મિશિગન સેનેટની ચૂંટણીને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ
અમેરિકાના મિશિગન રાજ્યની સેનેટની ચૂંટણીને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ હોવાનું દર્શાવતાં સામાજિક ક્ષેત્રે ફેલાયેલા વિડિયો નિરીક્ષણમાં ખુલ્યું છે કે આવી પોસ્ટ્સ બનાવવા માટે મુંબઈમાં રહેતા આયુષ જૈનને દરેક પોસ્ટ માટે લગભગ 15 ડોલર (1400 રૂ) આપવામાં આવ્યા હતા. બે રિસર્ચ ગ્રુપોએ જણાવ્યું છે કે આ પ્રકારના વીડિયો મોટાભાગે ભારતમાંથી ચલાવવામાં આવતા અકાઉન્ટ્સ દ્વારા ફેલાવવામાં આવ્યા અને ઓછામાં ઓછા 36 રાજકીય વીડિયો પોસ્ટ કરવામાં આવ્યા, જેઓને લાખો વખત જોવામાં આવ્યું.
વિડિયોની સામગ્રી અને ઉદ્દેશ ફેલાયેલા વીડિયોમાં સામાન્ય લોકોને રસ્તા પર ઊભા રહીને ચોક્કસ ઉમેદવારનું વખાણ કરતી અને મોંઘવારી, રોજગાર જેવા મુદ્દાઓ પર પોતાની રાય રજૂ કરતી રીતે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. વીડિયો એવા રીતે બનાવવામાં આવ્યા હોવાનું દેખાય છે કે તે લોકો પોતાની મરજીથી ઉમેદવારનું સમર્થન કરી રહ્યા હોય.
રિસર્ચરોનું કહેવું છે કે આ અભિયાન મિશિગનમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના સેનેટ ઉમેદવાર માટે અસરકારક સાબિત થવાનો પ્રયાસ હતું, અને વીડિયોમાં મોટાભાગે સાંસદ હેલી સ્ટીવન્સના વખાણ જોવા મળ્યા. ચલાવતા અકાઉન્ટ્સ અને શોધ રિસર્ચ ગ્રુપોએ નોંધ્યું કે આ વિડિયો ફેલાવતા ઘણા અકાઉન્ટ્સ ભારતથી નિયંત્રિત હતા.
એક્સ, ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને થ્રેડ્સ પર આવા પોસ્ટ્સ ઓળખાયા. ક્લેમ્સન યુનિવર્સિટી અને અન્ય રિસર્ચર્સે તે અકાઉન્ટ્સ શોધ્યા અને જણાવ્યું કે કેટલીક અકાઉન્ટ્સ અગાઉ ચીન સાથે જોડાયેલા બોટ નેટવર્કમાં પણ સામેલ રહી ચુકી હોય છે.
રિસર્ચર્સે જણાવ્યું કે સામાન્ય રીતે આવા અકાઉન્ટ્સ કાર્ટૂન અને મનોરંજન સંબંધિત વીડિયો પોસ્ટ કરનારા હતા અને પછી ચૂંટણી સમયે રાજકીય વીડિયોને فرو કરવાની શરૂઆત કરી. ચુકવણીની વ્યવસ્થા વિડિયો ફેલાવતા અકાઉન્ટ ચલાવનારાઓને દર્શનગણના આધારે ચૂકવણી કરવામાં આવી—દર 1000 વ્યૂઝ માટે આશરે 1થી 5 ડોલર સુધી ચૂકવાતું હતું.
આયુષ જૈનની જાણકારી મુજબ, તેમના અલગ-અલગ અકાઉન્ટ્સ પર લગભગ 40 પોસ્ટ મૂકવા માટે તેઓને પ્રત્યેક પોસ્ટ માટે આશરે 15 ડોલર મળ્યાં અને કરારમાં ઓછામાં ઓછું 30 દિવસ સુધી વિડિયો પોસ્ટ કરવાની શરત હતી. પ્રકાશિત કરેલી માહિતી અનુસાર હવે તે વિડિયો હટાવી દઈાાં છે.
કંપની અનેબંધુસબંધ અહેવાલ મુજબ પેન્સિલવેનિયાની ‘લ્યુમિના ક્લિપર્સ’ નામની કંપનીએ આયુષ જૈનને કાર્ય પર રાખ્યું હતું. તે કંપની બોટ અકાઉન્ટ્સ દ્વારા સામાજિક મીડિયા પોસ્ટની પહોંચ વધારવાનો કામ કરતી હોવાનું દાવો કરવામાં આવ્યો છે. કંપનીનો ફોન નંબર UAEનો બતાવવામાં આવ્યો છે અને તેને પોર્ટુગલમાં રહેતા આયર્લેન્ડના નાગરિક રાઈસ મેકે ચલાવે છે.
મેકેએ સ્વીકાર્યું કે તેમની કંપનીએ મિશિગનની વિડિઓઝ ફેલાવવામાં ભૂમિકા ભજવી હતી, પરંતુ તેમણે જણાવ્યું નથી કે આ કામ કોણે સોંપ્યું અને તેની કિંમત કેટલી હતી. શરૂઆત અને અન્ય શોધ આ અભિયાનની સૌપ્રથમ ઓળખ ‘એન્ટિબોટ4નવાલ’ નામના ગ્રુપ દ્વારા થઈ હતી.
ગ્રુપે એક્સ પર એવા 28 અકાઉન્ટોની ઓળખ કરી જેને પૈસા લઈને વીડિયો પોસ્ટ કર્યા હતાં; આ પોસ્ટને એકત્રિત રીતે લગભગ 70 લાખથી વધુ વખત જોવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ક્લેમ્સન યુનિવર્સિટીના રિસર્ચર્સે ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને થ્રેડ્સ પર પણ સમાન પ્રકારની અકાઉન્ટ્સ શોધી કાઢ્યાં.
રાજકીય જોડાણો અને પરિણામ અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આ અભિયાન ક્યારક ભારતીય વ્યકિતઓ અથવા બિનઅમેરિકન નેટવર્ક દ્વારા ચલાવવામાં આવ્યું હતું અને તે હજુ કોઈ સ્પષ્ટ રાજકીય જૂથ સાથે જોડાયેલ હોવાનું નુકસાન પૂરવાર થયું નથી; રિસર્ચર્સે જણાવ્યું છે કે આ શક્ય છે કે અભિયાન હેલી સ્ટીવન્સને તેમના પ્રતિસ્પર્ધી ડૉ. અબ્દુલ અલ-સૈયદ સામે લાભ આપવાનો પ્રયાસ કરતું હોય.
પ્રાઇમરીમાં પરિણામે, 4 ઑગસ્ટની પ્રાઇમરીમાં ડૉ. અબ્દુલ અલ-સૈયદે જીત મેળવી હતી. આગળની સ્થિતિ રિસર્ચર્સે નોંધ્યું કે કેટલાક અકાઉન્ટ્સ ચૂંટણી પછી પણ રાજકીય પોસ્ટ્સ جاري રાખતા રહ્યા અને તેમાંથી કેટલાક પોસ્ટ્સ કેલિફોર્નિયાના ગવર્નર પદ માટેના રિપબ્લિકન امیدوار સ્ટીવ હિલ્ટનના સમર્થનમાં પણ જોવા મળ્યા. વિડિયો બનાવનારાઓની ઓળખ પૂરડભાવથી જાણી શકાયલી નથી અને અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે તે વિશે વધુ તપાસ ચાલુ છે.