IIT બોમ્બેના વિદ્યાર્થી સાહિલ વાકોડાનું મૃત્યુ
આઈઆઈટી બોમ્બેના એનર્જી સાયન્સ એન્ડ એન્જિનિયરિંગ વિભાગના બીટેક સેકન્ડ યર વિદ્યાર્થી સાહિલ વાકોડે (22 વર્ષ) 18 સપ્ટેમ્બરના સાંજે હોસ્ટેલના રૂમમાંથી મૃત હાલતમાં મળ્યો હતો. પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે, જાણીતા સમયે તે મિડ-સેમેસ્ટર પરીક્ષામાં મોબાઇલથી નકલ કરતા પકડાયો હતો અને ત્યારબાદ તેણે લેખિત માફી માંગી હતી અને બીજી તક આપવા વિનંતી કરી હતી.
ઘટનાની વિગત અને પ્રાથમિક ખુલાસા ક્રાઈમ બ્રાન્ચે જણાવ્યુ છે કે 18 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સાહિલ પરીક્ષામાં નકલ કરતા પકડાયો અને એક પ્રોફેસરે તેનો મોબાઇલ અને આન્સર શીટ લઈ લીધી. ત્યારબાદ તે પરીક્ષા હોલની બહાર નીકળી ગયો. થોડા કલાકો બાદ હોસ્ટેલના રૂમમાંથી તેનું મૃતદેહ મળ્યું.
CCTV ફૂટેજ અને સમયગાળો પોલીસની તપાસમાં મળેલી CCTV ફૂટેજ અનુસાર, 18 સપ્ટેમ્બરે બપોરે 12:30થી 12:45 વચ્ચે સાહિલ પરીક્ષા દરમિયાન ઘણીવાર નીચે ઝૂકીને કંઈક જોઇતો દેખાયો. ફૂટેજનું એક 54 સેકન્ડનું ક્લિપ સાહિલને આગળની સીટ પર બેઠેલો બતાવે છે. ફૂટેજમાં પ્રોફેસર સૂર્યનારાયણ દુલ્લા તેની તરફ આવતાં અને તેની પાસેથી મોબાઇલ અને આન્સર શીટ લેવા નો દૃશ્ય પણ છે.
CCTV મુજબ સાહિલ લગભગ 1:25 વાગ્યે હોસ્ટેલના રૂમમાં પહોંચ્યો અને ત્યારબાદ બહાર નીકળ્યો નહોતો; થોડા સમયમાં રૂમમાં તેનું મોત થયેલી સ્થિતિમાં મળ્યું. પોલીસ તપાસ અને નોંધાયેલા નિવેદનો મુંબઈ ક્રાઈમ બ્રાન્ચ તેણે પરીક્ષા હોલ, કેમ્પસ અને હોસ્ટેલના CCTV ફૂટેજની તપાસ શરૂ કરી છે.
તપાસ દરમિયાન સંસ્થાના ડિરેક્ટર પ્રો. શિરીષ કેદરે અને પ્રોફેસર સૂર્યનારાયણ દુલ્લા સહિત 40થી વધુ લોકોના નિવેદનો લેવામાં આવ્યા છે. અભીઓગ અને FIR સાહિલના પિતા રવિન્દ્રએ આરોપ લગાવ્યો છે કે તેમના પુત્રે સંસ્થામાં વારંવાર જાતિગત ભેદભાવનો સામનો કરવો પડ્યો હતો અને તેઓ કહે છે કે અપહૃત કરનારાઓ સામે સખ્ત કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
પિતાની ફરિયાદના આધારે પવઈ પોલીસે પ્રોફેસર દુલ્લા વિરૂદ્ધ FIR નોંધાવી છે; પોલીસ જણાવ્યું છે કે તેમને આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરવાના કેસમાં આરોપી બનાવવામાં આવ્યા છે. પ્રોફેસર દુલ્લાએ પોલીસને આપેલા નિવેદનમાં માતા-પિતાના લગાવેલા ઉત્પીડનના આરોપોને નકારી દીધાં છે.
સંસ્થાની કામગીરી IIT બોમ્બેએ મામલાની તપાસ માટે 10 સભ્યોની ઉચ્ચસ્તરીય કમિટી ગઠિત કરી છે, જેને IIT પાલક્કડના બોર્ડ ઑફ ગવર્નર્સના ચેરમેન પ્રો. રમેશ વેંકટેશ્વરન અધ્યક્ષતા કરશે. કમિટી સાહિલના મૃત્યુ પહેલાંની પરિસ્થિતિઓ અને લગાવેલા આરોપોની તપાસ કરશે અને એક અઠવાડિયામાં રિપોર્ટ રજૂ કરવા માટે કહાયું છે.
IITનું જાહેરનામું અને બાદની જાણકારી IIT બોમ્બેએ 19 સપ્ટેમ્બરના રોજ જણાવ્યુ હતું કે મિડ-સેમેસ્ટર દરમિયાન સાહિલ મોબાઇલથી નકલ કરતા પકડાયો હતો અને ChatGPT પર પ્રશ્નપત્ર અપલોડ કરવાનો પ્રયત્ન કરતો હતો. સંસ્થાએ 21 સપ્ટેમ્બરએ આ નિવેદન પાછું ખેંચી આપેલું હતું અને કહ્યું હતું કે તપાસ પુરતી થયા પહેલાં એવું નિવેદન આપવું યોગ્ય ન હતું.
વિદ્યાર્થી વિરોધ અને માંગણીઓ સાહિલના મૃત્યુ પછી IIT બોમ્બેએ વિદ્યાર્થીઓનું પ્રદર્શન ત્રણ દિવસ સુધી ચાલ્યું. વિદ્યાર્થીઓએ સંસ્થાને 18 માંગણીઓનો ચાર્ટર આપ્યો હતો જેમાં સ્વતંત્ર તપાસ, સંબંધિત પ્રોફેસર સામે કાર્યવાહી, માનસિક આરોગ્ય સુવિધાઓમાં સુધારો અને સંસ્થાકીય નિર્ણયોમાં વિદ્યાર્થીઓની ભાગીદારી જેવી માંગણીઓ સામેલ હતી.
20 સપ્ટેમ્બરની રાત્રે લગભગ ત્રણ કલાકની બેઠક બાદ પ્રો. શિરીષ કેદારેએ ચાર્ટર પર હસ્તાક્ષર કર્યા અને સંસ્થાએ જણાવ્યું કે કેટલીક માંગણીઓ પર નિયમો મુજબ આગળની પ્રક્રિયા થશે.
આંકડા અને પૃષ્ઠભૂમિ આ વર્ષે IIT બોમ્બેમાં સાહિલનું મોત ત્રીજું કિસ્સું ગણવામાં આવે છે અને દેશમાં IITમાં આ નવમો કેસ છે. ગ્લોબલ IIT એલ્યુમનાઈ સપોર્ટ ગ્રુપ અનુસાર છેલ્લા 20 વર્ષમાં IITના કુલ 160 વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી છે.