહ સુલતાનપુરીએ.
સત્તાવાર સંગીત રેકોર્ડ્સ પ્રમાણે આ ગીતના ગાયક તરીકે કિન્નર સમુદાયના ગાયકો સાથે સાથે મોહમ્મદ રફી અને મહમૂદનાં નામ નોંધાયેલા છે. રાજેશ રોશન માટે કુંવારા બાપ તેમની સંગીતકાર તરીકેની શરૂઆતમાં મહત્વપૂર્ણ ફિલ્મ રહી.
ગીતની લોકપ્રિયતા અને સામાજિક પરંપરા સાથે જોડાણ ગીતની રચનામાં ઉજવણી અને બાળકના જન્મ સાથે જોડાયેલી ખુશીની લાગણી સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળે છે. સમય બદલાતા હજુ પણ કેટલાક વિસ્તારોમાં કિન્નર સમુદાય nieuwજાત બાળક અને પરિવારને વધાઈ આપવા આવે ત્યારે આ ગીતના તાળો સાંભળવામાં આવે છે.
ફિલ્મની સીમાને પાર જઈને લોકજીવનની ઉજવણીનો ભાગ બની ગયેલા એવી રચનાઓમાં આ ગીતનું સ્થાન નોંધપાત્ર છે.
ફિલ્મ કુંવારા બાપનો સામાજિક સંદેશ
ફિલ્મમાં મહમૂદની ભૂમિકા અને સામાજિક સંદેશ કુંવારા બાપને સામાન્ય રીતે કોમેડી ફિલ્મ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેની પાછળ પોલિયો અને તેની રસીકરણ અંગે જાગૃતિ લાવવાનો સામાજિક સંદેશ હતો. ફિલ્મમાં મહમૂદે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી અને દિગ્દર્શનની જવાબદારી પણ સંભાળી હતી.
ફિલ્મમાં ભારતી, વિનોદ મહેરા અને મનોરમા જેવા કલાકારો દેખાયા હતા. ફિલ્મની વાર્તા ચાર્લી ચેપ્લિનની ફિલ્મ ધ કિડથી પ્રેરિત હતી અને મહમૂદના પોતાના જીવન પ્રયોગો—તેમના પુત્ર મૈકી અલીનો પોલિયોથી પ્રભાવ—એ પણ આ ફિલ્મ બનાવવા પ્રેરિત કરનાર કારણો પૈકી હતી.
ડિજિટલ યુગમાં પુનરાગમન સોશિયલ મીડિયા અને અન્ય વિડિઓ પ્લેટફોર્મ પર જૂના ગીતોના માધ્યમથી એવા ગીતો નવી પેઢી સુધી ફરી પહોંચી રહ્યા છે. “સજ રહી ગલી મેરી માં” પણ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ફરીથી લોકચર્ચામાં આવ્યો છે અને તેનાથી ફિલ્મીકાળની સિનેમાના યાદો, રફીના અવાજ અને મહમૂદની રજૂઆતની ઓળખ નવા શ્રોતાઓ સુધી પહોંચી રહી છે.