અમદાવાદની નર્મદા કેનાલ પર પેઇન્ટેડ સ્ટોર્ક પક્ષીઓ
અમદાવાદની નર્મદા કેનાલ પર સ્થાનિકો બારેમાસ ‘પેઇન્ટેડ સ્ટોર્ક’ (Painted Stork) પક્ષીઓને કાયમી વસવાટ કરતા જોવા મળી રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે માછલી શિકારમાં નિષ્ણાત એવા આ પક્ષીઓ હવે કેનાલ કિનારે લોકોને દ્વારા નાખવામાં આવતા સેવ, ગાંઠિયા અને ચણ ખાધા જોવા મળી રહ્યાં છે.
ક્યા સ્થળે અને કેમ અનોખો દ્રશ્ય રાજ્યમાં સામાન્ય ઠંડીની શરૂઆત થાય ત્યારે નળસરોવર અને થોળ જેવા અભયારણ્યોમાં વિદેશી યાયાવર પક્ષીઓનો ઉમટનો રહે છે, પરંતુ અમદાવાદ શહેરની છેવાડે આવેલા નાના ચિલોડા પાસેની નર્મદા કેનાલ પર આ પક્ષીઓ બારેમાસ કાયમી રીતે જોવા મળતા રહી રહ્યાં છે. અહીં કોઈ ખાસ સિઝનમાં સીમિત ન રહી વર્ષભરમાં ઇનવી પક્ષીઓને વિહરતા જોવા મળે છે.
સ્થાનિક પ્રતિભાવ અને પક્ષીઓનું ખાવાનું સ્થાનિકોએ અને દ્રશ્ય દિશ્યાવલીઓ મુજબ બન્ને પક્ષીઓ માછલીની જગ્યાએ કેનાલ કિનારે લોકો દ્વારા આપવામાં આવતી સેવ, તીખી ગાંઠિયા અને ચણ ખાઈ રહ્યા છે. કેટલાક લોકો જોકમાં તેમને “પ્યોર વેજીટેરિયન” કહી રહ્યા છે.
પક્ષીપ્રેમીઓ અને પર્યાવરણવિદોનું કહેવું છે કે લોકોથી મળતી આ આહારસામગ્રી તેઓ ખાતા હોય તો હોય, પરંતુ તેની બેવડીની મધ્યમથી તેઓ પોતાની કુદરતી શિકારી પ્રવૃત્તિ ભૂલી જાય તેવું નથી. કચરો અને પ્લાસ્ટિક સળગાવાનો પર્યાવરણીય જોખમ કેનાલ કિનારે પૂજાપો, ધાર્મિક સામગ્રી, પ્લાસ્ટિકની ગોઠઠીઓ અને અન્ય ગંદકીનો જમાવડો જોવા મળે છે.
લેખમાં સૂચાવાયું છે કે કચરાનું યોગ્ય નિકાલ ન કરતી સ્થિતિમાં ઘણાં સ્થળોએ કચરાને કિનારે જ સળગાવવામાં આવે છે. આવો ઝેરી ધુમાડો અને પ્લાસ્ટિકનું દહન પક્ષીઓ માટે પ્રાણઘાતક હોઈ શકે છે અને નહેરમાં વસતા માછલીઓ અને અન્ય જળચર પ્રજાતિઓને પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
ચિંતાઓ અને શક્ય પગલાં લેખ મુજબ, જો સમયસર તંત્ર અને સ્થાનિક નાગરિકો દ્વારા આ જગ્યાની સફાઈ અને પક્ષીઓના સંરક્ષણ માટે યોગ્ય પગલાં નહીં લેવાય તો આ કુદરતી વારસો જોખમમાં પડી શકે છે. આપત્તિ નિવારણ માટે સ્થાનીક કચરો નિવારણ અને પ્લાસ્ટિક દહન અટકાવવા ઉપરાંત પક્ષીઓના આરોગ્ય અને પર્યાવરણની રક્ષા માટે તાત્કાલિક કાર્યવાહી જરૂરી હોવાનું રજૂઆતમાં જણાવાયું છે.