લુલા: મજૂરથી બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ બનવાનો અનોખો પ્રવાસ
લુઇઝ ઇનાસિયો લુલા દા સિલ્વાએ પહેલા રાઉન્ડની જીત વાનગી હારને ત્રણ અઠવાડિયામાં ઉલટાવીને ફરી રાષ્ટ્રપતિ બનવાનો અનોખો કૌશલ્ય દર્શાવ્યો છે. BBC દ્વારા લેખિત લેખમાં એવો અંદાજ છે કે તજજ્ઞ રાજકારણી હોવા છતાં લુલા માટે વિભાજિત રાષ્ટ્રને એકસાથે લાવીને શાંતિસ્થાપન કરવું એક પડકાર રહેશે.
નેરિવાસી જીવનથી રાજકીય શિખર સુધી ગરીબ અને અજ્ઞાની ખેડૂત પરિવારમાં જન્મેલા લુલા બાળકનુ કામ તરીકે મગફળી વેચતા અને શૂ-પોલિશ કર્યા હતાં અને 10 વર્ષની વયે જ વાંચવું શીખ્યાં. તેઓ મેટલવર્કર તરીકે તાલીમ લીધા અને 1960sમાં એક દુર્ઘટનામાં ડાબા હાથનો નાનો આંગળો ગુમાવી બેઠા.
1975માં 100,000 સભ્યોની મજબૂત Metalworkers’ Unionના નેતા તરીકે ચૂંટાયા અને બ્રાઝિલમાં યુનિયન અધ્યક્ષતાને સ્વતંત્ર અને પ્રભાવશાળી ગતિ આપનારા નેતાનું રૂપ ધરાવ્યા. 1980માં તેમણે વેપારી સંગઠકો, બૌદ્ધિકો, ટ્રોયસ્કીવાદીઓ અને ચર્ચ સક્રિયકારોને એકસાથે લઈને Workers’ Party (PT) ની સ્થાપના કરી, જે દેશના ઇતિહાસમાં પ્રથમ મોટી સામ્યવાદી પાર્ટી બની.
સમયે સમયે PT એ તેના ક્રાંતિકારી વચનથી વધુ વ્યાવહારિક સામાજિક લોકતંત્રવાદી માળખાની દિશા અપનાવી. પ્રથમ તેમજ બીજા કાર્યકાળની નીતિઓ અને અસર 2002માં પ્રથમ સફળ દોડી ને 2003માં પ્રથમ વખત પદ મેળવતાં લુલા અડધી સદીમાં પ્રથમ ડાબા ધારાના નેતા તરીકે સત્તામાં આવ્યા.
જાન્યુઆરી 2003થી ડિસેમ્બર 2010 સુધી તેમના બે કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે ગરીબી અંત કરવા માટે કરોડો ડોલરનું સામાજિક ખર્ચ અને કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા અને બ્રાઝિલને આંતરરાષ્ટ્રીય મેદાન પર ઊંચો કર્યો એવું તેમનું દાબો છે. મિનિમમ વેતન મહત્તમ દરે વધારો કરવો અને ગરીબોને સ્ટેટ સહાય વિસ્તારવા માટેનો હુકમ અને પરિવાર સહાય યોજના Bolsa Familia દ્વારા તેમણે આશરે 44 million લોકોને મદદ પહોંચાડી, અને નિવૃત્તિ વખતે તેમની લોકપ્રિયતા લગભગ 83% હતી.
કાયદેસર કેસો અને જેલ ઓપરેશન કાર વોશ તપાસ દરમિયાન લુલા પણ આ કાંગરામાં ફસાયા. જુલાઈ 2017માં તેમને ભ્રષ્ટાચારના આરોપ સાથે દોષી ઠેરવાયા અને બીચસાઈડ ફ્લેટ સંબંધી કરુણામાં શરૂમાં નવ વર્ષથી વધુની સજા લાગવાના નિર્ણયને અપિલ પર વધારી 12 yearsની સજા કરીવાઇ. તેમના પર બીજી રીતે કરપ્શન અને મની લૉન્ડરિંગ મામલે પણ આરોપ લગ્યો અને તેમને 12 years and 11 monthsની સજા આપવામાં આવી.
લુલાએ હંમેશા પોતાની નિર્દોષતા જાહી કરી છે અને આરોપોને રાજકીય પ્રેરિત ગણાવ્યા છે. 2019માં તેઓ લગભગ 18 monthsનું કેદ કરતાં મુક્ત થયા, ત્યારબાદ સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્દેશ કર્યો કે કેદ એ પ્રકાર તરીકે ગેરકાયદેસર હતી કારણ કે તમામ અપીલો પુરા થયા વિના જ સજા લાગૂ કરી દેવામાં આવી હતી.
તે અનુસંધાને તેમની સજા 2021માં રદ્દ કરી દેવામાં આવી અને તેમને 2022ની રેસમાં ભાગ લેવા અને ભાજપના વિરૂદ્ધ જીત મેળવવા માટે ઉજ્જવળ મળી. પછાત અને હાલની કાર્યકાળ 2023માં પુનઃસત્તાપ્રાપ્તિ વખતે લુલાએ કહ્યું હતું કે તે છેલ્લું કાર્યકાળ હશે, છતાં તેમની પાર્ટીએ તેમને આ વર્ષે ફરી પ્રધાનપદની દોડમાં સમર્થન આપ્યું—પ્રકાશિત લેખ મુજબ તે હાલ 80 વર્ષની ઉંમરના છે અને તેમને બુધવારે 81 વર્ષની વય પૂર્ણ થશે એમ પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
તેમના પહેલા બે કાર્યકાળ (જાન્યુઆરી 2003–ડિસેમ્બર 2010) ની તુલનામાં તેમના તાજેતરના ચાર વર્ષોમાં ઓછું સિદ્ધી મળેલી છે તે પણ અનુપાતમાં સ્વીકારવામાં આવે છે. પર્યાવરણ અને ઊર્જા નીતિ 2022ની ચૂંટણી પહેલા કેટલીક સમર્થકો લુલાને “આમેઝોનનો રક્ષક” કહી સરાહના કર્યા. સરકારનો દાવો છે કે સેટેલાઇટ ડેટા સૂચવે છે કે પ્રથમ અર્ધવર્ષ 2026માં આમેઝોનમાં થયેલી વનસ્પતિ કાપ ઘટતી જોવા મળી છે અને તે દશકનો સૌથી નીચો સ્તર હતો.
તે વચ્ચે કેટલાક પર્યાવરણવાદીઓ લુલાના કેટલાક પગલાં—વિશેષ કરીને આમેઝોનના મોઢા પાસે સમુદ્રી વિસ્તારોમાં exploratory oil drilling સમર્થન—ની કડક સમીક્ષા કરી રહ્યા છે. લુલાએ દલીલ કરી છે કે તેલની આવક બ્રાઝિલની ક્લીન એનર્જી તરફ ટ્રાન્ઝિશન માટે જરૂરી નાણાકીય સ્ત્રોત પૂરાં પાડશે અને તેમણે કાંઈક સમયબદ્ધે ફોસિલ ફ્યુઅલ્સ ફેસઆઉટ કરવાની પ્રતિજ્ઞા બતાવી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને ટ્રેડ વિવાદ લુલાના ત્રીજા કાર્યકાળ દરમિયાન ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ફરીથી સત્તામાં આવવું થયું અને બંનેને જાહેરમાં પોતાના મતભેદ વ્યકત કરતા થોભતા રહ્યા નથી. લુલાએ BBC ને સપ્ટેમ્બર 2025માં જણાવ્યું કે તેમના અને ટ્રમ્પ વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી. તે વર્ષે જુલાઈમાં, ટ્રમ્પે બ્રાઝિલીયન માલ પર 50% ટેરિફ લગાવ્યા—જ્યારે અમેરિકાનો બ્રાઝિલ સાથે ટ્રેડ સરપ્લસ છે તેમ છતાં તે પગલું ભરાયું, અને તે પગલાંનું કારણ ટ્રમ્પે બોલ્સોનારો વિરૂદ્ધ કૂ કૌશ લગાયેલા ટ્રાયલ સાથે સંકળાયેલું બતાવ્યું હતું.
બોલ્સોનારો હાલમાં 27-year જેલ સજા ભોગવી રહ્યા છે અને Sunday’s run-off માં લુલાએ તેમના પુત્ર ફ્લાવિયોનો મુકાબલો કરી જીત મેળવી—એસા જ સૂત્રમાં જણાવાયું છે. લુલાએ ટ્રમ્પને વિદેશી હસ્તક્ષેપનો આરોપ લગાવ્યો અને કહેવાયું કે “he’s not emperor of the world”. જોકે બંને નેતાઓ વચ્ચે સંબંધમાં સુધારો પણ થયો છે—એક માળખાકીય મળીભાવ પછી ટ્રમ્પે લુલાને “dynamic” કહી openbaar વખાણ કર્યો અને લુલાએ બેઠક બાદ કહ્યું કે તેઓ “very satisfied” છે.
લખાણમાં આ વર્ષે જુલાઈમાં અમેરિકાએ અનેક વસ્તુઓ પર 25% ટેરિફ લાગી હોવાનું પણ ઉલ્લેખ છે. બંને સરકારો આજે પણ ગુનાખોરી અને વેપાર જેવા મુદ્દાઓ પર અસહમતી જાળવે છે; લુલાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે “Brazil does not fit into anyone’s backyard,” જે તેમની સ્વતંત્ર પરદેશ નીતિનો વ્યક્તિકરણ છે.