હસીનાની વાપસી માટે ભારતની શરતો
નવી દિલ્હી/ઢાકા — 1 કલાક પહેલા BBC બાંગ્લાદેશના રિપોર્ટ અનુસાર, બાંગ્લાદેશના પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાની ભારતમાં રહેદી કરીને વાપસી માટે ભારતે બે શરતો મૂકી છે. પ્રથમ, હસીનાની સલામત પરત લાવવા માટે બાંગ્લાદેશી સેનાએ જ જવાબદારી લવી જોઈએ. બીજી શરત એ છે કે તેમને પરત પહોંચાડ્યા બાદ નિષ્પક્ષ કોર્ટ સુનાવણી અને ફાંસીની સજાવિરુદ્ધ અપીલ કરવાની સંપૂર્ણ તક મળે.
સેનાની દેખરેખ હેઠળ પરિવહન
BBC રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતીય અધિકારીઓ ઇચ્છે છે કે હસીનાને પરત લાવવા માટે બાંગ્લાદેશી સૈન્ય જ જવાબદાર રહેશે. અહેવાલ મુજબ બાંગ્લાદેશી સૈન્ય વિમાન દિલ્હી આવી શકે છે અથવા સેનાના માધ્યમથી તેમને સરહદ સુધી લાવી શકાય છે અને ભારત આ પ્રક્રિયામાં જરૂરી વ્યવસ્થા કરવા તૈયાર છે. રિપોર્ટમાં નિષ્ણાતોના મતે આ શરત પાછળ બે મુખ્ય કારણ બતાવવામાં આવ્યા છે: સુરક્ષા — હસીનાની વાપસી દરમિયાન કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના નહીં થાય અને જવાબદારી — સૈન્ય દ્વારા લેવામાં આવ્યા હોવાને કારણે વાપસીની જવાબદારી સ્પષ્ટ રહેશે.
કાનૂની કાર્યવાહી પર આંતરરાષ્ટ્રીય નજર
BBC મુજબ ભારત માંગે છે કે હસીનાને પરત ફર્યા બાદ કોર્ટમાં પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની અને ફાંસીની સજા સામે અપીલ કરવાની સંપૂર્ણ તક મળે. અહેવાલે વિદેશ મંત્રાલયના એક અધિકારીનો હવાલો આપ્યો છે કે ભારત ઇચ્છે છે કે આ સમગ્ર સુનાવણી પર આન્ટરરાષ્ટ્રીય સમુદાય અને વૈશ્વિક મીડિયા ની નજર રહે અને હસીનાને નિષ્પક્ષ સુનાવણીની તક આપ્યા વિના ફાંસી માટે સોંપવામાં ન આવે.
રિપોર્ટ પ્રમાણે, બાંગ્લાદેશની એક કોર્ટ હસીનાને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવી ચૂકી છે અને જુલાઈ 2024માં થયેલી હિંસાના આરોપો પર સુનાવણી કરવાની પણ ચર્ચા થઈ રહી છે.
હસીનાના આગલા પ્રવાસ અને દસ્તાવેજો
BBC રિપોર્ટ અનુસાર શેખ હસીના 5 ઓગસ્ટ 2024ના રોજ સૈન્ય વિમાન દ્વારા ભારત આવ્યા હતા. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન ઉગ્ર બનતા તેમણે 5 ઑગસ્ટે બાંગ્લાદેશ છોડીને ભારત આવી જવા પર વિચાર કર્યો હતો. હસીનાએ 9 નવેમ્બરે નવા પાસપોર્ટ અને યાત્રા દસ્તાવેજ માટે અરજી કરી હતી. રિપોર્ટ કહે છે કે હસીનાએ ડિસેમ્બરમાં પરત ફરવાની જાહેરાત તે وقت કરી હતી જ્યારે ભારત સાથે પરત ફરવા અંગે સહમતી થયા જેવી લાગણી વ્યક્ત થઈ હતી.
અધિકારીઓનો પ્રતિક્રિયા
અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે કે ભારતના હાઈ કમિશનર દિનેશ ત્રિવેદીએ 6 ઑક્ટોબરે દિલ્હીમાં સેનાપ્રમુખ જનરલ ધીરજ સેઠ સાથે મુલાકાત કરી હતી. ભારતીય સેનાએ કહ્યું કે બંને વચ્ચે ભારત-બાંગ્લાદેશ સહયોગ અને રક્ષા સંબંધ મજબૂત કરવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી. BBC એ એક ભારતીય સૈન્ય અધિકારીનો ઉલ્લેખ કરીને દાવો કર્યો છે કે આવી મુલાકાત હસીનાને પરત લાવવા માટે બાંગ્લાદેશી સેનાની ભૂમિકા નક્કી કરવા માટે હતી.
13 નવેમ્બરનો ઉલ્લેખ કરતી વખતે જ્યારે વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસવાલને હસીનાની પરત ફરવા વિશે પુછાયું તો તેમણે જવાબ આપ્યો, “મારી પાસે આ વિશે કહેવા માટે કંઈ નથી.”
અહેવાલ મુજબ ઢાકા તરફથી હસીનાની પરત સોંપવાની બાબતમાં કોઈ સકારાત્મક પ્રતિક્રિયા મળેલી નથી. બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાનના સહાયક પ્રેસ સચિવ કે.એમ. નજમુલ હકે ફેસબુક પોસ્ટમાં દાવો કર્યો કે કોઈ પણ દેશ હસીનાને શરણ આપવા માટે તૈયાર નથી અને તેમણે બ્રિટન, UAE, સાઉદી અરેબિયા, ફિનલેન્ડ અને અમેરિકા જેવી દેશોની નામો લીધી છે.
હાલની સ્થિતિ અને શક્ય પરિણામ
BBCના રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ભારતીય અધિકારીઓ માટે ડિસેમ્બરમાં હસીનાની વાપસી મુશ્કેલ દેખાય છે અને તેમની દૃષ્ટિમાં હસીનાની વાપસી બાંગ્લાદેશની રાજકીય અને વહીવટી પરિસ્થિતિ વધુ જટિલ બનાવી શકે છે. અહેવાલમાં એક ભારતીય અધિકારી કહે છે કે જો હસીના નિર્ધારિત સમય પર પરત ન આવી શકે તો ભારત કહી શકે છે કે તેમણે પોતાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી પરંતુ બાંગ્લાદેશ તરફથી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ ગઈ. હજી સુધી ભારતની નોંધાવેલી બંને શરતો અને બાંગ્લાદેશ સાથે ચાલી રહેલી વાતચીત અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી.