ભારત-અમેરિકાના યુદ્ધ અભ્યાસ 2026
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલતા યુદ્ધ અભ્યાસ 2026માં સર્વેલન્સ અને રિકોનિસન્સ માટે ડ્રોન તેમજ ઓટોનોમસ સિસ્ટમ્સનો વ્યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. તાલીમ ઉત્તરાખંડના ઔલી અને રાજસ્થાનના મહાજન ફીલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જમાં એકસાથે યોજાઈ રહી છે અને બંને તરફથી આશરે 600-600 સૈનિક ભાગ લઈને અભ્યાસમાં જોડાયા છે.
ટેક્નોલોજી અને ઓટોનોમસ પ્લેટફોર્મનું ઉપયોગ ભારતીય સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર આ અભ્યાસમાં સર્વેલન્સ અને રિકોનિસન્સ માટે ડ્રોન તથા ઓટોનોમસ સિસ્ટમ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. રોબોટિક ડોગનો ઉપયોગ ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં લાભદાયક માનવામાં આવ્યો છે જ્યાં સૈનિકો માટે સીધો પ્રવેશ જોખમી હોય — બિલ્ડિંગની અંદર તપાસ, સંભવિત જોખમવાળા વિસ્તારોની રિકોનિસન્સ અને સૈનિકો આગળ વધતા પહેલાં પરિસ્થિતિ અંગે માહિતી મેળવવા જેવા કાર્યો માટે આવા પ્લેટફોર્મ ઉપયોગી બનતાં દેખાય છે.
સત્તાવાર રીતે ઉપલબ્ધ માહિતી પ્રમાણે રોબોટિક ડોગનો ચોક્કસ ઓપરેશનલ રોલ કેટલો વ્યાપક હતો તેની તમામ વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી. હાલમાં મળી રહેલી માહિતી અનુસાર આ સાધનોનો મુખ્ય ઉપયોગ તાલીમ, સર્વેલન્સ, રિકોનિસન્સ અને સંયુક્ત ઓપરેશનલ ક્ષમતાઓને સમજવા માટે થઈ રહ્યો છે.
ભૂપ્રદેશો અને તાલીમના હેતુ
આ વર્ષે તાલીમ બે અલગ પ્રકારના ભૂપ્રદેશ—ઔલીની ઊંચાઈવાળી પર્વતીય ભૂમિ અને રાજસ્થાનની મહાજન ફીલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જમાં—સંગઠિત રીતે ચાલી રહી છે. આથી બંને દેશના સૈનિકોને વિવિધ ભૌગોલિક અને ઓપરેશનલ પરિસ્થિતિઓમાં સંયુક્ત કામગીરી કરવાનો અનુભવ મળતો રહે છે. ભારતીય સંરક્ષણ મંત્રાલયે કહ્યું છે કે આ અભ્યાસનો મુખ્ય હેતુ પર્વતીય અને અર્ધ‑પર્વતીય વિસ્તારોમાં Integrated Battle Groupsની સંયુક્ત ક્ષમતા વધારવાનો છે.
ખાસ કરીને Infantry‑dominated Operations, સંયુક્ત આયોજન, ઓપરેશનલ સંકલન અને વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં એકસાથે કામગીરી કરવાની ક્ષમતા પર ભાર મુકાયો છે.
ઓપનિંગ સેરેમની અને મુખ્ય અધિકારીઓ 15 સપ્ટેમ્બરે ઔલીના ફોરેન ટ્રેનિંગ નોડમાં આ અભ્યાસની ઓપનિંગ સેરેમની યોજાઈ હતી. ભારતીય સેનાના મેજર જનરલ અમરેશ ગુંજન અને અમેરિકન સેનાની 11મી એરબોર્ન ડિવિઝનની 1st Infantry Brigade Combat Teamના કમાન્ડર કર્નલ બેન્જામિન જેકમેને ચર્ચાકાળ દરમિયાન બંને દેશના સૈનિકોને સંબોધ્યા.
ડ્રિલ્સ અને ભાગ લેનાર વધારાની તથ્યો ઔલીમાં થયેલા બિલ્ડિંગ ક્લિયરન્સ અને રૂમ ઇન્ટરવેન્શન ડ્રિલનો હેતુ નજીકના અંતરના ઓપરેશન્સમાં વિવિધ સૈન્ય સાધનો અને વિશેષ ટીમોને એકસાથે કાર્યરત કરાવવાનો હતો. આ ડ્રિલમાં ડ્રોન, રોબોટિક ડોગ, પ્રશિક્ષિત કેનાઇન અને સ્નાઇપર ટીમોનો સમાવેશ થયો હતો.
ભારતીય અને અમેરિકન સૈનિકોએ એવી પરિસ્થિતિનું સિમ્યુલેશન કર્યું જેમાં બિલ્ડિંગની અંદર જોખમને ઓળખીને તેને નિયંત્રિત કરવા માટે અલગ‑અલગ ક્ષમતાઓનું સંકલન જરૂરી બનીતુ હતું. અમેરિકન સેનાની માહિતી અનુસાર લગભગ બે અઠવાડિયા ચાલનારી આ તાલીમમાં readiness, interoperability અને બંને સેનાઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવાની બાજુએ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.
અભ્યાસનો ઇતિહાસ અને વ્યાપ
યુદ્ધ અભ્યાસ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે 2004થી ચાલી રહ્યું છે. શરૂઆતમાં તેનું ફોકસ કાઉન્ટર‑ઇન્સર્જન્સી અને કાઉન્ટર‑ટેરરિઝમ પ્રકારની કામગીરી પર હતું, પરંતુ સમય સાથે તેમાં વિવિધ ભૂપ્રદેશોમાં સંયુક્ત સૈન્ય કામગીરી, સંયુક્ત આયોજન અને આધુનિક ટેક્નોલોજીનો સમાવેશ વધ્યો છે. 2026ના સંસ્કરણમાં ખાસ કરીને ટેક્નોલોજી ઇન્ફ્યુઝન અને ઇન્ટરઓપરેબિલિટી પર ભાર દેખાય છે.
મહાજન ફીલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જમાં આધુનિક હથિયાર પ્રણાલીઓનું પ્રદર્શન પણ આ ટેક્નોલોજીકલ ધ્યાનનો ભાગ રહ્યું છે. આગામી કામગીરી સત્તાવાર માહિતી મુજબ અભ્યાસ આગળ વધશે અને બંને દેશના સૈનિકો વધુ સંયુક્ત ફીલ્ડ ટ્રેનિંગ, કમાન્ડ‑પોસ્ટ એક્સરસાઇઝ અને વિવિધ ભૂપ્રદેશોમાં ઓપરેશનલ ડ્રિલ કરશે. આ તાલીમનો મુખ્ય હેતુ બંને સેનાઓ વચ્ચે પરસ્પર સમજ, તાલમેલ અને સંયુક્ત રીતે કાર્ય કરવાની ક્ષમતા મજબૂત બનાવવાનો છે.