ઈરાનની જાહેરાત
4 નવેમ્બર 2026ના રોજ ઈરાનએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતી વેપારી જહાજokra પરના પ્રતિબંધમાંથી ચાર દેશો — ભારત, ચીન, કતાર અને ઈરાક —ને મુક્તિ આપવાનો એલાન કર્યો છે. સોર્સમાં જણાયું છે કે કતારને સંપૂર્ણ ફ્રી એન્ટ્રી આપવામાં આવી છે, જ્યારે ભારત અને ચીન માટે હોર્મુઝથી પસાર થવાની છૂટ માટે ટ્રાન્ઝિટ ફી વસૂલવાની શરત રાખવામાં આવી છે.
ઇંધણ અને ગેસની પુરવઠા પર અસર
આ નિર્ણયના કારણે ઇંધણ અને ગેસની પુરવઠામાં અસર અને પેટ્રોલ‑ડીઝલના ભાવ અંગે ચર્ચા ઉઠી છે. ઈરાનનો નિર્ણય અને તેની વિગત સોર્સ મુજબ આ નિર્ણય અમેરિકામાં મધ્યાવધિ ચૂંટણી પૂરી થવાના દિવસે કે તેના બીજા દિવસે, એટલે 4 નવેમ્બર 2026ના રોજ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
હોર્મુઝ માર્ગ ખૂલતા હાૉમદર પાસેથી પસાર થતી ક્રૂડ ઓઈલ, રાંધણ ગેસ અને અન્ય માલવાહક જહાજો પર તાત્કાલિક હુમલાના જોખમ ઘટાડાતા મુસાફરીના માર્ગો વધુ સુરક્ષિત બની શકે છે. વગેરે દેશમાં નિકાસ‑આયાત માટે સરળતા આવવાની શક્યતા જણાઇ રહી છે, પરંતુ ઇરાને દરેક દેશને સમાન રીતે છૂટ આપતી નથી: કતાર માટે સંપૂર્ણ મુક્તિ રહેતી હોવાથી તેની નાવિકાઓને છૂટ મળી છે; ભારત અને ચીન માટે ઈરાન ટ્રાન્ઝિટ ફી વસૂલશે.
ભારતના ઇંધણની જરૂરિયાત
ભારત પર લાગુ પડનારા આંકડા સોર્સ મુજબ ભારત પોતાની ક્રુડ ઓઈલ જરૂરિયાતનું 85 ટકા વિદેશથી આયાત કરે છે. યુદ્ધની સ્થિતિમાં ભારતમાં સપ્લાયર્સની સંખ્યા 27માંથી વધારીને 41 કરવામાં આવી છે. અત્યાર સુધીમાં ભારતીય ક્રુડનું અંદાજે 30 ટકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી પસાર થાય છે.
વધુમાં, ભારતની એલપીજી આયાતમાં લગભગ 90 ટકા અને કતાર‑UAEથી આવનારા એલએનજીમાં અંદાજે 50 ટકા સ્ટોક હોર્મુઝ માર્ગ પરથી આવતા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. હુમલા અને માનવ-આર્થિક નુકસાન સોર્સ મુજબ ફેબ્રુઆરીથી ઓગસ્ટ 2026ના સમયમાં હોર્મુઝની આસપાસ વેપારી જહાજો પર 70થી વધુ હુમલાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે.
આર્થિક નુકસાન
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલતા યુદ્ધમાં અત્યાર સુધીમાં કુલ 24 લોકોનાં morts થયા છે જેમાંથી 15 માછીમારો જણાવાયા છે. હોર્મુઝનો માર્ગ બંધ રહેવાને કારણે માર્ચથી ઓગસ્ટ વચ્ચે ભારતમાં ફ્યૂઅલ અને વધેલા વીમા પ્રીમિયમCADE કારણે અંદાજે 1 લાખ 85 હજાર કરોડનો આર્થિક ઘાટો આવ્યો હોવાનું સોર્સમાં જણાવાયું છે.
પેટ્રોલ‑ડીઝલની કિંમતો અને ઓઈલ કંપનીઓની સ્થિતિ સોર્સ અનુસાર ફેબ્રુઆરી 2026માં ક્રુડ ઓઈલનું ભાવ 70 ડોલરથી વધીને લગભગ 120 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયું હતું. આ દરમિયાન પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલના ભાવમાં 81 ટકાનો અને બ્રિટનમાં 21 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો.
ગુજરાતના પોર્ટ્સ પર અસર
ગુજરાતના કંડલા, મુંદ્રા અને દહેજ જેવા પોર્ટસ પર ગેસ, ખાતર અને અન્ય મટિરિયલની પુરવઠા સ્થિર થવાની શક્યતા છે, કારણ કે મોટા જથ્થા હંમેશા હોર્મુઝ માર્ગથી જ આવ્યા છે. હોર્મુઝ ખુલે તો ગુજરાતની ફાર્મા કંપનીઓ માટે ઈરાન સાથેના વેપારમાં અને સ્થાનિક વહાણચલનમાં સાબિત અસર આવી શકે છે.
વિશ્વ રાજકારણ અને ચૂંટણીની અસર
25 ઑક્ટોબરથી 3 નવેમ્બર 2026 વચ્ચેના 10 દિવસમાં વિવિધ દેશોમાં જમણી પારીના નેતાઓને સત્તા ગુમાવવાની ઘટનાઓ નોંધાઇ છે. અમેરિકામાં ટ્રમ્પની પાર્ટીએ સેનેટ અને હાઉસ બંને કક્ષાઓ ગુમાવી છે; જાણે કેન્સાસમાં 94 વર્ષ પછી અને ટેક્સાસમાં 38 વર્ષ પછી રિપબ્લિકન પક્ષને ખોટ લાગી છે.
આ સમયગાળામાં ટ્રમ્પનો એપ્રૂવલ રેટિંગ નીચે આવીને 38 ટકા સુધી ગગડી ગયો હોવાનું સોર્સે જણાવ્યું છે. તે જ દસ દિવસમાં ઇઝરાયલે વડાપ્રધાનના ગઠબંધને 120માંથી 53 બેઠકો પર સંકુચિત થવા જેવી સ્થિતિ અનુભવવી પડી.
સોર્સ મુજબ સર્બિયામાં વિદ્યાર્થીઓના પ્રવાહથી ગઠબંધને 141 બેઠકા મળવા જેવી ધારણાત્મક ઘટનાઓ થઈ અને બ્રાઝિલમાં 81 વર્ષનાં ભૂતપૂર્વ નેતા લાગતી સ્થિતિમાં લુલા દા સિલ્વાએ આશરે 44 લાખ મતોથી ચોથીવાર સત્તા સંભાળી છે.
હંગેરીમાં યુવાન નેતા પીટર મગ્યરે પ્રબળ પરિણામ સાથે જીત મેળવી અને તેમાં 138 જેવી સંખ્યા ઉલ્લેખવામાં આવી છે.
નિષ્કર્ષ
નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે ઉગ્ર રાષ્ટ્રવાદ અને મોંઘવારીના કારણે લોકોએ વિરોધ દર્શાવ્યો અને તે જ કારણે કેટલીક દેશોમાં જમણેથી સત્તાધારી નેતાઓને નુકસાન થયું. રિપોર્ટમાં આગહીં કહેવામાં આવ્યું છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જાન્યુઆરી 2029 સુધી સત્તામાં રહી શકે છે, પણ સંસદના બંને ગૃહો ગુમાવવાના કારણે આગામી બે વર્ષોમાં તેમની સ્થિતિ નબળી રહેવાની શક્યતા છે.
પોલિટિકલ‑માર્કેટ મુજબ 66 ટકાથી વધુ શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે કે ટ્રમ્પ પર 2028 પહેલાં મહાભિયોગ લાવવામાં આવી શકે છે, અને વિશ્વભરના રાજકીય પરિસ્થિતિના ફેરફારોથી ચીન, રશિયા અને અન્ય દેશોનેડાઓકેય લાભ મળી શકે તે સંભાવના પણ રિપોર્ટમાં ઉઠાવવામાં આવી છે.