નેપાળ-તિબેટ સરહદ પર બેરિયર લેક ફાટવાની ચેતવણી
ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયે સરકારી સ્તરે નેપાળ સરકારને તાત્કાલિક અસરથી ‘હાઈ રિસ્ક વોર્નિંગ’ આપવામાં આવી છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે તિબેટ સરહદની નજીક નદીના ઉપરના પ્રવાહમાં એક વિશાળ બેરિયર લેક રચાયલું છે અને તેમાંથી પાણી બહાર વહેવું શરૂ થઈ ગયું છે. જો આ લેક આગામી ૭૨ કલાકમાં ફાટે તો નીચેનાં વિસ્તારોમાં ભારે વિનાશ થવાની શક્યતા છે.
ગઇકાલે ભોટે કોશી નદીમાં થતા ભયાનક પૂર અને કાદવના પ્રવાહને લીધે સેંકડો લોકો તણાઈ ગયા હતા. બેરિયર લેકની હાલની પરિસ્થિતિ ચીની સેટેલાઇટ ડેટા અનુસાર, હાલ આ કુદરતી તળાવે આશરે ૨૦ લાખ ક્યુબિક મીટર પાણી અને કાદવનો જથ્થો એકઠો થઈ ચૂક્યો છે. સતત વહેતા પ્રવાહને કારણે આગામી ૩ દિવસમાં તેમાં વધુ ૩૦ લાખ ક્યુબિક મીટર પાણી ઉમેરાયું શકે છે અને કુલ જથ્થો આશરે ૫૦ લાખ ક્યુબિક મીટર સુધી પહોંચવાના સંકેત છે.
જો આ બેરિયર લેક ફાટે તો કરોડો લીટર પાણી, કાંકરા અને કાદવ એકસાથે નીચે પડશે અને માર્ગમાં આવતા ગામડાઓ, ડેમ અને પુલો ઝડપથી અસરગ્રસ્ત થશે. સ્થાનિક નુકસાન અને માલુમાત નેપાળ ગૃહ મંત્રાલય જણાવે છે કે અસરગ્રસ્ત ૮ જિલ્લાઓમાંથી અત્યાર સુધીમાં ૩૫૯ મૃતદેહો રિકવર કરવામાં આવ્યા છે. નેપાળમાં હાલમાં ૮૨૬ લોકો ગુમ છે, જેમાંથી ૫૧૭ વિદેશી પ્રવાસીઓનો સમાવેશ થાય છે.
રાસુવા જિલ્લામાં અને અન્ય વિસ્તારોમાં ગઇકાલનો પૂર તીવ્ર વિનાશ શરૂ કર્યો હતો. ચીનની બાજુની સ્થિતિ તિબેટના ગીરંગ પોર્ટ નજીક ભરોમભૂત કાદવના ભૂસ્ખલનને કારણે ત્યાં ૩ લોકોના મોત અને ૫૫૮ લોકો ગુમ છે તેવા દેખાયા છે. ચીની પ્રમુખ શી જિનપિંગે સર્ચ ઓપરેશન ચલાવવા હુક્મો આપ્યા છે.
નેપાળ બેંકર્સ એસોસિએશન અનુસાર ૯ વ્યાવસાયિક બેંકોની સ્થાનિક શાખાઓ પૂરના પાણીમાં તણાઈ ગઈ છે અને પ્રારંભિક માહિતી મુજબ આશરે ૨૬ બેંક કર્મચારીઓ પહોંચ્યા નથી. કેટલીક અસરગ્રસ્ત બેંક શાખાઓમાં માછપુચ્છ્રે બેંક, નાબિલ બેંક, સાનિમા બેંક, લક્ષ્મી સનરાઇઝ બેંક, હિમાલય બેંક, પ્રભુ બેંક, ગ્લોબલIME બેંક, નેપાળ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મેગા બેંક અને NMB બેંકનો સમાવેશ થાય છે.
હિમાલય વિસ્તારમાં ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે ૨૦૦૫થી હિમનદી આધારિત સરોવરોની સંખ્યા ૧,૯૦૦થી વધીને ૨,૬૦૦થી વધુ થઈ છે. તે કારણે ભારત, નેપાળ અને ચીનના સરહદી પહાડી વિસ્તારોમાં ફ્લેશ ફ્લડનું જોખમ સતત વધી રહ્યું છે. પૂરની ઝડપ અને તુલના સૂત્રો મુજબ જ્યારે ગ્લેશિયર તૂટી લેંદે નદીમાં પડ્યો હતો ત્યારે ૫,૨૦૦ મીટરની ઊંચાઈથી દેવઘાટ પાસે નદીનો પ્રવાહ પ્રતિ સેકન્ડે ૫,૮૫૦ ક્યુબિક મીટર નોંધાયો હતો, જે ૧૯૮૫ના ડીગ ત્શો પૂર કરતાં વધુ ભયાનક ગણાવ્યો છે.