ફાતિમા ઝહરા એલ મન્સૌરીની નિમણૂક
મોરોક્કોમાં પસાર થયેલી સાપ્તાહિક સાંસદીય ચૂંટણીમાં મધ્યવર્તી અને આધુનિકતા પાર્ટી (Authenticity and Modernity Party, Pam) સૌથી વધુ બેઠકો જીત્યા બાદ રાજા મોહમ્મદ VI દ્વારા ફાતિમા ઝહરા એલ મન્સૌરીને પ્રધાનમંત્રી તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું છે. એલ મન્સૌરીની નિમણૂક અરબી દુનિયામાં તુનીશિયાની નજ્લા બૌદેન બાદ સરકારના વડા તરીકે બીજી મહિલા નેતા બનવાની બાબત છે.
નામકરણ અને પ્રતિકૂળ વિકલ્પ રાજા મોહમ્મદ VI એ PAMમાંથી એમની પસંદગી એલ મન્સૌરીને કરી છે અને તેમણે PAMના અન્ય ઉત્તમ નેતા ફૌઝી લેકજા (Fouzi Lekjaa) કરતાં એલ મન્સૌરીને પસંદ કરવાનું અંતિમ નિર્ણય લીધો. એલ મન્સૌરીને નામ આપવામાં આવતાં હવે તેમને ગઠબંધન બનાવીને સરકાર ચલાવવાનો પડકાર છે, કારણ કે PAM પાસે એકલવત્ બહુમતી નથી.
શૈક્ષણિક અને રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ
શૈક્ષણિક અને રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ એલ મન્સૌરી વકીલ પ્રોફેશનથી છે. તેમણે રાજધાની રબાતની Mohammed V Universityમાં અભ્યાસ કર્યો અને પછી ફ્રાંસ તથા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં આગળનો અભ્યાસ કર્યો, જ્યાં તેઓ બિઝનેસ અને કોર્પોરેટ કાયદામાં નિષ્ણાત બની. PAMની સ્થાપના પછી તેઓ 2008માં રાજનીતિમાં પ્રવેશ કરી, 2009માં મેરાકેશની પ્રથમ મહિલા મેયર બની અને 2021 પછી ફરીથી તે પદ પર ફર્યા.
પાછલા પાંચ વર્ષમાં તેઓ ભૂતપૂર્વ પ્રધાનમંત્રી Aziz Akhannouchની સરકારમાં રાષ્ટ્રીય ક્ષેત્ર આયોજન, શહેરી યોજના, આવાસ અને શહેર નીતિ માટે મંત્રી તરીકે સેવા આપી ચુક્યા છે. ફેબ્રુઆરી 2024માં તેમણે PAMના નેતૃત્વ ગઠબંધનનું સહ-સંયોજનકાર તરીકે કાર્ય સંભાળ્યું.
પ્રેસ કોન્ફરન્સ અને રાજા વિશે નિવેદન
પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન પત્રકારોએ પુછ્યું કે કિંગની હાજરીમાં યોજાતા મુસ્લિમ ધાર્મિક સમારોહો જેવી કે ગુરુવાર અને ઇદની પ્રાર્થનાઓ — જ્યાં પુરુષ અને મહિલાઓ અલગ વિભાગમાં મલ્તી હોય છે — માટે રાજ્યને nàoરૂપ ફેરફાર કરવાની જરૂર પડશે કે નહીં. એલ મન્સૌરીએ આ પ્રશ્નનો સીધો જવાબ આપ્યો નહીં અને રાજાનું પ્રશંસાપૂર્વક વર્ણન કરતા કહ્યું કે રાજા “the biggest advocate for women”. તેમણે આગળ કહ્યુું: “His Majesty is the holder of wisdom… If I am entrusted with the responsibility of head of government, it will be a great honour.”
સંવિધાન અને સત્તા વિતરણ મોરોક્કો એક બંધનાત્મક રાજતંત્ર છે અને લખાણમાં ઉલ્લેખ અનુસાર મોટા ભાગની સત્તા રાજા પાસે જ રહેતી છે. સંવિધાન હેઠળ, રાજા હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝેન્ટેટિવ્સમાં પહેલા સ્થાન પ્રાપ્ત કરનારા પક્ષમાંથી સરકારનાં વડા (head of government)ની નિમણૂક કરે છે.
સંસદીય ગણતરી અને ગઠબંધનની જરૂર PAMને ચૂંટણીમાં 97 બેઠકો મળી છે. 395-સભ્ય સંસદમાં નિર્ધારિત સંખ્યા દ્વારા સ્પષ્ટ બહુમતી માટે જરૂરિયાત 198 બેઠકો છે, તેથી PAMને ગઠબંધન બનાવી સરકાર ચલાવવી પડશે. PAMનું રાષ્ટ્રીય રેલી ઓફ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ્સ (RNI) સાથે મતવિભેદ સર્જાયું છે; RNIOutgoing સરકારે આગેવાની કરી હતી જેમાં PAM જુનિયર પાર્ટનર હતું.
ઇસ્માઇલિસ્ટ પક્ષ Justice and Development Party (PJD) એ ચૂંટણીમાં પુનરુત્થાન કર્યું અને પાર્ટીને હવે 54 બેઠકો મળી છે, પછિયાની ચૂંટણીમાં તેમને મળેલી 13 બેઠકોની તુલનાએ ઘણો વધારો થયો છે. પક્ષના નેતા Abdelilah Benkirane ની વાપસી આ વધારામાં મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. મતદાનના તરત બાદ Benkiraneએ કહ્યું કે પાર્ટી વિરોધમાં રહેશે અને PAM સાથે ગઠબંધનમાં જોડાશે નહીં.
આગળના પગલાં પ્રધાનમંત્રી તરીકે નિમણૂક મળ્યા પછી એલ મન્સૌરીને સરકારે કાર્ય કરવા માટે અન્ય પક્ષો સાથે ચર્ચા કરીને ગઠબંધન ગોઠવવી પડશે. PAM હાલ ફેબ્રુઆરી 2024થી સામૂહિક નેતૃત્વ હેઠળ છે અને એકમાત્ર સેક્રેટરી જનરલના રૂપમાં સ્પષ્ટ દાવેદારની આદર્શરચના પહેલાથી અલગ છે; PAM માટે શક્ય ગઠબંધન અને ભાગીદારો કોણ હશે તે હજુ સ્પષ્ટ નથી.
રાજનીતિમાં એલ મન્સૌરીની છબી એલ મન્સૌરીએ PAMની મેગેઝીનને 2021માં કહ્યું હતું: “I am neither a woman of steel nor iron… I am a free activist.” તેમની રાજકીય કારકીર્દીમાં તેમણે મહિલા અધિકારો અથવા લિંગ સમાનતાના મુદ્દાઓ પર જાહેરમાં ઓછા નિવેદનો આપ્યા છે, અને મોરોક્કોમાં પોલિગેમી પ્રતિબંધ અથવા વારસાગત હક્ક જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ચાલુ છે.