નેપાળમાં ફ્લેશ ફ્લડ
નેપાળ-તિબેટ સરહદી વિસ્તારમાં 26 ઓગસ્ટના અચાનક ફ્લેશ ફ્લડથી ભારે વિનાશ થયા છે. અહેવાલો અનુસાર નેપાળમાં મૃત્યુઆંક રવિવાર સુધી વધીને 734 સુધી પહોંચ્યો હતો અને ચીનના તિબેટ વિસ્તરમાં 16 લોકોના મૃત્યુની માહિતી મળી આવી છે; બંને તરફ મળીને મોતનો કુલ આંક 750 પાર ગયો હોવાનું જણાવ્યું છે.
પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સને ભારે નુકસાન પહોંચી ચૂક્યું છે અને ઘણા કામદારો સુરંગો અને પ્રોજેક્ટ સાઇટ્સમાં ફસાયા હોવાનું આશંકા કરવામાં આવી રહી છે; ખાસ કરીને અપર ત્રિશૂલી-1 પ્રોજેક્ટમાં આશરે 300 લોકો સુરંગમાં ફસાયેલા હોવાની ફરિયાદ ઉઠી છે.
બચાવ કામગીરી
ફ્લેશ ફ્લડના કારણ અને પ્રભાવ પ્રારંભિક અહેવાલો અનુસાર હિમાલય વિસ્તારમાં બરફ અને ખડકના વિશાળ હિસ્સાઓ તૂટી નદી પ્રણાલીમાં પડી ગયાના કારણે પૂરો આવ્યો હતો, જેના પરિણામે પાણી, કાદવ અને પથ્થરોની જોરદાર ધારા નીચેના વિસ્તારો તરફ ધસી આવી અને મિનિટોમાં જ વસાહતો, રસ્તાઓ, પુલો અને વીજ પ્રોજેક્ટ્સને માજલ્યો પહોંચ્યો.
સુરંગોમાં બચાવ પ્રયાસ અને 6 ઇંચનું બાકોરું ત્રિશૂલી વિસ્તારના પ્રભાવિત હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સમાં સુરંગ બચાવ કામગીરી અત્યંત સંવેદનશીલ બની છે. બચાવકર્મીઓ ભારે મશીનોથી સુરંગના પ્રવેશદ્વાર અને આસપાસના કાદવને હટાવવા પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે, પરંતુ વધુ કાટમાળ ધસી પડવાની ભીતિથી દરેક પગલું સાવચેતભર્યું લેવામાં આવે છે.
બચાવ ટીમોએ સુરંગના ઉપરના ભાગમાં આશરે 6 ઇંચનું બાકોરું બનાવ્યું છે અને તેના માધ્યમથી પાઇપ ફરી પીાઈપ દ્વારા અંદર હવા પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરી રહયા છે. અંદરથી પ્રકાશ અને અવાજના સંકેતો પ્રાપ્ત કરીને કોઇ જીવિત વ્યક્તિનો સંપર્ક સ્થાપિત થઈ શકે કે કેમ તે તપાસવામાં આવી રહી છે.
જરૂર પડ્યે આ નાના બાકોરાને વઢાવી મેનહોલ જેવા પ્રવેશમાં રૂપાંતર કરવાની યોજના છે, અને જો તે સફળ થાય તો વિશેષ તાલીમપ્રાપ્ત બચાવકર્મીઓ સુરંગની અંદર જઈને તમીણ શોધખોળ કરી શકશે.
હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ અને શોધબચાવની સ્થિતિ સ્વતંત્ર વીજ ઉત્પાદકોની સંસ્થા IPPANના આંકડાઓમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે ગોરા અનેક પ્રોજેક્ટ્સ પ્રભાવિત થયા છે. અહેવાલોમાં નોંધાયું છે કે કુલ 11 પ્રોજેક્ટ્સ સાથે જોડાયેલા કર્મચારીઓ અને કામદારો પ્રભાવિત થયા હતા.
કેટલાક પ્રોજેક્ટ સાઇટ્સમાંથી મોટી સંખ્યામાં લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે, પરંતુ બહુમત વિસ્તારોમાં લોકો હજુ પણ સુરંગો અથવા સંપર્કવિહોણા વિસ્તારોમાં હોવાનો અંદેશા છે. મૃત્યુ અને ગુમ થયેલાના આંકડા તે ઉપરાંત તાજેતરના અહેવાલોમાં નેપાળમાં લગભગ 2,498 લોકો ગુમ હોવાનું જણાવાયું છે.
29 ઓગસ્ટે નેપાળના વિદેશ મંત્રાલયે આશરે 626 મૃત્યુદેહો મળ્યા હોવાની અને લગભગ 2,400 લોકોનો સંપર્ક ન થઈ શક્યો હોવાની માહિતી આપી હતી. શોધખોળ ચાલુ હોવાથી મૃત્યુ અને ગુમ થયેલાના આંકડામાં આજની સ્થિતિ બદલાઈ શકે છે અને સત્તાવાર અપડેટ્સની રાહ જોવાઈ રહી છે.
શોધબચાવમાં આવતી મુશ્કેલતાઓ ભૂસ્ખલન અને તૂટેલા માર્ગો હોવાથી ઘણા વિસ્તારો ધરતીથી પહોંચી શકાતા નથી, તેથી કેટલાક ગામો સુધી હેલિકોપ્ટર અથવા પગપાળા જ પહોંચવું પડતું હોય છે. સતત વરસાદ, અસ્થિર પર્વતીય ઢોળાવો અને નદીના વધતા જળસ્તરથી બચાવ કામગીરી મુશ્કેલ બની છે.
સરહદી માર્ગો અને પુલોના નુકસાનના કારણે રાહત અને પુરવઠાની લોજિસ્ટિક્સ ઉપર અસર થઇ રહી છે. વિદેશી નાગરિકો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પ્રાથમિક અહેવાલો અનુસાર સરહદી વિસ્તારમાં વિદેશી નાગરિકો પણ ગુમ થયા હોવાનું જાણ્યા છે; તાજેતરના અહેવાલ મુજબ 23 દેશમાં કૂલ 261 વિદેશી નાગરિકો ગુમ હોવાનું જણાવ્યું હતું.
સંબંધિત દેશોના દૂતાવાસો અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ વચ્ચે માહિતી વિનિમય અને સહયોગ ચાલુ છે. ભારત અને અન્ય અનેક દેશોએ રાહત સહાય અને ટેકનિકલ સહાયની ઓફર કરી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
મૃતદેહોની ઓળખ અને સંરક્ષણ પુરના કેટલાક દિવસ પછી મૃતદેહોની શોધ, ઓળખ અને સંરક્ષણ નેપાળ માટે મોટી પડકાર બની ગયા છે. જળ પ્રવાહથી મૃતદેહો લાંબા અંતર સુધી વહેવામાં આવ્યા હોવાથી તેઓ જુદા જુદા જિલ્લાઓ અને કિનારાઓ પરથી મળી રહ્યા છે અને કેટલીક જાણીતી ઓળખ માટે ફોરેન્સિક અને ડીએનએ આધારિત પ્રક્રિયાઓની જરૂર પડી શકે છે.
સત્તાવાળાઓએ મૃતદેહોના સંરક્ષણ માટે વધારાની સુવિધાઓની જાણ કરી છે. આગામી પ્રક્રિયા અને મુખ્ય પ્રશ્નો બચાવ ટીમો અને સત્તાવાળાઓ જણાવે છે કે સુરંગોમાં ફસાયેલા લોકો સુધી પહોંચવા માટે બનાવેલું બાકોરું મેનહોલ જેવા પ્રવેશમાં ફેરવવાનો પ્રયાસ મહત્વનો રહેશે. તે સફળ થાય તો વિશેષ તાલીમપ્રાપ્ત ટીમો અંદર જઈને શોધખોળ અને બચાવ કામગીરી વધુ અસરકારક રીતે કરી શકશે.
તે પ્રમાણે ઉપરવાસમાં સર્જાતા જોખમોની જાણ નીચેના વિસ્તારો સુધી સમયસર પહોંચાડવા માટે અર્લી વોર્નિંગ સિસ્ટમ અને ખતરા મૂલ્યાંકન વિશે ચર્ચા વધવાની શક્યતા બતાઇ રહી છે. આફતગ્રસ્ત વિસ્તારો માટે તાત્કાલિક જરૂરિયાતોમાં શોધ અને બચાવ સાધનો, તબીબી સહાય, તાત્કાલિક આશ્રય, ખોરાક અને સ્વચ્છ પાણીનો સમાવેશ થાય છે. શોધબચાવ અને રાહત કામગીરી સતત ચાલી રહ્યા છે અને સત્તાવાર અપડેટ્સની રાહ જોવાઈ રહી છે.