18 સપ્ટેમ્બર: આંતરરાષ્ટ્રીય સમાન વેતન દિવસ
18 સપ્ટેમ્બર વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ અને ઇતિહાસિક પ્રસંગો માટે યાદગાર તારીખ માનવામાં આવે છે. આજ રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય સમાન વેતન દિવસ અને વિશ્વ વાંસ દિવસ મનાવવામાં આવે છે, જ્યારે ઇતિહાસમાં રાજદૂતીઓ, સૈન્ય કબજો અને અખબારી પ્રગટીઓ જેવી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ પણ બની હતી. આ દિવસ સંબંધિત માહિતી રોજગાર અને પર્યાવરણીય મુદ્દાઓ સાથે-history અને અન્ય ઇતિહાસિક પ્રસંગોને ઉજાગર કરે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમાન વેતન દિવસ યુનાઇટેડ નેશન્સ અનુસાર 18 સપ્ટેમ્બરને આંતરરાષ્ટ્રીય સમાન વેતન દિવસ (International Equal Pay Day) તરીકે ગણવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય ઉદ્દેશ પુરુષો અને મહિલાઓને સમાન મૂલ્યના કામ માટે સમાન વેતન મળે તે અંગે જાગૃતિ વધારવી અને રોજગાર ક્ષેત્રમાં રહેલા લિંગ આધારિત ભેદભાવને ઘટાડવો છે. આ દિવસની પ્રથમ સત્તાવાર ઉજવણી 18 સપ્ટેમ્બર 2020ના રોજ કરી હતી. UNના આંકડા મુજબ વૈશ્વિક સ્તરે મહિલાઓની સરેરાશ કમાણી પુરુષોની સરખામણીમાં આશરે 78 સેન્ટ પ્રતિ ડોલર જેટલી છે. આરોગ્ય અને કેર ક્ષેત્રમાં મહિલાઓનો સરેરાશ પગાર પુરુષ સહકર્મચારીઓની સરખામણીમાં લગભગ 24 ટકા ઓછો છે.
સમાન વેતનનો મુદ્દો માત્ર પગાર પૂરતો મર્યાદિત નથી; ભરતી, પ્રમોશન, અનૌપચારિક રોજગાર, માતૃત્ય અને બિનપગારવાળા સંભાળના કામ જેવા પાસાઓ પણ આ વિવિધ અસમાનતાઓ સાથે જોડાયેલા છે.
વિશ્વ વાંસ દિવસ
વિશ્વ વાંસ દિવસ (World Bamboo Day) પણ દર વર્ષે 18 સપ્ટેમ્બરે ઉજવવામાં આવે છે. વર્લ્ડ બામ્બૂ ઓર્ગેનાઈઝેશન અનુસાર આનો પ્રારંભ 2009માં થયો હતો અને પ્રથમ વિશ્વ વાંસ દિવસ 18 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ બેંગકોકમાં યોજાયેલી 8મી વર્લ્ડ બામ્બૂ કોંગ્રેસ સાથે જોડાયેલો હતો. આ દિવસનો હેતુ વાંસના પર્યાવરણીય, આર્થિક અને સામાજિક મહત્વ વિશે વૈશ્વિક જાગૃતિ વધારવાનો છે અને કુદરતી સંસાધનોના ટકાઉ ઉપયોગ, સ્થાનિક રોજગાર અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ સાથે વાંસને જોડવાનો છે.
ઇતિહાસિક ઘટનાઓ (18 સપ્ટેમ્બર)
1615 — ઇંગ્લેન્ડના રાજા જેમ્સ પ્રથમના રાજદૂત સર થોમસ રો સુરત પહોંચ્યા હતા. તેઓ મુઘલ સમ્રાટ જહાંગીરના દરબારમાં ઇંગ્લેન્ડના રાજદૂત તરીકે આવ્યા અને સુરતથી મુઘલ દરબાર તરફ આગળ વધ્યા હતાં.
1803 — બ્રિટિશ સેનાએ પુરી પર કબજો મેળવ્યો; ઐતિહાસિક દસ્તાવેજોમાં 18 સપ્ટેમ્બર 1803ના રોજ પુરી અને જગન્નાથ મંદિર પર બ્રિટિશ કબજો થયાનો ઉલ્લેખ મળે છે.
1809 — લંડનના કોવેન્ટ ગાર્ડનમાં બીજા Theatre Royalનું ઉદ્ઘાટન થયું; આ સ્થળ આગળ જતાં રોયલ ઓપેરા હાઉસ સાથે સંકળાયું.
1851 — The New-York Daily Timesનું પહેલું અંક પ્રકાશિત થયું; આ અખબાર આગળ જઈને The New York Times તરીકે પ્રખ્યાત થયું.
1922 — હંગેરી લીગ ઓફ નેશન્સમાં જોડાયો હતો.
1987 — 18 સપ્ટેમ્બરના દિવસે અમેરિકા અને સોવિયેત સંઘે મધ્યમ અને ટૂંકી રેન્જની પરમાણુ મિસાઇલોને દૂર કરવાનો INF સંધિ તરફ મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી માટે પગલું ભર્યું હતું.
આ સંધિ પર અંતિમ હસ્તાક્ષર પછી 8 ડિસેમ્બર 1987ના રોજ થયા હતા, તેથી 18 સપ્ટેમ્બરને સીધા હસ્તાક્ષરનો દિવસ ગણવું યોગ્ય નથી.
જાણીતું વ્યક્તિત્વ
અભિનેત્રી શબાના આઝમીનો જન્મ 18 સપ્ટેમ્બર 1950ે થયો હતો. હિન્દી હાસ્ય અને વ્યંગ્ય કવિ કાકા હાથરસી (મૂળ નામ પ્રભુલાલ ગર્ગ)નો જન્મ 18 સપ્ટેમ્બર 1906ના રોજ થયો હતો અને તેમનું અવસાન 18 સપ્ટેમ્બર 1995ના રોજ થયું હતું. જાણીતા મરાઠી સાહિત્યકાર શિવાજી સાવંતનું અવસાન 18 સપ્ટેમ્બર 2002ના રોજ નોંધાયું હતું.
આ રીતે 18 સપ્ટેમ્બર એક તરફ સમાન વેતન અને ટકાઉ સંસાધનો જેવા વૈશ્વિક મુદ્દાઓ સાથે જોડાયેલો દિવસ છે, તો બીજી તરફ ભારત અને વિશ્વના ઇતિહાસમાં રાજદ્વારી, સૈન્ય, સાંસ્કૃતિક અને પત્રકારત્વ ક્ષેત્રની અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓની યાદ અપાવે છે.