જામનગર મહાનગરપાલિકાના ઘન કચરા વ્યવસ્થાપન પેટા-નિયમો, 2026
જામનગર મહાનગરપાલિકાએ શહેરમાં સ્વચ્છતા અને પર્યાવરણ સુરક્ષા માટે ‘ઘન કચરા વ્યવસ્થાપન પેટા-નિયમો, 2026’ જાહેર કર્યા છે. મહાનગરપાલિકાની જાહેરાત મુજબ રહેણાંક, વાણિજ્યિક અને અન્ય સંસ્થાઓને કચરાનું સ્થળ પર જ વર્ગીકરણ કરી ઢાંકણવાળા ડબ્બામાં સંગ્રહ કરવાની ફરજ રહેશે. નવિન નિયમોનું પૂરું અમલ 31 માર્ચ, 2027 સુધીમાં કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
નિયમોના હેતુ અને વ્યાપ
નિયમોના મુખ્ય હેતુોમાં કચરો ઉત્પન્ન થાય તે જ સ્થળે તેનું વર્ગીકરણ કરાવવું, પુનઃઉપયોગ અને રિસાયકલિંગને પ્રોત્સાહન આપવું અને લેન્ડસિલમાં જતાં કચરાનું પ્રમાણ ઘટાડવું شامل છે. આ નિયમો શહેરની હદમાં આવતા રહેણાંક મકાનો, દુકાનો, ઓફિસો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, hospitales, ઉદ્યોગો, સરકારી કચેરીઓ અને અન્ય સંબંધિત એકમો પર લાગુ પડશે.
કચરાનું વર્ગીકરણ
ચાર રંગના ડબ્બા અને કચરાનું વર્ગીકરણ નિયમો અનુસાર નાગરિકોએ ઘર અથવા વ્યવસાયની જગ્યા પર કચરાને ચાર પ્રકારમાં અલગ રાખવાનું રહેશે. તે માટે આ પ્રકારના રંગીન ડબ્બાઓ રાખવાની વ્યવસ્થા કરવી પડશે: લીલો ડબ્બો: ભીના અને જૈવિક રીતે વિઘટનશીલ કચરાના માટે. વાદળી ડબ્બો: કાગળ, પ્લાસ્ટિક, ધાતુ, કાચ અને અન્ય સૂકા કચરાના માટે. લાલ ડબ્બો: સેનિટરી નેપકીન, ડાયપર, વેટ વાઇપ્સ, માસ્ક અને બેન્ડેજ જેવા સેનિટરી કચરાના માટે. કાળો ડબ્બો: પેઇન્ટ, કેમિકલ, એક્સપાયર થયેલી દવાઓ અને બલ્બ-ટ્યુબલાઇટ જેવા વિશેષ કાળજી માગતા ઘરેલું કચરાના માટે.
સેનિટરી કચરાનો નિકાલ
સેનિટરી કચરાને ઉત્પાદક દ્વારા આપવામાં આવેલા પાઉચમાં અથવા કાગળ કે કપડામાં સુરક્ષિત રીતે લપેટીને જ નિકાલ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. કચરા સંગ્રહ માટેના ડબ્બા ઢાંકણવાળા, મજબૂત અને લીકેજ નહીં થતા હોવા જોઈએ.
મોટા કચરા ઉત્પાદકો માટે નિયમો
મોટા કચરા ઉત્પાદકો માટે નિયમો મુજબ 20,000 ચોરસ મીટર કે તેથી વધુ બાંધકામ વિસ્તારો ધરાવતી મિલકતો, દૈનિક 40,000 લિટર કે તેથી વધુ પાણીનો વપરાશ કરતા એકમો અથવા દરરોજ 100 કિલો કે વધુ કચરો ઉત્પન્ન કરતા એકમોને મોટા કચરા ઉત્પાદકોની શ્રેણીમાં સમાવેશ થાય છે. આવી હોટેલો, hospitales, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને રહેણાંક સંકુલોએ નિર્ધારિત પોર્ટલ પર નોંધણી કરાવવી પડશે અને ભીના કચરાના નિકાલ માટે પોતાના પરિસરમાં કમ્પોસ્ટિંગ અથવા બાયો-ડાયજેસ્ટર જેવી સુવિધા ઉભી કરવાની જોગવાઇ રાખવામાં આવી છે.
જાહેર સ્થળો પર પ્રતિબંધ
જાહેર સ્થળો પર કચરો ફેંકવા અને વાહનમાંથી કચરો ફેંકવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. જાહેર સ્થળોએ થૂંકવું, પેશાબ કરવું કે શૌચ કરવું પણ પ્રતિબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ છે. પાળતુ પ્રાણીઓ દ્વારા જાહેર સ્થળે ગંદકી થાય તો તેના માલિકે તાત્કાલિક સફાઈ કરવાની જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે.
નાગરિકોની જવાબદારી
નાગરિકો અને વેપારીઓને અપીલ મહાનગરપાલિકાએ નાગરિકો, વેપારીઓ અને વિવિધ સંસ્થાઓને ઘર તથા વ્યવસાયના સ્થળે કચરો અલગ-અલગ રાખવા અને મનપાના નિર્ધારિત સમયે આવતાં કચરા સંગ્રહ વાહનને જ સોંપવાની અપીલ કરી છે. જાહેર સ્થળોએ કચરો ન ફેંકવાની, સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ટાળવાની અને સફાઈ કર્મચારીઓને સહકાર આપવાની વિનંતી કરવામાં આવી છે.
નગરને સ્વચ્છ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ બનાવવા માટે ઘન કચરાનું યોગ્ય વર્ગીકરણ, વૈજ્ઞાનિક નિકાલ અને નાગરિકોની સક્રિય ભાગીદારી જરૂરી રહેશે. મહાનગરપાલિકાના ‘સ્વચ્છ જામનગર, સ્વસ્થ જામનગર’ ના ધ્યેયને સાકાર કરવા નવા પેટા-નિયમોનું પાલન ફરજિયાત બનશે.